بکارگیری روش نظریه مبنایی برساخت‌گرا در پژوهش‌های برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

مدرس گروه شهرسازی دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

چارچوب فرایند پژوهش برنامه‌ریزی برای بکارگیری روش نظریه مبنایی برساخت‌گرا، پیوستار عناصر هستی‌شناسی، معرفت-شناسی، روش‌شناسی و روش را چگونه تعریف می‌کند؟ این مقاله با هدف تمهید پایه‌ی منطقی برای کاربرد روش نظریه مبنایی برساخت‌گرا در مطالعات برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای به نگارش درآمده است. نظریه مبنایی با قرارگرفتن در چارچوب رهیافت اِمیک در پژوهش‌های برنامه‌ریزی، آن‌را از نقطه نظر مشارکت کننده توصیف کرده و دیدگاهی از این که مشارکت‌کنندگان چگونه آن‌را به مثابه امری واقعی و معنادار درک و قبول می‌کنند، تولید می‌کنند. با تشخیص اهمیت داستان‌ها و روایت‌های عاملان درگیر در فرایندهای برنامه‌ریزی، رمزگشایی ارزش‌های زیرکار و ادراکات مشترک در کاربست‌های برنامه‌ریزی ممکن می‌شود. در این روش رویکرد پژوهشگر صراحتاً مبتنی بر این فرض است که هرگونه تفسیر نظری، یک تصویر تفسیری از جهان مورد مطالعه را پیشنهاد می‌دهد نه یک تصویر دقیق از آن. در همین راستا، کاربست این روش مطابق با فرایند پیشنهادی چارمز توصیف و تحلیل شده است. داده‌های تحلیل عناصر ذهنی پژوهش‌شوندگان بواسطه روش مصاحبه‌های عمیق نیمه-‌ساختار‌ یافته فراهم گشته و پس از انجام مراحل پیش کدگذاری اعم از گردآوری داده‌ها و پیاده‌سازی آن‌ها‌، مرحله تحلیل داده‌ها و طیف‌های سه‌گانه کدگذاری: کدگذاری اولیه، کدگذاری متمرکز و در نهایت کدگذاری نظری تشریح شده‌اند. افزون بر آن، فرایندهای انگاشت‌پردازی نظریه مبنایی برساخت‌گرا با بکار بردن یادداشت‌نگاری و اشباع نظری نیز مورد تاکید قرار گرفته‌اند. شناخت این رویکرد در میان سایر رویکردهای نظریه مبنایی و فرایند متواتر قابل کاربرد آن در پژوهش‌های برنامه‌ریزی بواسطه روش توصیفی-تحلیلی برخاسته از مطالعات گسترده نظری و تجربه عملی به‌کارگیری این فرایند با روش پیمایشی بوده است. این مهم در انتظام برنامه‌ریزی شهری و منطقه‌ای در ردیابی درک برنامه‌ریزان از برآمدهای برنامه‌ریزی، محیط برنامه‌ریزی و بستر اجتماعی و نیز با توجه به ماهیت مکان‌مند نظریه برنامه‌ریزی، در عمل‌آوری نظریه برنامه‌ریزی محتوایی و میانی مرتبط با موقعیت خاص قابلیت کاربرد دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Constructivist Grounded Theory Method Application in Urban and Regional Planning Researches

نویسنده [English]

  • pouya Joudi
. Lecturer, Architecture and Urbanism faculty, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran
چکیده [English]

How does the framework of planning research process define the four elements or levels of ontology, epistemology, methodology and the method that constitute research and therefore should be taken into account when doing research? This paper has been written to provides rationale for using a constructivist grounded theory method for urban and regional planning research. The grounded theory by embedding in the framework of emic approach in planning researches describes it from participants’ points of view, producing a view of how participants understand and accept it as real and meaningful. By recognizing the stories and narratives of the actors involved in planning processes it is possible to decipher the underlying values and shared perceptions in planning practices. In constructivist grounded theory method, the researcher’s approach is explicitly based on the assumption that any theoretical interpretation is an interpretive image of the universe studied, rather than a detailed image of it. The constructivist grounded theory practice in this research has been followed in accordance with the proposed Charmaz process. The Data for analyzing of mental elements of participants by deep semi-structured interviews are provided. After performing the pre-coding steps, including data collection and Transcription, the data analysis stage and triple coding spectra: initial coding, focused coding, and finally theoretical coding has been delineated. In other words, it highlights on the processes of data collection using deep semi-structured interviewing and three stages of data analysis specialized in constructivist grounded theory, namely: open coding, focused coding and theoretical coding. In addition, the processes of constructivist grounded theory conceptualization using memo writing and theoretical saturation are highlighted. Recognition of this approach among the other approaches of grounded theory and the successive process which is applicable to planning research through a descriptive-analytic method derived from extensive theoretical studies and the practical experience in applying this process had been by survey method. It can be concluded that the constructivist grounded theory has the capability of usage in tracing the urban and regional planner’s understandings from planning artifacts, planning environment and social context and by considering the place-based nature of urban and regional planning theories, in developing the substantive and middle-range planning theory for specific situation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • constructivist grounded theory
  • urban and regional planning research
  • qualitative research
  • methodology