سنجش کیفیت فضای شهری بر اساس معیارهای مکان سازی با تاکید بر کیفیت دسترسی؛ مورد پژوهی: میدان عتیق اصفهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

2 دانش آموخته طراحی شهری، گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، موسسه آموزش عالی دانش پژوهان اصفهان

3 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

دسترسی مناسب به عنوان یکی از مهمترین خصوصیات یک فضای عمومی خوب به شمار می رود. بهبود دسترسی به فضاهای همگانی شهری به منظور بهبود کیفیت آن، یکی از اهداف عمده ی رویکرد مکان سازی محسوب می شود. همچنین مطابق آموزه های مکان سازی، تنوع دسترسی به مراکز و فضاهای شهری برای تمام اقشار جامعه به منظور افزایش قدرت انتخاب به فراخور نیاز و شرایط آنها، از اولویت های طراحان و برنامه ریزان شهری است. هدف از این پژوهش ارزیابی سطح کیفیت دسترسی، به عنوان تاثیرگذار ترین کیفیت مطرح در رویکرد مکان سازی می باشد. نمونه مورد مطالعه در پژوهش حاضر میدان عتیق (امام علی) اصفهان است که یکی از پر چالش ترین پروژه های شهری معاصر در بافت تاریخی شهر اصفهان بوده است که به زعم بسیاری از کارشناسان به رغم ایجاد کالبد و با عدم توجه به سایر ابعاد بویژه بعد اجتماعی و فعالیت ها و نیازهای کاربران فضای شهری وفقی نبوده است. همچنین در این مقاله جهت سنجش کیفیت دسترسی در میدان عتیق اصفهان شش شاخص اصلی "اتصال، پیوستگی، دسترس پذیری (عمق)، همه شمولی، دسترسی راحت به حمل و نقل عمومی و وضوح فضا" با استفاده از روشهای میدانی و نرم افزارهای تحلیلی چون SPSS، سیستم اطلاعات مکانی GIS و چیدمان فضا (Space Syntax) ارزیابی و امتیاز دهی شده اند. کار برد چیدمان فضا در چهار محور هم پیوندی فراگیر، هم پیوندی محلی، دسترسی پذیری، و وضوح انجام شد. یافته های پژوهش نشان می دهد که از میان شش شاخص مطرح شده، شاخصهای دسترسی فیزیکی (اتصال) و دسترسی راحت به حمل و نقل عمومی کمترین و بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده اند. به منظور افزایش دسترسی به میدان باید دسترسی همه افراد از جمله معلولین به فضا ارتقا پیدا کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Urban Space Quality Evaluation, Based on Place Making Approach Emphasizing Accessibility; a Case Study of Atiq Square in Isfahan

نویسندگان [English]

  • Mahmoud Ghalehnoee 1
  • Parissa Mahvari 2
  • Safoora Mokhtarzadeh 3
1 Department of Urban Studies, Faculty of Architecture and Urban Studies, Art University of Isfahan
2 Department of Urban Studies, Faculty of Architecture and Urban Studies, Daneshpajoohan Institute of Higher Education
3 Department of Urban Studies, Faculty of Architecture and Urban Studies, Art University of Isfahan
چکیده [English]

Accessibility is one of the most important characteristics of a vibrant public space. The improvement of accessibility to urban spaces in order to improve their quality is one of the main objectives of Place-making approach. Also, in according to the Place-making instructions, a variety of access to urban space and centers in order to increase the choice of users, inclusively with respect to the user's demand and conditions, is the main priority of urban planners and designers. Atiq (Imam Ali) Square has been selected the case study because of its importance as one of the more controversial projects in the historical fabric of the city. The project according the specialists of urbanism in spite of creation of a physical space was not successful because of neglecting the social and behavioral aspect of the environment. This research aims to evaluate the quality of accessibility as one of the most effective and well-known quality in the Place-making approach. Considering measuring this quality in the Atiq (Imam Ali) square case study, this article presents 6 measures: Connectivity, continuity, accessibility, inclusion, easy access to public transportation, and spatial resolution. These measures were driven based on field methods and assessed and scored in the GIS, Space Syntax, and SPSS environment). Global integration, local integration, accessibility and intelligibility have been calculated through Space Syntax Technique. Findings show that among those six measures, physical accessibility (connectivity) and easy access to public transportation have been respectively specified as minimum and maximum scores. In order to increase access to this urban space, access for all kind of users, including people with disabilities, should be promoted.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Space
  • Place-making
  • Accessibility
  • Atiq (Imam Ali) Square