تحلیل ساختار تاب آوری نهادی برای گذار از مدیریت بحران به مدیریت شهری تاب آور در برابر زلزله( نمونه موردی: شهر قزوین)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه شهرسازی، دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

2 گروه شهرسازی،دانشکده شهرسازی و معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، قزوین، ایران

3 گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری ، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

با جدی‌تر شدن موضوع تاب آوری شهری از سال 2005 میلادی (اجلاس هیوگو)، پژوهش در زمینه توانمندسازی مدیریت شهرها برای عملکرد مطلوب‌تر در زمان بروز حادثه، به طور ویژه مورد توجه قرار گرفت. این مسئله در شهرهایی که در آنها خطر زمین لرزه وجود دارد همانند شهر قزوین، اهمیت دو چندانی پیدا کرده است. از آنجا که ساختار ستاد مدیریت بحران در شهر قزوین مشابه شهرهایی است که در سالهای اخیر عملکرد ناموفقی در برخورد با زلزله داشته اند همانند ورزقان، قصر شیرین و غیره. لذا مسئله اصلی (با توجه به خطر بالقوه زلزله در شهر قزوین) این است که ساختار این ستاد، باید به چه صورت باشد تا بتواند عملکرد مطلوب تری نسبت به زمین لرزه داشته باشد. مقاله حاضر از نظر نوع روش توصیفی- تحلیلی می باشد که ساختار ستاد مدیریت بحران شهر قزوین را مورد ارزیابی قرار می دهد. در بخش تحلیل یافته‌ها، ابتدا با ارزیابی متغیرها و شاخص‌ها به روش CVR (نسبت روایی محتوایی) موارد ضروری با توجه به شرایط شهر قزوین شناسایی گردیدند.
سپس پرسشنامه‌ای در قالب طیف لیکرت تنظیم گردید که سوالات این پرسشنامه براساس وظایفی است که قانون برای کارگروه های مختلف این ستاد مشخص کرده است. سوالات به تفکیک کارگروه های مختلف دسته‌بندی شده و در هر سوال متغیر و شاخص مورد هدف تعیین گردیده‌ است داده ها با کمک نرم افزار spss تحلیل شدند. با استفاده از آزمون T.Student وضعیت موجود متغیرها در شاخص های مختلف برای این ستاد در شهر قزوین مورد سنجش قرار گرفت. برآیند نتایج نشان دهنده عدم توجه به متغیرهای 9 گانه اثرگذار بود. همچنین مقایسه ساختار ستاد مدیریت بحران شهر قزوین با الگوهای مطرح در دنیا، نشان دهنده آن بود که بر خلاف الگوهای موفق که از چهار بخش اصلی تشکیل شده بودند، ساختار این ستاد در شهر قزوین تنها از دو بخش نیروهای عملیاتی و اداری تشکیل شده است، که البته این دو بخش نیز نیازمند اصلاح سازمانی می باشند. در نتیجه ستاد مورد نظر برای تحقق تاب آوری نهادی لازم است حول سه محور اقدام نماید. نخست، اصلاح ساختار ستاد جهت رفع نواقص موجود. دوم، تغییر نگرش در نحوه مدیریت امور از حکومت به حکمروایی. سوم، مجهز شدن به فناوری‌های نوین سخت‌افزاری و نرم‌افزاری در راستای آمادگی و پیشگیری. اقدامات لازم حول سه محور فوق باید به صورت همزمان پیگیری شود تا اثربخشی لازم را نشان دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Institutional resilience structure analysis for transition from crisis management to urban management resilience against earthquake (Case Study: Qazvin City)

نویسندگان [English]

  • Daryoush Ardalan 1
  • zohreh davoudpour 2
  • Keramatollah Ziari 3
1 Department of Urban Planning, Architecture and Urban Planning faculty, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
2 Urban planning Department, urban planning and Architecture Faculty, Islamic Azad University, Qazvin, Iran
3 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Geography, University of Tehran, Tehran, Iran
چکیده [English]

The issue of resilience since 2005 (the Hugo Summit) has seriously followed the debate on empowering cities to perform better in the event of an accident. Since the structure of Iran's crisis management headquarters has a similar pattern to different cities, and more than a decade after its formation, it has had no satisfactory results in dealing with past events. So the main issue with regard to the earthquake hazard in Qazvin is what the structure of the headquarters should be in order to be more efficient than in the past. This paper is descriptive-analytical in terms of method. In the theoretical foundations section, by studying various documents, variables and indicators identified in institutional resilience were identified. Then the structure of the headquarters and the suggested models are described in the UN documents and other successful countries dealing with the events. In the analysis section, the necessary variables and indices were identified by CVR method. In this section, 30 urban planning experts were surveyed, in which 9 variables and 9 indicators were selected according to the Qazvin conditions for achieving sustainable development. A follow-up questionnaire was developed based on the Likert spectrum, whose questions were based on the tasks assigned by the law to the various workgroups of the staff. Based on the findings of the CVR section, the variables and target indicators for each question were determined. After surveying 110 experts in urban planning, the data were analyzed using SPSS software. Using T.Sududent test, the status of variables in different indices was evaluated for the existing status. The results showed that 9 variables were neglected. Comparing the Qazvin crisis management staff structure with the patterns in the world also showed that, unlike the successful models that consisted of four main sections, the Qazvin City Model structure consisted of only two sections, but these two sections also needed to be improved. Are structured.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Crisis Management
  • Institutional Resilience
  • Qazvin City
  • Earthquake