فضا و تحقق‌پذیری حق شهری: شناسایی مؤلفه‌های فضایی برآمده از حق شهری به منظور تحلیل و ارزیابی پروژه نواب در تهران و لا دفانس در پاریس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار شهرسازی، دانشکده معماری، شهرسازی و هنر اسلامی، دانشگاه فردوسی‌ مشهد

2 دکترای شهرسازی پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران

چکیده

"حق شهری" همانگونه که توسط هانری لفور در دهه شصت میلادی رقم خورد، نیاز به تغییرات اجتماعی‌_فضایی به منظور بهره‌مندی ساکنان شهر از زندگی‌ شهری و امکانات مربوط به آن‌ را ضروری می‌داند. با وجود تأثیر بسیار زیاد مفهوم حق شهر در نظریات علوم اجتماعی، جغرافیا و شهرسازی، بررسی مقایسه‌ای و به کارگیری چارچوب‌های نظری این مفهوم در نمونه‌های موردی کمتر به چشم می‌خورد. این کاستی،  اطلاق‌پذیری ایده‌های لفور را در بستر‌های اجتماعی_سیاسی مختلف دچار ابهام نموده است .از آنجایی که فضای شهر نقش چشمگیری در مفهوم حق شهری و برخورداری ساکنان از مزایا و امکانات شهری دارد، ایده‌های لفور می‌تواند معیاری برای ارزیابی مداخلات فضایی در شهر‌ها باشد.  هدف کلی پژوهش، شناسایی ارتباط بین معماری، طراحی و برنامه‌ریزی شهر، به عبارتی هرگونه فعالیت کنترل فضایی با مفهوم حق شهری است. برای دستیابی به این هدف، پس از بررسی اندیشه‌های لفور به استخراج نمود‌های فضایی ایده حق شهری به عنوان مدل مفهومی‌ پژوهش، به منظور بررسی دو نمونه موردی (پروژه نواب در تهران و لا دفانس در پاریس) پرداخته می‌شود. نمود‌های فضایی برآمده از مفهوم حق شهری عبارتند از: کنترل فضایی، مرکزیت فضایی، تراکم فضایی، سیالیت فضایی و تداوم فضایی.روش مورد بررسی در این پژوهش ارزیابی و مقایسه‌ای است. نخست دو پروژه یاد شده به طور مستقل براساس اصول و شاخص‌های فضایی حق شهری مورد ارزیابی قرار گرفته و مزایا و معایب آنها شناسایی می‌گردد. سپس با مقایسه آن دو تأثیر هر معیار در تولید کیفیت فضایی مورد نظر تحلیل می‌شود. یافته‌های حاصل از پژوهش در قالب دو اصل معرفی می‌شوند: ۱. حق شهری می‌تواند به عنوان معیاری برای ارزیابی پروژه‌های شهری قرار گیرد و ۲. مداخلات کالبدی به دلیل تغییر در شیوه زندگی‌ و حقوق اجتماعی افراد و گروه‌ها تأثیری مستقیم بر حق شهری دارند. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

.

نویسندگان [English]

