کاربرد تحلیل‌های ایزوویست و خطوط دید در سنجش کیفیت بصری در مجتمع های مسکونی (نمونه‌ی موردی: شهر کرمانشاه)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد معماری دانشکده معماری و هنر دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه معماری، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران

چکیده

مجتمع­های مسکونی همچون هر برساخته‌ دیگری علاوه بر فضا و کالبد فیزیکی خود، حاوی بار ادراکی برای شهروندان هستند. کیفیت بصری، نقش مهمی در چگونگی شکل‌گیری این بار ادراکی دارد. بدین‌ترتیب، توجه به کارکرد ادراکی مجموعه‌های مسکونی به میزان زیادی وابسته به کیفیت بصری آن است که مقوله‌ای کیفی به شمار آمده و از این رو، تحلیل آن پیچیدگی‌های بسیاری به همراه دارد. در این راستا تحلیل‌های ایزوویست و خطوط دید ابزاری مؤثر در جهت تحلیل و در نتیجه سنجش کیفیت بصری، از طریق روش‌های کمی فراهم می‌آورند. بدین‌ترتیب هدف این پژوهش، ارائه‌ روشی برای به ‌کارگیری ابزار ایزوویست و خطوط دید در فرآیند سنجش کیفیت بصری در مجتمع‌های مسکونی است. این پژوهش، به طور موردی در شهر کرمانشاه انجام شده است. برای این منظور، ابتدا مجتمع‌های مسکونی واقع در شهر کرمانشاه با استفاده از تحلیل­های فرمی، مبتنی بر یک روش‌ کمی، گونه­شناسی و دسته‌بندی شده‌اند. سپس به منظور جلوگیری از تأثیر فضای شهری ناهمخوان اطراف مجتمع­ها به عنوان عامل مداخله‌گر، شکل گونه‌های حاصله با روش«نرمال‌کردن» همگن شده و کیفیت فضایی_کالبدی گونه‌های نرمالایز شده‌ نیز با ابزار اسپیس‌میت مورد سنجش قرار گرفته است. در مرحله‌ بعد، کیفیت بصری آنها با استفاده از ابزار ایزوویست، با تکیه بر شاخص‌های مساحت، مقدار زاویه‌ راندگی، بیشترین خط شعاع دید و انحصار مورد سنجش قرار گرفته و داده‌های کمی استخراج شده است. در نهایت، همبستگی میان داده‌های حاصل از سنجش کیفیت بصری، با داده‌های حاصل از سنجش کیفیت فضایی_کالبدی گونه‌ها، مورد آزمون قرار گرفته و تحلیل شده است. یافته­های این پژوهش نشان می­دهد که هر یک از گونه‌های مجتمع­های مسکونی، شاخص­های کیفیت بصری و خطوط دید معینی دارد که به طور کمی و کیفی با سایر گونه­ها قابل مقایسه است. همچنین نتایج این پژوهش نشان می­دهد شاخص­های ایزوویست که مبین کیفیت بصری گونه‌ها هستند، با شاخص‌های اسپیس‌میت، دارای رابطه همبستگی هستند. این امر به معنای اعتبار روش پیشنهادی در سنجش کیفیت بصری مجتمع‌های مسکونی بوده و مبین کاربرد نمودارهای اسپیس‌میت در کیفیت بصری مجتمع‌های مسکونی نیز هست. نتایج این تحقیق می­تواند به صورت بالقوه در طراحی سایت مجموعه­های مسکونی مورد استفاده قرار گرفته و متعاقب آن بر کیفیت طرح­های مسکونی مؤثر باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Application of Isovist analysis and sightlines in measuring visual quality of residential complexes (Case Study: Kermanshah City)

نویسندگان [English]

  • akram esfandiari 1
  • Abbas Tarkashvand 2
1 MA in architecture- University of Guilan
2 Assistant Professor Architecture Department School of Architecture and Environmental Design Iran University of Science and Technology (IUST)

کلیدواژه‌ها [English]

  • Isovist
  • sightlines
  • Residential Complex Types
  • Normalization
Alalhesabi, M., Hosseini, S. B., & Nassabi, F. (2012). Housing visual quality in urban pattern Application of isovist method in old fabric of Bushehr city. Iran University of Science & Technology, 22(1), 60-64. [in Persian]

Benedikt, M., & Burnham, C. A. (1985). Perceiving Architectural Space: From Optic Arrays to. Paper presented at the Persistence and change: Proceedings of the first international conference on event perception.

Benedikt, M. L. (1979). To take hold of space: isovists and isovist fields. Environment and Planning B: Planning and Design, 6(1), 47-65.

Biddulph, M. (2007). Introduction to residential layout: Routledge.

Bittermann, M., & Ciftcioglu, O. (2006). Real-time measurement of perceptual qualities in conceptual design.

Carmona, M., de Magalhães, C., & Hammond, L. (2008). Public space: the management dimension: Routledge.

Christenson, M. (2010). Registering visual permeability in architecture: isovists and occlusion maps in AutoLISP. Environment and Planning B: Planning and Design, 37(6), 1128-1136.

