مدلسازی تخصیص کاربری‌های شهری با رویکرد عدالت فضایی بر اساس روش‌‌های بهینه‌سازی چند هدفه

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 شهرسازی، دانشکده عمران، هنر و معماری، دانشگاه علوم و تحقیقات، تهران، ایران

2 شهرسازی، دانشکده ی فنی و مهندسی، دانشگاه ازاد اسلامی، زنجان، ایران

3 استادیار دانشکده هنر و معماری، واحد علوم وتحقیقات تهران ، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران

چکیده

یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزان و مدیران شهری، نحوه توزیع و تخصیص منابع و خدمات شهری به‌صورت عادلانه در سطح مناطق مختلف شهر برحسب نیازهای جامعه شهری است. تخصیص بهینه خدمات، ارتباط مستقیمی با برنامه‌ریزی کاربری اراضی دارد. موفقیت درعرصه برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری نیز وابسته به وجود قوانین مناسب در زمینه نحوه استفاده از زمین و هم‌چنین استفاده از روش‌های کارآمد در تهیه واجرای طرح‌های شهری و برنامه کاربری زمین است. این مقاله با هدف ارائه‌ی مدلی بر مبنای روش‌های بهینه‌سازی چند هدفه انجام گرفته است؛ تا تخصیص کاربری‌های شهری را از منظر عدالت فضایی در سطح پلاک شهری و در طبقات هر قطعه زمین مدلسازی کند. به این منظور از الگوریتم ژنتیک رتبه بندی نامغلوب و یــک کــد کامپیوتری در نــرم افــزار Matlab R2018a استفاده شده است. مدل بر مبنای پنج تابع هدف شامل بیشنه سازی سازگاری، وابستگی، دسترسی به خدمات، تنوع و تناسب فیزیکی، در طبقات و در همجواری‌ها‌ و نیز تعداد مشخصی شرایط مورد نیاز پیکربندی شده است. از میان نتایج حاصل از پیاده سازی الگوریتم، که مجموعه‌ای از راه‌حل‌های بهینه پارتو است، یک جبهه جواب انتخاب و سپس برای انتخاب مناسبت‌ترین چینش کاربری‌ها از میان این راه‌حل‌های بهینه، روش تحلیل فرایند سلسله مراتبی، برای تعیین وزن هر یک از اهداف تخصیص کاربری زمین به کار رفته است. وزن حاصل در مقادیر برازش اهداف ضرب شده و پس از اعمال روش مجموع وزندار، جوابی که بیشترین وزن را در جبهه ی جواب‌های بهینه بدست آورده، به نقشه‌ی کاربری زمین تبدیل شده و به عنوان چینش پیشنهادی ارائه گردیده است. ارزیابی کمی نتایج حاصل از تخصیص نشان داد که کاربری های تجاری، آموزشی ، درمانی، ورزشی و فرهنگی هم از نظر سرانه و هم از نظر توزیع در سطح محلات و ناحیه‌ی مورد مطالعه به خوبی تخصیص داده شده‌اند و سطح برخورداری محلات را در محدوده ی مطالعه افزایش داده‌اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Modeling Urban Land Use Allocation with Spatial Justice Approach Based on Multi-Objective Optimization Methods

نویسندگان [English]

  • parvaneh jalerajabi 1
  • reza ahmadian 2
  • Zahra sadat saiedeh Zarabadi 3
1 Department of urban development, science and research branch,Islamic Azad University, Tehran,Iran
2 Department of urban development, Islamic Azad University, Zanjan. ,Iran
3 Assistant Professor, Faculty of Art and Architecture, Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran, Iran
چکیده [English]

One of the most important concerns of urban planners and managers is how to distribute and allocate urban resources and services fairly in different areas of the city according to the needs of the urban community. Optimal allocation of services is directly related to land use planning. Success in urban land use planning also depends on having appropriate land use laws as well as efficient methods in preparing and implementing urban plans and land use plans. This paper aims to present a model based on multi-objective optimization methods to model the allocation of urban land use from the perspective of spatial justice at the fine-grained level and in the floors of each plot. For this purpose, Non-dominated Sorting Genetic Algorithm II (NSGA-II) and a computer code in Matlab R2018a software was used. The model is configured on the basis of five compatibility functions including overlap, dependency, access to services, diversity and physical suitability, in floors and neighborhoods, as well as a certain number of requirements. From the results of the algorithm implementation, which is a set of Pareto optimal solutions, select an answer front and then choose the most appropriate one from among these optimal solutions, the hierarchical process analysis method, to determine the weight of each of the land use allocation goals. has been used. The resulting weight is multiplied by the fitting values of the targets, and after applying the weighted sum method, the solution that obtains the highest weight on the optimal response front is converted to land use map and is presented as the proposed alignment. Quantitative evaluation of the allocation results showed that commercial, educational, health, sport and cultural land uses were well allocated per capita as well as distributed across the study Have increased.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Land Use Allocation
  • Spatial Justice
  • Multi-Objective Optimization Methods
  • Non-dominated Sorting Genetic Algorithm II (NSGA-II)