تحلیل وضعیت بوم شناختی پارک‌های شهری (مطالعه موردی: تبریز)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 دانشجو دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشجو دکتری سامانه اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

4 دانش آموخته کارشناسی ارشد سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

   فضاهای سبز و  پارک­های شهری بخش مهمی از شبکه پیچیده اکوسیستم شهری هستند و اثرات قابل توجهی در اکوسیستم ارائه می­دهند. این پژوهش به بررسی و تجزیه و تحلیل اکولوژیکی پارک‌های شهری در کلانشهر تبریز پرداخته است. پژوهش حاضر از لحاظ ماهیت تحلیلی_توصیفی و از لحاظ هدف کاربردی است.اطلاعات به دو صورت اسنادی و میدانی جمع‌آوری شده است. جامعه‌ آماری تحقیق کلیه پارک‌های تبریز و جامعه نمونه، پارک‌های ائل‌گلی، باغمیشه، شمس تبریزی و ارم است. ابزار مورد استفاده برای جمع‌آوری و تجزیه و تحلیل اطلاعات، سیستم اطلاعات جغرافیایی، روش تحلیل شبکه‌ای ANP، مدل تاپسیس و مدل الکتر است. بررسی و تجزیه و تحلیل شاخص‌های اکولوژیک در چهار محور عمده کالبدی و طراحی اکولوژیکی، زیست­محیطی، فرهنگی_ آموزشی و دسترسی در پارک‌های مورد مطالعه نشان ‌می‌دهد با توجه به نتایج به دست آمده، پارک ائل‌گلی از نظر اکولوژیکی در بهترین وضعیت قرار دارد و پارک‌های شمس، باغمیشه و ارم در رتبه‌های بعدی قرار دارند که نیازمند اتخاذ سیاست‌های مناسب در این زمینه برای بهبود وضعیت آنهاست. به گونه‌ای که در روش تاپسیس پارک ائل‌گلی در مجموع شاخص‌ها و متغیرهای در نظر گرفته شده براساس دسترسی، فرهنگی، زیست‌محیطی و کالبدی با ضریب 16Ci">  94/15 در رتبه نخست قرار داشته و از نظر اکولوژیکی نسبت به سایر پارک‌های مد نظر وضعیت بهتری دارد. سپس پارک شمس با ضریب 16Ci">  27/10 در رتبه دوم و بعد از پارک ائل‌گلی قرار دارد و پارک‌های باغمیشه و ارم به ترتیب با ضرایب 83/6 و 03/3 در رتبه­های سوم و چهارم قرار دارند.  

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Ecological status analysis of urban parks (Case study: Tabriz)

نویسندگان [English]

  • Hassan Mahmoudzadeh 1
  • Mousa Vaezi 2
  • Maedeh bakooyi 3
  • Rahimeh Rostami 4
1 Associate Professor, Dept. of Geography and Urban Planning, Tabriz University, Tabriz , Iran.
2 PhD student in Geography and Urban Planning, Tabriz University, Tabriz , Iran.
3 PhD student in GIS, University of Tehran, Tehran, Iran.
4 Graduate of Remote Sensing and GIS, Tabriz University, Tabriz , Iran.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Ecological analysis"
  • "Green space"
  • "Topsis"
  • "Urban park"
  • "Tabriz"
-          Ahmadi, A; Movahed, A; Shojaeian, A. (2011). Presenting the optimal model of optimal location of urban green space using GIS and AHP method (study area: District 7 of Ahvaz Municipality), Quarterly Journal of Environmental Planning, Volume 4, Number 15, pp. 147-162. [in Persian]

                                                                                                                       

-          Ismaili-Sari, A; Latifi Oskooi, N. (2006). Economic-recreational evaluation of Aoun Ibn Ali Forest Park, Tabriz, Quarterly Journal of Environmental Science and Technology, Volume 10, Number 4, pp. 208-217. [in Persian]

-          Asgharpour, M. (2006). Multi-criteria decision making, 11th edition, University of Tehran Press, Tehran. [in Persian]

-          Bahram Soltani, K. (2008). Environment, Collection of Topics and Methods of Urban Planning, Volume 2, Center for Urban Planning and Architecture Studies and Research, Shahidi Publications. [in Persian]

-          Biwarani, H; Ghofran,A. (2009).  Explaining and applying the TOPSIS multi-criteria decision-making model for ranking different urban areas in terms of crime and delinquency, Workshop Quarterly, Volume 2, Number 8, pp. 150-131. [in Persian]

-          Teymouri, R; Rustaei, Sh; Akbari Zamani, A; Ahadnejad, M. (2009). Assessment of spatial-spatial suitability of urban parks using GIS (Case study: neighborhood parks in Region 2 of Tabriz Municipality), Geographical Space Quarterly, Tenth Year, No. 30, pp. 137-168. [in Persian]

-          Hamidi, N;  Ghaybdoost, H; Ramezanian, M. (2013).  Application of network analysis methods and fuzzy TOPSIS in the analysis of the quality of electronic services in the health care sector, Health Management, Volume 17, Number 55, pp. 17-28. [in Persian]

-          Khamachi, B. (2010).  My City Tabriz, Second Edition, Tabriz, Nedaye Shams Publications.

