تدوین چارچوب نظری منظر شهری به کمک نظریه تولید فضا و نیروهای مؤثر بر منظر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشکده معماری وشهرسازی دانشگاه علم و صنعت ایران

2 دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

مفهوم منظر شهر همواره با پیچیدگی‌های فراوانی روبرو بوده است. از طرفی، مفهوم سیما نیز به ادبیات نظری رشته­های طراحی شهری، معماری منظر و معماری وارد گردیده است و بر ایهام این دو افزوده است. نبود وفاق دانشگاهی بر سر این دو مفهوم، سوء برداشت‌های بسیاری را موجب شده است. از طرفی، امروزه، واژه­های منظر و چشم انداز از معنای اولیه­ی خود فاصله گرفته­اند و به منظورهای مختلفی مورد استفاده قرار می­گیرند. این مقاله تلاش دارد ضمن مرور مفهوم منظر در ادبیات موجود و برشمردن پیچیدگی­های این مفاهیم، ضرورت تدوین چارچوب نظری برای منظر شهری را نشان دهد. مرور مفاهیم نشان می­دهد مفهوم منظر متأثر از رهیافت­های مختلف فلسفه­ی علم بوده است و اکنون شاهد یک تغییر رهیافتی (پارادایمی) است که می­توان دگرگونی­های اجتماعی را نیز نشان دهد. این مطالعه نشان می­دهد تعریف پیشین منظر شهری مبتنی بر رهیافت­های «اثبات­گرایانه» (پوزیتویستی) و «عقل­گرایی انتقادی» است. با توجه به این دو رویکرد است که منظر شهری، مستقل از  جامعه مورد بررسی قرار گرفته است. تدوین چارچوب نظری برای منظر شهری، نیازمند بازنگری بنیادین در این رهیافت­هاست. رهیافتی که به جای توصیف صرف منظر و مؤلفه­های آن، به چرایی و چگونگی منظر بپردازد. این تحقیق از نوع کیفی است و در این راستا، از رهیافت واقع­گرایی علمی، جهت تدوین نظریه منظر شهری کمک گرفته است. با این نگاه و با استفاده از تحلیل محتوا و به کمک نظریات هانری لوفور، سعی در بازتعریف مفهوم منظر می­شود. منظر را نمی‌توان به منظر ذهنی و منظر عینی تقسیم کرد و رابطه‌ی این دو نیز تنها یک رابطه‌ی پدیدارشناختی نیست. بنابراین «منظر نه سوژه است و نه ابژه، بلکه برونداد یک واقعیت اجتماعی است که در یک ارتباط پدیدارشناسانه و نشانه‌شناسانه از سوی استفاده‌کنندگان از فضا به صورت پویایی مورد ادراک قرار می‌گیرد.»منظر به سه زیر تعریف تقسیم می­شود که به واسطه­ی نیروهای مؤثر بر منظر شهر، تولید و بازتولید می­گردند؛ «منظر ادراک‌شده»، «منظر تصور شده» و «منظر زیسته». سپس به کمک مفهوم نیروهای مؤثر بر منظر، تلاش می­شود ابهام­های نظریه تولید فضا رفع شده و آن را برای چارچوب نظری منظری شهری متناسب کرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Theoretical framework Codification for urban scape using “the production of space” theory and influential forces on scape

نویسندگان [English]

  • Esmaeil Shieh 1
  • Mostafa Behzadfar 2
  • ahmad ali namdarian 2
1 Iran University of Science and Technology
2 Iran University of Science and Technology

کلیدواژه‌ها [English]

