میل به خلوت جویی و ادراک ازدحام در محیط های شهری: تحلیلی مقایسه ای میان زنان در خرده فرهنگ های ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

3 استادیار شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران

چکیده

خلوت، فرآیندی برای تعیین مرز میان افراد است و فرد به واسطه آن بر تعامل خود با دیگران نظارت می­کند. نیاز به خلوت در انسان­ها عمومیت دارد ولی شیوه پاسخ به آن متأثر از متغیرهایی چون فرهنگ، سن، جنس، محیط فیزیکی و... است. تفاوت این نیاز از فرهنگی به فرهنگ دیگر سبب می­شود برخی از فرهنگ­ها میل بیشتری به خلوت نسبت به سایرین داشته باشند. تفاوت­ها در میل به خلوت­جویی صرفاً محدود به فرهنگ­ها نمی­شود، بلکه خرده فرهنگ­ها را نیز در بر می­گیرد.  ایران، از جمله کشورهایی است که دارای خرده فرهنگ­های متنوع با حالت­های مختلف پاسخگویی به خلوت است. اما تاکنون تحقیقاتی در زمینه بررسی تفاوت­ها و شباهت­های میان خرده فرهنگ­های این کشور در میل به خلوت­جویی و سازوکارهای رسیدن به آن در محیط­های شهری انجام نشده است. از این رو، این مقاله به دنبال بررسی تفاوت­های بین فرهنگی میان زنان گیلکی، کرد، آذری و یزدی در میل به خلوت­جویی و ادراک ازدحام است. برای رسیدن به این اهداف از ابزار پرسشنامه استفاده گردید. حدود هزار و 174 زن پرسش شونده به صورت اتفاقی در پارک­های شهر (رشت)، ملت (سنندج)، باغمیشه (تبریز) و آزادگان (یزد) برای تکمیل پرسشنامه انتخاب شدند. این پرسشنامه توسط آزمون­های خی دو (Chi-square Testضریب همبستگی پیرسون (Pearson Correlation Coefficient)، تحلیل واریانس یک طرفه (Analysis of Variance (ANOVA)) و تحلیل واریانس چند متغیره (Multivariate Mnalysis of Variance (MANOVA)) مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج تحقیق نشان دهنده آن است که سطح خلوت مطلوب در زنان یزدی و آذری بیشتر از سایر زنان است. در صورتی که خلوت کسب شده در زنان گیلکی بیش از سایر خرده فرهنگ­هاست. به عبارتی، یزدی­ها (صحرایی گرم و خشک) و آذری­ها (کوهستانی سرد) در زمره فرهنگ­های غیرارتباطی و گیلکی­ها (معتدل خزری) و کردها (کوهستانی بسیار سرد) در زمره فرهنگ­های ارتباطی­اند. صرف نظر از نوع فرهنگ، سطح خلوت مطلوب و کسب شده به ادراک ازدحام افراد وابسته است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Privacy regulation and perception of crowding in urban environment: comparative analysis between women in Iranian’s sub-cultures

کلیدواژه‌ها [English]

  • privacy
  • crowding
  • sub-culture
  • Iranian Women
  • urban environment
Alizadeh, H. (2007). Changes conceptions of women’s public space in the Kurdish city.

     Cities, 24(6), 410-421.

Altman, I. (1975). The environment and social behaviour. Monterey, CA: Brooks/Cole.

Altman, I., & Chemers, M. (1980). Culture and Environment. Cambridge: Cambridge

     University press.

Amerian, H., & Shiva, O. (2011). Cognition of Iranian culture and races. Tehran: Jahad

     Daneshgahi. [In Persian]

Bromberger, B. (1989). Habitat, Architecture and rural society in the Gilan plain (Gilaki

     Iran). In Kommission bei F. Dümmler.

Desor, JA. (1972). Toward a psychological theory of crowding. Journal of Personality

     and Social Psychology, 21(1), 79-83.

Engebretson, D., & Fullmer, D. (1970). Cross-cultural differences in territoriality:

     Interaction distances of native Japanese, Hawaii-Japanese, and American Caucasians.

     Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 261-269.

Evans, G. W., & Howard, R. B. (1973). Personal space. Psychological Bulletin, 80(4),

     334-344.

Evans, G. W., Lepore, S. J., & Allen , K. M. (2000). Cross-cultural differences in tolerance for crowding:

     Fact or fiction? Journal of Personality and social Psychology, 79(2), 204-210.

Forston, R. L., & Larson, C. U. (1968). The dynamics of space. Journal of

     Communication, 18, 109-116. 

Galletti, M. (2001). Western images of women’s role in Kurdish society. In Women of a 

     Non-state Nation: Thr Kurdish, S Mojab (ed.). Torronto:  Mazda.

Gifford, R. (2002). Environmental psychology: Principles and practice. Colville, WA:

     Optimal  Books.

Hall, E, T. (1966).The hidden dimension. New York: Doubleday.

Hayduk, L. A. (1994). Personal space: Understanding the simplex model. Journal of

     Nonverbal Behaviour, 18, 245–260.

Kaya, N. & Weber, M. J. (2003). Cross-cultural differences in the perception of crowding and privacy

    regulation: American and Turkish students. Journal of environmental Psychology, 23, 301-309.

Khaled Rastegar, A. & Mohammadi, M. (2015). Cultural changes and loss of fertility in Iran. Applied 

     Sociology, 26(2), 159-180. [In Persian]

Little, K. B., & Henderson, C. (1968). Value congruence and interaction distance. Journal

     of social psychology, 113, 41-51.

Mohammad Niay Gharaei, F & Rafieian, M. (2013). Investigating cross-cultural differences in the

     privacy regulation and perception of crowding: Northern and Kurdish women in Iran. International

     Journal of Architecture and Urban Development, 3(4), 41-46.

Moradi, S. (2008). Setting environmental condition. Tehran: Shahidi. [In Persian]

Noghrekar, A., Hamzenejad, M. & Dehghani Tafti, M. (2010). Investigating the effect of natural

     environment on behavior and ethics from the viewpoint of Islamic thinkers and its results in designing

     an artificial environment. Memari va Shahrsazi Armanshahr, No. 5, 79-96. [In Persian]

Pedersen, D. M. (1979). Dimensions of privacy preferences. Multivariate Behavioral Research, 9, 255-

     272.

Rustemli, A., & Kokdemir, D. (1993). Privacy dimensions and preferences among Turkish students. The

     Journal of Social Psychology. 133(6), 807-814.

Sanders, J. L., Hakky, V. M., & Brizzolara, M. M (1985). Personal space amongst Arabs

     and Americans. International Journal of Psychology, 20, 13-17.

Sommer, R. (1968). Intimacy ratings in five countries. International Journal of

     Psychology, 3(2), 109-114.

Stokols, D. (1972). On the distinction between density and crowding: Some implications

     for future research. Psychological Review. 79(3), 275-278.

Watson, O. M., & Graves, T. D. (1966). Quantitative research in proxemics behaviour.

     American Anthropologist, 74( 68), 83-90.

Westin, A. (1970). Privacy and freedom. New York: Atheneum.

Ziller, RC., Long, B. H., Ramana, K. V., & Reddy, V. E. (1968). Self-other orientations

     of Indian and American adolescents. Journal of Personality, 36, 315-330.