سنجش مفهوم قلمرو مطلوب در فضاهای همگانی شهری (مطالعه موردی: پل طبیعت تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار سازه های هوشمند و تکنولوژی معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز

2 دانشگاه هنر اسلامی تبریز

3 دانشجو

چکیده

انسان‌ها به همان اندازه که ماحصل محیط اجتماعی هستند، ساخته‌ی محیط فیزیکی نیز به‌شمار می‌روند. از دیدگاه روانشناسی– اجتماعی، چهار مفهوم خلوت، فضای شخصی، قلمرو و ازدحام، پایه و اساس رفتارهای فردی و اجتماعی انسان در رابطه با محیط است. در همین راستا، مفاهیم فوق که برگرفته از علم پروکسمیک (Proxemics) می‌باشند، پایه‌ایی برای تحقیق در مورد رفتار محیطی انسان معرفی شده‌اند. در این مقاله، به مفهوم قلمرو به‌عنوان یکی از عوامل تأثیرگذار درآسایش روانی افراد و لازمه شکل‌گیری آن در فضاهای همگانی پرداخته شده است. هدف اصلی این پژوهش، بیان اهمیت طراحی همساز با روان انسان بخصوص در فضاهای انسان ساز (فضاهای همگانی) در قالب سنجش مفهوم قلمرو می‌باشد. پژوهش حاضر از نوع کمی و روش توصیفی-تحلیلی بوده و از دستگاه GPS برای موقعیت‌سنجی 372 نفر از مخاطبان در شرایط یکسان در بستر پل‌طبیعت استفاده ‌شده است. نظر به هدف پژوهش، شناسایی محدوده‌های مطلوب جهت تأمین قلمرو مکانی افراد که در فضاهای مکث تعبیر می‌یابد، متغیر ثابت زمان در نظرگرفته شد تا با تغیر هر 5 ثانیه، مختصات مکانی افراد ثبت شود. داده‌های استخراج شده از GPS با فرمت .gpx توسط نرم افزار  Garmin Base Camp مورد تحلیل قرارگرفته و سپس با ارزیابی محدوده‌های مطلوب، شاخص‌های شکل‌گیری قلمرو همگانی بازنگری و تبیین شده است. فضاهای شهری اعم‌ از پیاده‌راه‌ها که تأکید بر مکث و سکون انسان دارد، باید فاکتورهایی چون عرصه‌بندی مطلوب، ساختار فضایی مناسب، نظم، آسایش‌فیزیکی، امنیت انعطاف‌پذیری، خوانایی، تعامل و مشارکت‌مردمی، هویت و ارزش‌های فرهنگی را جهت تحقق قلمرو همگانی مطلوب دارا باشند. نتایج تطبیق‌سنجی محدوده‌های مطلوب و طرح موجود حاکی از آنست که %33 از فضاهای مطلوب شناسایی شده در این پژوهش، فاقد تمهیدات اولیه برای تداعی قلمرو مکانی در طراحی هستند. همچنین، 53% از محدوده های تعریف شده برای مکث در طرح، فاقد کیفیت قلمرو مکانی مطلوب مخاطبان می‌باشند. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of desirable public territory ( A case study for attendants in Tabi'at bridge)

نویسندگان [English]

  • yaser shahbazi 1
  • Azita Balali Oskui 2
  • elham shahabi 3
2 Islamic Art University Of Tabriz

کلیدواژه‌ها [English]

