بررسی شاخص‌های کمی و کیفی موثر در ارزیابی عملکرد سامانه‌ اتوبوس‌های تندرو (BRT) با رویکرد توسعه پایدار (مطالعه کلان شهر مشهد)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه تربت حیدریه

چکیده

یکی از اقدامات مهم پس از راه ­اندازی یک سیستم حمل ­ونقل نوین (همچون سامانه­ اتوبوس­های تندرو) (BRT)، ارزیابی آن جهت اطمینان از عملکرد مناسب سیستم می­باشد. حمل­ونقل، یکی از مهم­ترین دغدغه­های مدیریت کلانشهر مشهد است. با وجود راه­اندازی سامانه­ اتوبوس­های تندرو در این شهر، به اعتقاد کارشناسان حوزه حمل­ونقل، معیارهای کنونی در ارزیابی عملکرد در این شهر کافی نبوده و دارای کاستی­هایی می­باشند. از این­رو، شناسایی و اولویت­بندی معیارهای ارزیابی عملکرد این سامانه به­ ویژه با رویکرد توسعه پایدار ضرورت دارد. هدف از پژوهش حاضر، توسعه­ یک چارچوب ارزیابی پس از اجرا (Ex-post) بر پایه­ استفاده از روش­های تصمیم­گیری و محاسبه­­ اوزان پارامترهای مؤثر در ارزیابی سامانه­ BRT در شهر مشهد است. در این راستا ضمن تعیین معیارهای مؤثر در ارزیابی کارایی این سامانه با استفاده از تکنیک تحلیل سلسله مراتبی (AHP)، به اولویت­بندی شاخص­های هر معیار براساس تکمیل پرسشنامه و انجام مصاحبه با کارشناسان خبره در حوزه­ حمل­ونقل و مدیریت شهری مشهد پرداخته شده است. براساس یافته­های تحقیق، در بین معیارهای مورد بررسی، معیار "منافع کاربران" با شاخص­های راحتی، صرفه­جویی در هزینه، کاهش زمان سفر، کاهش استهلاک وسیله­ نقلیه­ شخصی، کاهش محرومیت اجتماعی و تنوع در گزینه­های حمل­ونقلی، بالاترین اولویت را در ارزیابی کارایی BRT کسب نموده و معیار " محیطی" (با وزن 377/0) در اولویت بعدی قرار گرفته است. در میان شاخص­های این معیار، سلامت و ایمنی (با وزن437/0) و آلودگی هوا (305/0) از عواملی تعیین شد که سبب ارزیابی بهتر از کارایی این سیستم در شهر مشهد خواهد شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Effective quantitative and qualitative indicators in evaluating the performance of Bus Rapid Transit system (BRT) in a sustainable development view (the case of Mashhad city)

نویسندگان [English]

  • Hamid Farhad
  • Bahador Bazrafshan Moghadam
  • Toktam Mohtashami
University of Torbath Heydarieh

کلیدواژه‌ها [English]

  • Bus Rapid Transit system
  • AHP
  • transportation system
  • Mashhad

Abdi, M.H., Farughi, F., Rahimi Kak Jub, A. (2013). Measuring the efficiency of the public transportation system in Yazd, Journal of Applied Researchs in Geographical Sciences, 13 (30), 229-250. [In Persian]

Beyti, H., Panahi, S., Salimi, M. (2014). The analysis of BRT system and the measurement of social and economical impacts on surrounding areas of Tabriz metropolis. Journal of Geography & Planning, 18 (49), 19-53. [In Persian]

 Faraji Malayi, A., Azimi, A., Pourahmad, A. (2011). Sustainable urban transport dimensions with emphasis on BRT. 11th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, Tehran, Iran. [In Persian]

Karbasi, A.R., Khashayi Pur, M., Salehi, F., Rashidi, R. (2011). The role of BRT in reduction of social costs associated with air pollution and fuel consumption, Sharif Journal Civil Engineeringn 3, 33-40. [In Persian]

Department of Studies and Planning of Mashhad Transportation & Traffic Organization. (2016). Mashhad transportation statistics, Mashhad, Mashhad Municipality. [In Persian]

Noruzi Avargani, A. (2014). Performance evaluation and measurement the satisfaction of BRT system in Isfahan. Journal of Spatial Planning. 4 (1), 143-168. [In Persian]

Omran Zadeh, B., Gharakhlou, M., Pur Ahmad, A. (2010). Evaluation and analysis of the efficiency of the BRT system and its general satisfaction in Tehran metropolis. Human Geography Research Quarterly, 73, 19-38. [In Persian]

Saghaee, M., Sadeghi, M., Aghili, N. (2104). Evaluation of the bus rapid transit (BRT) system performance in Isfahan metropolis from citizen’s point of view. Geographical Planning of Space Quarterly Journal, 11, 19-40. [In Persian]

Salavati, A.R., Aghaha, T. (2013). Increased safety and efficiency in bus rapid system, the case of Line one of Isfahan’s BRT system. 12th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, Tehran, Iran. [In Persian]

Salehi, F., Karbasi, A.R., Khashayi Pur, M. (2012). The effectiveness of line 10 of bus rapid system to reduce air pollution and social costs. 11th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, Tehran, Iran. [In Persian]

Sedigh Bavar, M., Hadighe Javani, M. (2011). Evaluation and analysis of the performance of the bus rapid transit (BRT) system in metropolitan areas by AIMSUN software. 11th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, Tehran, Iran. [In Persian]

Soltani, A. (2011). Essays on urban transportation with an emphasis on sustainable approach. Shiraz: Shiraz University. [In Persian]

Pur Ahmad, A., Omran Zadeh, B. (2012). Evaluation and presentation of strategies for developing the BRT system in Tehran metropolis using the SWOT model. Journal of Management System, 3 (11), 17-36. [In Persian]

Ostadi-Jafari, M., Heidari Meyabadi, H.R. (2011). Utilization of indicator-based model to evaluate sustainable transportation. 11th International Conference on Traffic and Transportation Engineering, Tehran, Iran. [In Persian]

Moharam Nejad, N., Ahmadi, M. (2008). Sustainable development in urban transportation. 3rd Regional Conference on Traffic Management, Tehran, Iran. [In Persian]