-          Khan Sefid, M, (2011).  Principles of Urban Green Space Planning, Organization of Municipalities and Rural Affairs, Tehran. [in Persian]

-          Razzaqian, F; Rahnama, M; Tavangar, M; Aghajani, H. (2012).  "Ecological Analysis of Urban Parks (Case Study: Mashhad)", Journal of Environmental Science, Year 38, No. 4, pp. 155-168. [in Persian]

-          Rudashtian, E;  Shamkhi, A; Sharifpour, Z. (2014).  Ecological Planning of Urban Area Using the Principles of Landscape Ecology (Case Study: District 6, Keshavarz Boulevard), the Second National Conference on Planning, Conservation, Environmental Protection and Sustainable Development, Tehran. [in Persian]

-          Shanian, A. (2006).  Application of multi-criteria decision making techniques in selecting the appropriate strategy for the implementation of the IT project, Structural Management, No. 15, pp. 116-102. [in Persian]

-          Abbaszadeh, Gh; Hosseini, A. (2011).  Union of Cities, Inhabitable Cities, Benefits of Urban Environment Planning, First Edition.  Heleh Publications, Isfahan. [in Persian]

-          Alizadeh, Seyed D; Salehifard, M. (2008).  Analysis of the social and psychological dimensions of green spaces in cities (with an urban management approach), Quarterly Journal of Urban Management, Volume 6, Number 21, pp. 19-33. [in Persian]

-          Qaziunuri, S; Tabatabai, H. (2005).  Sensitivity analysis of multi-criteria decision-making issues to the technique used, Office of Presidential Technology Cooperation, Tehran. [in Persian]

-          Fazelunia, Gh; Kiani, A; Mahmoudian, H. (2011).  Location and Prioritization of Urban Parks Using Topsis Hierarchical Analysis Method and Geographic Information System (A Case Study of Aleshtar City), Quarterly Journal of Human Geography Research, No. 4, pp. 137-152. [in Persian]

-          Ghorbani, R; Teymouri,R. (2009).  An Analysis of the Role of Urban Parks in Improving the Quality of Urban Life, Case Study: Parks of Tabriz, Quarterly Journal of Human Geography Research, No. 72, pp. 47-62. [in Persian]

-          Ghorbani, R et al. (2014).  An Attitude on New Patterns of Urban Planning, First Edition, Foroozeh Publications, 224 p. [in Persian]

-          Goli, A; Zadvali Khajeh, Sh; Zadoli, Z. (2013).  Evaluation of Gender Attitude in Urban Space Design (Case Study: Shams Tabriz Women's Park), Journal of Women in Development and Politics, Volume 11, Number 2, pp. 171-188. [in Persian]

-          Larijani, M; Qasami, F; Yousefi Rubiat, E. (2013).  Ecological analysis of the green space structure of Jiroft using land use metrics, Environmental Management Quarterly, No. 25, pp. 49-64. [in Persian]

-           Leghaei, H; Hasibi, A; Fallah Farbod, Sh. (2011).  Strategies for regeneration and organization of urban parks with the aim of improving ecological and social quality (Case study: City Park located in Sangalaj neighborhood), Quarterly Journal of Natural Resources Science and Technology, Year 6, Number 3, pp. 99-114. [in Persian]

-          Movahed, S; Leghai, H; Habib, H. (2015).  Ecological park design; A step towards the environmental sustainability of cities (Case study: southwestern heights of Mashhad), Quarterly Journal of Environmental Science and Technology, Volume 18, Number 3, pp. 203-221. [in Persian]

-          Cilliers.  S & Stefan J. Siebert. 2012. Urban Ecology in Cape Town: South African Comparisons and Reflections, Biodiversity and Conservation14: 3327-3349.

-          Feizi, M. 2006. The role of urban parks in a metropolitan city, Environmental sciences 12.

-          Garcia-Melon, M., Ferris-Onate, J., Anzar-Bellver, J., Aragones-Beltran, P., & Poveda-Bautista, R. 2008. Farmland appraisal based on the analytic network Process, Journal of Global Optimization. 42: 143-155.

-          Mikhailov, L., Singh M.G. Fuzzy analytic network process and its application to the development of decision support systems. IEEE Trans Syst Man Cybern Syst, Part C (Applications and Reviews) 2003; 33(1): pp. 33-41.

-          Monavvarian, A., Fathi, M.R., Zarchi, M.K., & Faghih, A. 2011. Combining ANP with TOPSIS in selecting Knowledge management strategies (case study: Pars Tire Company). European journal of scientific research, European journal of scientific research.

-          Mugerauer, B. 2010. Eco-city Planning Policies, Practice and Design. Springer Science Business Media B.V. 978-94-007-0383-4.

-          Williams, K., Jenks, M., & Burton, E. 2000. Achieving sustainable urban form. Taylor & Francis.

-          Wu, J. 2014. Urban ecology and sustainability: The state-of-the-science and future directions. Landscape and Urban Planning, 125: pp. 209-221.

-          Xinting, C. 2012. Bilateral Collaborations in Sino-foreign Eco-cities, Master Thesis, Faculty of Technology, policy and management, Dr. Ellen van Bueren.

-          Yang, Z. 2012. Eco-cities: a planning guide. CRC Press, Boca Roton- FL 33487-2742.

-          Yangfan Li, Yi Li, Hu Zhang, Yong Liu, WenwenXu, Xiaodong Z. 2011. Canadian experience in low carbon eco-city development and the implications for China, Energy Procedia, Volume 5, Pages 1791-1795.

-          Zhou, N. 2014. An international review of eco-city theory, indicators, and case studies.