  • Desirable public territory
  • Pause space
  • Tabi'at Bridge
  • GPS-positioning
  • Aeinifar, A., Aghalatifi, A., (2011). Territory Meaning in Residential Complex, Honarhaye Ziba Journal, no.47, 17-28. [In Persian]
  • Altman, I., (2011). The Environment and Social Behavior, translated by Namazian A., Shahid beheshti University Press, Tehran. [In Persian]
  • Bahreini,H., Tajbakhsh, G.,(1998). Territory Meaning In Urban Space  and Urban Design Role to Realization  It. Honarhaye Ziba Journal, no.6, 18-31. [In Persian]
  • Barker, R. G. (1986) "Ecological Psychology; Concept and Methods for Studying the Environment of Human Behavior", Stanford, California: Stanford University Press.
  • Burt, William Henry (1943), Territoriality and Home Range Concepts as Applied to Mammals, Journal of Mamma logy, Vol. 24, No.3 , pp. 346-352.
  • Campbell, S. And Susan Fanstein, (1976) Reading in Planning Theory, Blackwell, Oxford, 1997.
  • Chiesura, A., (2004). The role of urban parks for the sustainable city. Landsc. Urban
  • Plan. 68, 129–138.
  • Coutts, C., (2008).Greenway accessibility and physical-activity behavior. Environ.
  • Plan. B: Plan. Des. 35, 552–563.
  • Cozens, P., D. Hiller, G., Prescott. (2001) "Crime and the Design Residential Property-Exploring thecTheoretical Background"; Journal of Property Management, Vol.19, Issue 2, 2001: 136-164.
  • Falahat, MS., (2006). The Concept of The Sense of Place and its Constituent Elements, Honarhaye Ziba Journal, no.26, 57-66. [In Persian]
  • Foltete, J.C., Piombini, A., (2007). Urban layout, landscape features and pedestrian
  • Usage. Landsc. Urban Plan. 68, 225–234.
  • Frick, D., (2007).Spatial synergy and supportiveness of public space. J.Urban Des. 12, 261–274.
  • Golicnika B., Thompsonb C., (2010), Emerging relationships between design and use of urban park spaces, Landscape and Urban Planning 94:38–53.
  • Hall, E. (1979) "Beyond Culture. Garden city: Anchor press", Anchor Press/ Doubleday.
  • Hall, E. T.  (1976) "The Silent Language", Greenwich Conn.: Fawcett.
  • Hall, E., (1996). The Hidden Dimension, translated by Tabibian M., Tehran University Press, Tehran. [In Persian]
  • kaveh, S., (2008). Privacy Psychology, Golrang Yekta Press, Tehran. [In Persian]
  • Kashanijou, KH. , (2010). Pedestrians; Design to Functional Features, Azarakhsh Press, Tehran. [In Persian]
  • Lang, J.,(1987)"Creating Architectural Theory: the Role of the Behavioral Sciences in Environment, VNB", U.K, Van Nostrand Reinhold,
  • Lawson, B., (2002), the Language of Space, Butter-Worth-Heinemann, London.
  • Pakzad, J., (2007). Guidance of Urban Place Design in Iran, Shahidi Press, Tehran, 43-46. [In Persian]
  • Paymer, S., (2010). Creating a lively urban center, translated by Shakibamanesh B., Elmo San'at University Press, Tehran. [In Persian]
  • Ranjbar, B., Esmaeeli, R., (2010). Quality Measurement of  Urban Pedestrian in Iran, Honarhaye Ziba Journal, no.42, 83-93. [In Persian]
  • Rapoport, A., (2003). Architecture Inventions; from Cave to City, Abadi Quarterly Journal, No.30, 4-11. [In Persian]
  • Roberts, Craig & Russell, Julia (2002), Angles on Environmental Psychology, Nelson Thornes Ltd.
  • Rodney H. Matsuoka, Rachel Kaplan (2008). People needs in the urban landscape: Analysis of Landscape and Urban Planning contributions, Landscape and Urban planning 84:7–19.
  • Sadeghi, N., Ardakani, S., (2013). Feasibility Study of Pavement Construction as a Catalyst to Improve the Quality of Urban Space, Urban research 7 Hesar Journal, 2th time, No. 5, autumn. [In Persian]
  • Shahcheraghi, A., (2015). Environed in Environment, Application of Environmental Physiology in Architecture and Urban Designs. Jahad Universal organ of Tehran, Tehran. [In Persian]
  • Sommer,R.,(1969). Personal Space: The Behavioral Basis of Design, Englwood Cliffs, New Jersy.
  • https://earth.google.com/web/@35.75449131,51.42072367,1395.27426421a,129.95294054d,35y,74.25332016h,0t,0r/data=ClIaUBJKCiUweDNmOGUwMTg0ZjUyYzk1N2Y6MHg1NWIzMjY3NGJjMjFlYWQwGeFjC5zH3EFAIcy1aAHasElAKg9UZWhyYW4gUHJvdmluY2UYASAB