Davis, L. S., & Benedikt, M. L. (1979). Computational models of space: Isovists and isovist fields. Computer graphics and image processing, 11(1), 49-72.

Dawes, M. J., & Ostwald, M. J. (2014). Prospect-Refuge theory and the textile-block houses of Frank Lloyd Wright: An analysis of spatio-visual characteristics using isovists. Building and Environment, 80, 228-240.

Demirbas, O. O., & Demirkan, H. (2000). Privacy dimensions: A case study in the interior architecture design studio. Journal of environmental psychology, 20(1), 53-64.

Djavaherpour, H., Hosseini, S. B., & Norouzian, M. S. (2013). Residens’satisfaction from neighborhood open spaces and public amenities in high-density residential districts (Case study: 8Th district of tehran). [in Persian]

Dzebic, V. (2013). Isovist analysis as a tool for capturing responses towards the Built Environment. University of Waterloo,

Einifar, A., & Ghazizadeh, S. (2010). The typology of tehran residential building based on open space layout. [in Persian]

Fisher-Gewirtzman, D., & Wagner, I. A. (2003). Spatial openness as a practical metric for evaluating built-up environments. Environment and Planning B: Planning and Design, 30(1), 37-49.

Franz, G., von der Heyde, M., & Bülthoff, H. H. (2005). Predicting experiential qualities of architecture by its spatial properties. Paper presented at the 18th International Association for People-Environment Studies (IAPS 2004).

Ghare Bagloo, M., & Khaleghi Moghaddam, N. (2015). Typology of residential complexes, an effective step in designing the quality of contemporary residential complexes (case study: Residential complexes of Tabriz city). Journal of Architecture and Urban Planning, 7(14), 117-139. [in Persian]

Haupt, P., Pont, M. B., & Moudon, A. V. (2005). Spacemate: the spatial logic of urban density: Ios Pr Inc.

Hillier, B., Penn, A., Hanson, J., Grajewski, T., & Xu, J. (1993). Natural movement: or, configuration and attraction in urban pedestrian movement. Environment and Planning B: Planning and Design, 20(1), 29-66.

Hosseini, S. B., Alalhesabi, M., & Nassabi, F. (2011). Analyzing urban environment regarding visual quality (Case study: Visibility in old fabric of Bushehr). [in Persian]

Indraprastha, A., & Shinozaki, M. (2012). Computational models for measuring spatial quality of interior design in virtual environment. Building and Environment, 49, 67-85.

Lynch, K. (1960). The image of the environment. The image of the city, 11, 1-13. [in Persian]

Meilinger, T., Franz, G., & Bülthoff, H. H. (2012). From isovists via mental representations to behaviour: first steps toward closing the causal chain. Environment and Planning B: Planning and Design, 39(1), 48-62.

Nasar, J. L. (1998). The evaluative image of the city.

Newell, P. B. (1995). Perspectives on privacy. Journal of environmental psychology, 15(2), 87-104.

Ng, E. (2004). Optimise Urban Daylight Design Using Computational Simulations. Paper presented at the Architecture in the Network Society [22nd eCAADe Conference Proceedings].

Ng, E., Chan, T.-Y., Cheng, V., Wong, N.-H., & Han, M. (2007). 9 DESIGNING HIGH DENSITY CITIES–PARA-METRIC STUDIES OF URBAN MORPHOLOGIES AND THEIR IMPLIED ENVIRONMENTAL PERFORMANCE. Tropical Sustainable Architecture, 151.

Ode, Å. (2003). Visual aspects in urban woodland management and planning (Vol. 380).

Ostwald, M. J., & Dawes, M. (2013). Prospect-refuge patterns in Frank Lloyd Wright’s Prairie houses: Using isovist fields to examine the evidence. The Journal of Space Syntax, 4(1), 136-159.

Rapoport, A. (1990). Vernacular architecture. Current Challenges in the Environmental Social Sciences, 24, 30-45.

Shach-Pinsly, D., Fisher-Gewirtzman, D., & Burt, M. (2011). Visual exposure and visual openness: an integrated approach and comparative evaluation. Journal of Urban Design, 16(2), 233-256.

Taher, B., & Brown, F. (2003). The visibility graph: An approach for the analysis of traditional domestic M’zabite spaces. Paper presented at the Proceedings of Space Syntax Fourth International Symposium, University College London, London.

Tandy, C. (1967). The isovist method of landscape survey. Methods of landscape analysis, 10, 9-10.

Turner, A. (2004). Depthmap 4: a researcher's handbook.

Whyte, W. H. (1980). The social life of small urban spaces.

Wiener, J. M., & Franz, G. (2004). Isovists as a means to predict spatial experience and behavior. Paper presented at the International Conference on Spatial Cognition.

Zhang, J., Heng, C. K., Malone-Lee, L. C., Hii, D. J. C., Janssen, P., Leung, K. S., & Tan, B. K. (2012). Evaluating environmental implications of density: A comparative case study on the relationship between density, urban block typology and sky exposure. Automation in construction, 22, 90-101.