مدل مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری در ایران (مورد مطالعه: محله همت‌آباد اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، استان اصفهان، شهر اصفهان

2 عضو هیئت علمی دانشکده مدیریت و حسابداری علامه طباطبائی

3 دانشیار گروه شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان

چکیده

تعارضات ذینفعان بازآفرینی شهری مانع بهره‌گیری از ظرفیت‌های کامل مشارکت ذینفعان در بافت‌های دچار افت شهری است و از آنجا که مشارکت یکی از ارکان اصلی بازآفرینی شهری می‌باشد، در نتیجه موجب عدم تحقق کامل برنامه‌های مذکور شده است. از این‌رو، مدیریت تعارض ذینفعان می‌تواند اختلاف نظر و تعارض‌های بین ذینفعان بازآفرینی شهری را تعادل بخشد و موجب برقراری تعامل، مشارکت و همکاری بین آن‌ها و ایجاد خلاقیت، اثربخشی و بهبود روند اجرایی طرح‌های بازآفرینی شهری شود.
این مقاله بر آن است تا ضمن تبیین نقش ذینفعان بازآفرینی شهری در تحقق برنامه‌های توسعه شهری و جایگاه مدیریت تعارضات بین ذینفعان به عنوان یکی از عوامل موفقیت یا ناکامی طرح‌های مذکور، مدل «مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری» در ایران را بر پایه نظریه نهادی و حکمروایی همکارانه و با روش تحلیل محتوای کیفی در محله همت‌آباد اصفهان (به عنوان مورد مطالعه این پژوهش)، ارائه کند.
از این رو با مطالعه مبانی نظریه نهادی و مفاهیم پایه شامل بازآفرینی شهری، مدیریت تعارض ذی‌نفعان و حکمرواییِ همکارانه، مؤلفه‌های مدل مفهومی پیشنهادی حاصل از بررسی متون و ادبیات بین‌المللی بازآفرینی شهری، تدقیق و ارائه می‌شود؛ سپس مدل پیشنهادی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، در زمینه محله همت‌آباد اصفهان مورد آزمون و تحلیل واقع می‌گردد؛ بدین منظور پس از شناسایی ذینفعان کلیدی و تعارضات اصلی آنان، از متن مصاحبه‌های انجام‌شده با ذینفعان کلیدی و اسناد بازآفرینی محله مذکور استفاده شده است. در نهایت، مدل مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری منطبق با زمینه‌ همت‌آباد اصفهان بدست می‌آید..
نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری مستلزم شناسایی ذینفعان کلیدی، شناسایی تعارضات ذینفعان و ارائه راهبردهای حل تعارض مبتنی بر فرآیندهای همکارانه شامل برقراری چرخه تعاملی بین سه‌گانه مشارکت و درگیری اصولی، انگیزه مشترک و ظرفیت عمل مشترک است که با بهره‌گیری از فنون حل تعارض به ویژه مذاکره وگفتگوی چهره به چهره، موجب رسیدن به هم‌رأیی (اجماع‌نظر) ذینفعان در موضوع موردِ تعارض می‌شود. مدل مذکور با مدیریت مؤثر تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری می‌تواند نقشی مؤثر در ظرفیت‌سازی و اثربخشی طرح‌های بازآفرینی اجتماع محلی در ایران ایفا کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Conflict management model for urban regeneration stakeholders in Iran

نویسندگان [English]

  • Andishe Ariana 1
  • Gholamreza Kazemian 2
  • Mahmoud Mohammadi 3
1 PHD student at Isfahan University of Art, Faculty of Architecture & urban planning, department of urban planning
2 urban management department, faculty of management&accounting,Allameh Tabatabae'i university
3 , associate professor at Isfahan University of Art, Faculty of Architecture & urban planning, department of urban planning
چکیده [English]

تعارضات ذینفعان بازآفرینی شهری مانع بهره‌گیری از ظرفیت‌های کامل مشارکت ذینفعان در بافت‌های دچار افت شهری است و از آنجا که مشارکت یکی از ارکان اصلی بازآفرینی شهری می‌باشد، در نتیجه موجب عدم تحقق کامل برنامه‌های مذکور شده است. از این‌رو، مدیریت تعارض ذینفعان می‌تواند اختلاف نظر و تعارض‌های بین ذینفعان بازآفرینی شهری را تعادل بخشد و موجب برقراری تعامل، مشارکت و همکاری بین آن‌ها و ایجاد خلاقیت، اثربخشی و بهبود روند اجرایی طرح‌های بازآفرینی شهری شود.
این مقاله بر آن است تا ضمن تبیین نقش ذینفعان بازآفرینی شهری در تحقق برنامه‌های توسعه شهری و جایگاه مدیریت تعارضات بین ذینفعان به عنوان یکی از عوامل موفقیت یا ناکامی طرح‌های مذکور، مدل «مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری» در ایران را بر پایه نظریه نهادی و حکمروایی همکارانه و با روش تحلیل محتوای کیفی در محله همت‌آباد اصفهان (به عنوان مورد مطالعه این پژوهش)، ارائه کند.
از این رو با مطالعه مبانی نظریه نهادی و مفاهیم پایه شامل بازآفرینی شهری، مدیریت تعارض ذی‌نفعان و حکمرواییِ همکارانه، مؤلفه‌های مدل مفهومی پیشنهادی حاصل از بررسی متون و ادبیات بین‌المللی بازآفرینی شهری، تدقیق و ارائه می‌شود؛ سپس مدل پیشنهادی با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، در زمینه محله همت‌آباد اصفهان مورد آزمون و تحلیل واقع می‌گردد؛ بدین منظور پس از شناسایی ذینفعان کلیدی و تعارضات اصلی آنان، از متن مصاحبه‌های انجام‌شده با ذینفعان کلیدی و اسناد بازآفرینی محله مذکور استفاده شده است. در نهایت، مدل مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری منطبق با زمینه‌ همت‌آباد اصفهان بدست می‌آید..
نتایج تحقیق نشان می‌دهد که مدیریت تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری مستلزم شناسایی ذینفعان کلیدی، شناسایی تعارضات ذینفعان و ارائه راهبردهای حل تعارض مبتنی بر فرآیندهای همکارانه شامل برقراری چرخه تعاملی بین سه‌گانه مشارکت و درگیری اصولی، انگیزه مشترک و ظرفیت عمل مشترک است که با بهره‌گیری از فنون حل تعارض به ویژه مذاکره وگفتگوی چهره به چهره، موجب رسیدن به هم‌رأیی (اجماع‌نظر) ذینفعان در موضوع موردِ تعارض می‌شود. مدل مذکور با مدیریت مؤثر تعارض ذینفعان بازآفرینی شهری می‌تواند نقشی مؤثر در ظرفیت‌سازی و اثربخشی طرح‌های بازآفرینی اجتماع محلی در ایران ایفا کند.

کلیدواژه‌ها [English]

  • بازآفرینی شهری
  • تعارض ذینفعان
  • مدیریت تعارض
  • حکمروایی همکارانه
  • زمینه نهادی