جامعه شناسی شهری
ابراهیم اخلاصی؛ علی خانمحمدی؛ علی خاکساری رفسنجانی
چکیده
تحلیل روند تثبیت گفتمان فنیمهندسی خودرو در ساختار کالبدی شهر تهران در بازه زمانی 1349 -1400، با تأکید بر «رؤیت پذیرسازی سازوکارهای استخدام زبان تخصصی»، «پرده برداری از اتکای گفتمان فنیمهندسی خودرو به نهادهای قدرت و تکنولوژیهای نوین» و «استقرار گفتمان فنیمهندسی در هسته مرکزی سیاستگذاری شهر تهران» هدف ...
بیشتر
تحلیل روند تثبیت گفتمان فنیمهندسی خودرو در ساختار کالبدی شهر تهران در بازه زمانی 1349 -1400، با تأکید بر «رؤیت پذیرسازی سازوکارهای استخدام زبان تخصصی»، «پرده برداری از اتکای گفتمان فنیمهندسی خودرو به نهادهای قدرت و تکنولوژیهای نوین» و «استقرار گفتمان فنیمهندسی در هسته مرکزی سیاستگذاری شهر تهران» هدف مقاله را تشکیل می دهد. «طرحهای جامع و تفصیلی شهر تهران»، «آییننامهها»، «قوانین پلاکگذاری»، «نشانههای شهری»، «آرشیوهای رسانهای» و «اظهارات مندرج در مصاحبههای نیمهعمیق با شهروندان درگیر با موضوع در محلات منتخب شهر تهران» منابع داده ای پژوهش هستند. داده ها حسب ملاحظات موجود در نمونه گیری نظری، به وجهی هدفمند گردآوری و بر مبنای تحلیل گفتمان انتقادی ووداک و تبارشناسی فوکویی کاوش شدهاند. یافته های تحلیل گفتمان انتقادی ووداک، «معنای استعاری» و «نقش زبان در مشروعیتبخشی به سیاستهای فنیمهندسی» را رؤیت پذیر ساختهاند. به علاوه، مفاهیم مندرج در زبان رسمی و اسناد فنی، ضمن صورت بندی هویت و نظم جدید شهری و به حاشیه بردن خوانشهای زیستی، تاریخی و انسانی از شهر، گفتمان فنی مهندسی خودرو را بازتولید و تثبیت نمودهاند. ارائه تصویر روشن از سیر تاریخی تحول مفاهیم کلیدی مرتبط با «مالکیت خودرو»، «نظم ترافیکی» و «حق عبور» در حکم رئوس محوری یافته های برآمده از تبارشناسی فوکویی هستند. نهاییترین نتیجهگیری تفسیری مطالعه در قالب روایت تاریخی و مبتنی درهم آمیزی آورده های تحلیل گفتمان ووداک، تبارشناسی فوکویی و مباحث نظری مقاله برساخت شدهاست. به موجب روایت برساخت شده، «خودرو»، «علائم راهنمایی و رانندگی»، «اسناد مالکیت» و «بزرگراه» طی برهمکنشیهای متداخل در شبکههای قدرت شهری و ایفای نقش مؤثر در شکلدهی به ساختار فضایی و گفتمانی در بستر کالبدی تهرانِ مدرن، از یکسو، «الگوهای خاص حرکت»، «سرعت» و «کنترل» را بدل به مناسبات هژمونیک نمودهاند و از سوی دیگر، «فضاهای محله ای غیرماشینمحور» و «حافظه محلی» را بهمثابه غیریت های مطرودِ مناسبات شهری_خودرویی مدرن به حاشیه فروبردهاند. بدین سان، مجموع مناسبات برآمده از گفتمان فنی مهندسی خودرو، طی فروکاستن از زیستپذیری انسانی، تصویر تکنوکراتیک و بیگانه با تبار تاریخی از اکنونِ تهران را بر شهروندان آن کلان شهر پدیدار ساختهاند.
