نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه معماری، واحد اردبیل، دانشگاه ازاد اسلامی، اردبیل، ایران

2 گروه معماری، واحد اردبیل، داشنگاه آزاد اسلامی،اردبیل، ایران

چکیده

توجه به مقوله مشارکت بهره برداران فضا های عمومی در فرآیند طراحی معماری از نکات مهم و حائز اهمیت می باشد. این موضوع در سال های اخیر مورد توجه بسیاری از محققین و طراحان این گونه از فضا ها قرارگرفته و در نمونه های عملی نیز در سه سطح طراحی، برنامه ریزی و تصمیم سازی به ارائه راهکارهای اجرایی طراحی مشارکتی اقدام گردیده است. علی رغم وجود روش مشخص انگیختگی مشارکتی در طراحی، درکشور ما توجه به این مقوله عمدتا به سطح پایینی از روش های دریافت اطلاعات نظیر مصاحبه و ضبط نظرات بهره برداران اکتفا شده و نوعی اغفال در سطوح کلان طراحی، برنامه ریزی و تصمیم سازی مشاهده می گردد؛ به طوریکه نتایج بدست آمده از این اقدامات یا در حد صرفا نوشتاری و یا در سطح پایین مداخله عملیاتی منحصر گردیده است. نکته حائز اهمیت در این میان، عدم تبیین مناسب از مولفه های تاثیر گذار مشارکت از یک طرف و از طرف دیگر نبود ساختار تاثیرگذاری این مولفه ها و ارتباط آن با فرآیند طراحی می باشد. لذا مقاله حاضر با هدف تبیین عوامل مشارکتی به تحلیل و ارائه مدل مفهومی - ساختاری تاثیرگذاری این عوامل در فرآیند طراحی می پردازد. روش تحلیل و ارائه مدل مقاله براساس روش قیاسی– مروری می باشد. بر این اساس، سه مولفه اصلی ابعاد فردی، اجتماعی و مکانی بعنوان عوامل اصلی تاثیرگذار در طراحی مشارکتی استخراج گردید که توجه به این عوامل در قالب سه گانه ذهنیت های فردی، ترجیحات اجتماعی و نیاز های عملکردی - معنایی به عنوان شاخصه های مفهومی طراحی مشارکتی ارائه گردیده است. در این میان حاصل تلاقی این سه گانه با مفاهیمی نظیر حس تعلق به مکان (در ابعاد معنایی)، تنوع کالبدی و عملکردی (در ابعاد اجتماعی- مکانی)، نفوذپذیری و خوانایی (در بعد مکانی) بیشترین نقش در سطوح مداخله مشارکتی را دارا، و در سطح ثانویه مولفه های دسترسی، امنیت و دعوت کنندگی (در ابعاد مکانی) نقش بعدی را عهده دار می باشند. سطح ثانویه تاثیرگذاری مکان باعث تسهیل حضور افراد در مکان های عمومی گردیده و سطح اولیه تاثیرگذاری سبب تعمیق مشارکت در مکان های عمومی و ایجاد ساختار عاطفی، ناخود آگاه و معنایی در مکان می گردد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Analysis of aspects of the concept of participation in the process of designing public spaces

نویسندگان [English]

  • Sevda Norozi 1
  • Ali Javan Forouzandeh 2

1 Department of Architecture, RAdabil Branch, Islamic Azaz University, Ardabil, Iran.

2 Department of Architecture,Ardabil Branch, Islamic Azad University, Ardabil,Iran.

چکیده [English]

Paying attention to the participation of public space users in the process of architectural design is one of the important points. In recent years, this issue has been considered by many researchers and designers of this type of space, and in practical examples, at three levels of design, planning and decision-making, participatory design solutions have been presented. Despite the existence of a specific method of participatory motivation in design, in our country, attention to this category is mainly limited to low-level methods of receiving information such as interviews and recording the opinions of users and a kind of deception is observed at macro levels of design, planning and decision making. ; So that the results obtained from these measures are limited to purely written or low level of operational intervention. The important point in this regard is the lack of proper explanation of the effective components of participation on the one hand and on the other hand the lack of effective structure of these components and its relationship with the design process. Therefore, the present article aims to explain the participatory factors by analyzing and presenting a conceptual-structural model of the effectiveness of these factors in the design process. The method of analyzing and presenting the article model is based on the deductive-review method. Accordingly, three main components of individual, social and spatial dimensions were extracted as the main influential factors in participatory design. Attention to these factors in the form of three personalities, social preferences and functional-semantic needs as conceptual characteristics of participatory design. Is presented. Among these, the intersection of these three with concepts such as sense of place (in semantic dimensions), physical and functional diversity (in socio-spatial dimensions), permeability and readability (in spatial dimension) has the most role in the levels of participatory intervention. And at the secondary level, the components of access, security and inviting (in spatial dimensions) play the next role. The secondary level of influence of the place facilitates the presence of people in public places and the primary level of influence deepens the participation in public places and creates an emotional, unconscious and semantic structure in the place.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Partnership
  • design process
  • public spaces