  • h m 1
  • g v 2
  • AttohA.K. (2011). “What kind of right is the right to the city?” Progress in Human Geography 35(5): 669–685.
  • Bahrainy, H. & Aminzadeh, B. (2007). “Evaluation of Navab Regeneration Project in Central Tehran, Iran”,  Internationa Journal of Environmental Research 1(2): 114-12.
  • Castells, M. (2000). The Rise of a Network Society (The Information Age: Economy, Society, and Culture), Blackwell publishing.
  • Chabard, P. (2011). “La Défense / Zone B (1953-91): Light and Shadows of the French Welfare State” in The European Welfare State Project: Ideals, Politics, Cities and Buildings, 5(2): 71-86
  • Chabard, P. & V. Picon-Lefebvre . (2013)La Défense, dictionnaire et atlas, Marseille: Éditions Parenthèses
  • Etemad, G. (2014). Evaluation of Navab Project and its Consequences, Tehran Urban Renewal Organization: Tehran. [in Persian]
  • Fainstein, S. (2009). “Planning and the just city”. In P. Marcuse, J. Connolly, J. Novy, I. Olivo, C. Potter, & J. Steil (Eds.), Searching for the just city: Debate in urban theory and practice (pp. 19e39). New York: Routledge.
  •  FawazM. (2009). “Neoliberal urbanity and the right to the citya view from Beirut's periphery”. Development and Change, 40(5): 827–52.
  • Fawaz, M. (2013). “Towards the right to the city in informal settlements” in Samara et.al (2013). Locating Right to the City in the Global South, New York: Routledge.
  • Fijalkow, Y. (2010). “Urban strategies and collective memory: an upper middle class municipality in the grand Paris project”, Journal of Urban and Regional Analysis, 2 (2): 7-18.
  • Harvey, D. (2008), “The Right to the City”, New Left Review, 53: 23-40.
  • Hekmatnia, H. & Mirnajaf Mousavi. (2006). Application of Models in Geography with Focus on Urban and Regional Planning, Elm-e-Novin Press: Yazd. [in Persian]
  • Horn, C. (2014). La Defense, A Unique Buisiness District- France, in URBANPLANETINFO, http://urbanplanet.info/urbanism/la-defense-unique-business-district/
  • Isin E. (2000). “Introduction: democracy, citizenship and the city”. In: Isin E.(ed.), Democracy, citizenship and the global city, pp. 1–21. Routledge, New York
  • Kamrava, M. Ali. (2009). Contemporary Town Planning in Iran. Tehran University Press. [in Persian]
  • Lefebvre, H. (1968). Le Droit `a la Ville (The Right to the City). Anthropos: Paris.
  • Lefebvre, H. (1996). Space and Politics. In: Kofman E. and Lebas E. (eds), Writings on Cities. Cambridge: Blackwell.
  • Lelandais, G. (2013). “Citizenship, minorities and the struggle for a right to the city in Istanbul”, Citizenship Studies, 17(6-7), 817-836.
  • Memar Iranian Quarterly on Architecture and Urban Design. (1999). No. 28: 48-59. [in Persian]
  • Merrifield, A. (2013). The Politics of the Encounter: Urban Theory and Protest under Planetary Urbanization. Athens, GA: The University of Georgia Press
  • Mitchell, D. (2003). The right to the city: Social justice and the fight for public space. Guilford : New York.
  • Purcell, Mark. (2002). “Excavating Lefebvre: The right to the city and its urban politics of the inhabitant”, GeoJournal, 58: 99-108.
  • Purcell, Mark. (2003). “Citizenship and the Right to the Global City: Reimagining the Capitalist World Order”, International Journal of Urban and Regional Research, 27(3): 564-90.
  • Purcell, M. (2013). “Possible worldsHenri Lefebvre and the right to the city.” Journal of Urban Affairs 36(1): 141–154. 
  • Purcell, M. & Shannon K. Tyman. (2015). “Cultivating food as a right to the city”, Local Environment: International Journal of Justice and Sustainability, 20(10): 1132-1147.
  • Rapoport, A 1 975. "Toward A Redefinition of Density." Environment and Behavior 7(2): 133-158.
  • Rafieian et.al. (2009). “Satisfaction Assessment of Navab Residents”, Journal of Human Geography Researches, No.67: 53-68. [in Persian]
  • Rezaee, N. (2009). “Urban Renewal as a Social Process”, Urban Renewal Electronic Journal, No.1. [in Persian]
  • Roberts, N. (2011).La Défense: From Axial Hierarchy to Field Condition” (2011), essay by Nick Roberts of Woodbury University: http://www.aplusu.org/files/small-book-110627-small.pdf 
  • Tehran Urban Renewal Organization (2003). The Report on URO’s operations in Deteriorated Urban Fabrics. Tehran. [in Persian]
  • Zeidler, E. (2013). Building cities life: An Autobiography in Architecture, Slp edition:  Dundurn.