  • Scape
  • image
  • the production of space
  • Perceived scape
  • conceived scape and lived scape
  • Beheshti, M., (2016). Where is an Sage’s thought; the relationship between musem and cultural scape; or what we are we looking for in museme, Kargadan journal, No. 4, 120-123. [in Persian]
  • Bell, S (2012). Landscape: pattern, perception and process: Routledge.
  • Blaikie, N., (2000). Designing social research: the logic of anticipation,Tehran: Nei Publication. [in Persian]
  • Blaikie, N., (2007). Approaches to social enquiry,Advancing knowledge: Polity
  • Callen, G., (2007).Townscape, translator: Gharib, F., Tehran: Daneshgah Tehran Publication. [in Persian]
  • Carmona, M, Heath, T, Oc, T & Tiesdell, S (2003). Public Place-Urban Space: Nottingham: Architectural press.
  • Carmona, M., Heath, O et al., (2009). Public Places Urban Spaces: The Dimension of Urban Design, translator: Gharaee, Shokouhi et al., Tehran: Art University publication. [in Persian]
  • Chalmers, A., (1982). The Nature of Knoledge. Tehran: Samt publication
  • Conzen, M.R.G & Conzen, M. P (2004). Thinking about urban form: papers on urban morphology, 1932-1998: Peter Lang.
  • Corner, J (2003). Landscape urbanism. Landscape Urbanism: A Manual for the Machinic Landscape, 58-63.
  • Cowan,R (2005).The Dictionary of Urbanism,Streetwise Press.
  • Cullen, G (1961). The concise townscape: Routledge.
  • Czerniak,J (2006). Looking back at landscape urbanism:Speculations on site. The landscape urbanism reader, 291.
  • Duany, A., & Talen, E (2013). Landscape urbanism and its discontents: Dissimulating the sustainable city: New society publishers
  • Elden, Stuart (2004).Understanding Henri Lefebvre;Theory and the Possible, Continuum, London and New York.
  • Faizi, M., Razzaghi Asl, S., (2006). Landscape rbanism; New Approach in Landscape Architecture & urban design, Baq e Nazar Journal, No. 10. [in Persian]
  • Fisher, P. F (1994). Probable and fuzzy models of the viewshed operation. Innovations in GIS, 1, 161–175.
  • Golkar, K., (2006). The Concept of landscape. Abadi quarterly. No. 53. [in PersiN]
  • Gordon, C (1961). The concise townscape: London: Architectural Press.
  • Gottdiener, Mark (1993). A Marx for Our Time: Henri Lefebvre and the Production of Space, Sociological Theory, Vol. 11, No. 1 (1993). Pp129-134.
  • Gurer, T. K (2011). A theory for sustainability of townscape: typomorphology. Green and Ecological Technologies for Urban Planning: Creating Smart Cities: Creating Smart Cities, 293
  • Holub, R., (1991). Yourgen Habermas; Jurgen Habermas: Critic in the public sphere, Tehran: Nei Publication
  • http://dx.doi.org/10.1080/13574809.2011.548979
  • Kolodney,Z (2012). Between knowledge of landscape production and representation. The Journal of Architecture, 17(1), 97–118.
  •  http://dx.doi.org/ 10.1080/13602365.2012.659913
  • Krier, R., & Rowe, C (1979). Urban space: Academy editions London.
  • Krochalis, R., Cline, D., & Schell, P, (2002). Seattle view protection policies. Space needle executive report and recommendations. Seattle – Department of Design, Construction and Land Use.
  • Lefebvre, Henri) 1991). The production of space, Vol. 142, Blackwell: Oxford.
  • ـــــــــــــ (2009). State, Space, World, Selected Essays, Edited by Neil Brenner and Stuart Elden, Translated by Gerald Moore, Neil Brenner, and Stuart Elden, University of Minnesota Press.
  • Lynch, K., (1960). The Image of City, translator(Mozayyani, M.), Tehran University.
  • Mansouri, S. A., An introduction to Landscape architecture identification, Baq e Nazar Journal, No. 2. [in Persian]
  • Mostafavi, M., & Najle, C (2003). Landscape urbanism: a manual for the machinic landscape: Architectural Association London.
  • Mozaeani, Manochehr (1996). The Image of City, Tehran: Daneshgah Tehran
  • Namdarian, A.A., Ghaffari, A., et al, (2015). Analysis of Factors Affecting City Skylines, Hoviat Shahr, No. 22
  • National Trust for Historic Preservation (2009). Approaches to viewshed protection around the country. Washington: National Trust for Historic Preservation
  • Pakzad, J., (2006). Image of City; whatever be understood by Kevin Lynch, Abadi quarterly, no. 16 (53). [in Persian]
  • Pardo García, S. , Mérida Rodríguez, M (2015). A geospatial indicator for assessing urban panoramic views. Computers, Environment and Urban Systems 49, 42–53
  • Schmid, Christian (2008). Henri Lefebvre’s Theory of the Production of Space; Towards a three-dimensional dialectic, trans, Bandulasena Goonewardena, In Space, Difference, Everyday Life, Reading Henri Lefebvre, Routledge, London and New York.
  • Shach-Pinsly, D, Fisher-Gewirtzman, D & Burt, M (2011). Visual exposure and visual openness: An integrated approach and comparative evaluation. Journal of Urban Design, 16(2), 233–256. Monticello: Council of Planning Librarians.
  • Soltani, A., Namdarian, A.A., (2011). The investigation of effective forces on shaping urban spaces, Hoviat Shahr, No. 7. [in Persian]
  • Shane, G (2006). The emergence of landscape urbanism. The landscape urbanism reader, 55-67.
  • Tabik, S., Zapata, E., & Romero, L (2013). Simultaneous computation of total. View shed on large high resolution grids. International Journal of Geographical
  • Taimouri, M. (2007). The Concept of Landscape, Memari Manza journal, www.manzar.ws.
  • Taylor, N (1999). The elements of townscape and the art of urban design. Journal of Urban Design, 4(2), 195-209.
  • Tavernor, R (2004). From townscape to skyscape. The Architectural Review, 78-83.
  • Thompson, I. H (2012). Ten tenets and six questions for landscape urbanism. Landscape Research, 37(1), 7-26.
  • Waldheim, C (2012). The landscape urbanism reader: Chronicle Books.
  • Weller, R (2008). Landscape (sub) urbanism in theory and practice. Landscape journal, 27(2), 247-267.
  • Whistler, W. M., & Reed, D (1977). Townscape as a philosophy of urban design. Monticello: Council of Planning Librarians.
  • Zekavat, K., (2006). Strategic Framework of View Management of city, Abadi quarterly, No. 16 (53). [in Persian].
  • Zieleniec, Andrzej (2007). Space and Social Theory, SAGE Publication.
  • Goilkar, K., (2008). Conceptual Evolution of Urban Visual Environment; From Cosmetic Approach Through to Sustainable Approach, ENVIRONMENTAL SCIENCES Vol.5, No.4 , Summer 2008