نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

2 رئیس دانشکده معماری/دانشگاه هنر اسلامی تبریز

3 دانشجوی دکتری شهرسازی اسلامی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اسلامی تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

منظر صوتی حوزه‌ای از مطالعات شهری است که به کیفیت صدای شنیده‌شده در فضاهای شهری می‌پردازد و متاثر از شاخصه‌های متعددی است. یکی از این شاخصه‌ها رفتار آکوستیکی فضا می‌باشد که وابسته به ویژگی‌های محیطی فضاست. تراز فشار صوت و زمان واخنش دو مؤلفه‌ای هستند که روشن‌کننده رفتار آکوستیکی فضاها می‌باشند. کیفیت ادراکی مناظر صوتی نیز با ارزیابی‌های ذهنی انجام مشخص می‌گردد. چگونگی اثرگذاری ویژگی‌های محیطی در رفتار آکوستیکی راسته‌بازارهای بازار تبریز و تأثیر آن در کیفیت مناظر صوتی راسته‌بازارها، مسئله‌ای است که پژوهش پیش رو به آن می‌پردازد. در این تحقیق با اتخاذ روش کمی-کیفی بر اساس ارزیابی‌های عینی، رفتار آکوستیکی راسته‌بازارها و عوامل مؤثر بر آن مشخص شده و با ارزیابی‌های ذهنی، مطلوبیت مناظر صوتی راسته‌بازارها روشن شده است. ارزیابی‌های عینی بر مبنای اندازه‌گیری تراز فشار صوت و زمان واخنش و ارزیابی‌‌ ذهنی بر اساس پرسشنامه توصیفی منظر صوتی انجام پذیرفته است. نتایج نشان داد فضاهایی مانند راسته‌بازارها که در طول آن‌ها فرم کالبدی و مصالح یکسان است، رفتار آکوستیکی ثابتی بروز می‌دهند. در صورتی که این تجانس با تغییرات کالبدی از قبیل تغییر در محور فضا و الحاق فضایی به مثابه کاواک همراه باشد، رفتار آکوستیکی و صدای شنیده‌شده دستخوش تغییر می‌گردد. همچنین با کاهش شدت صدا، آسایش صوتی الزاماً افزایش پیدا نمی‌کند. حتی در فضاهای آرام شهری که تراز فشار صوت پائین است، با بروز پدیده اختلاف تراز فشار صوت، آرامش و کیفیت منظر صوتی افت پیدا می‌کند. در واقع تبعیت صرف از مقادیر استاندارد برای آرامش صوتی کافی نیست. مقادیر تراز فشار صوت و زمان واخنش که نشان‌دهنده رفتار آکوستیکی فضا هستند، می‌توانند به‌نحوی در ارزیابی افراد از منظر صوتی دخیل باشند، ولی به تنهایی نمی‌توانند مبنای سنجش کیفیت منظر صوتی باشند. ویژگی‌ها و کیفیات محیطی فضاها از قبیل نورپردازی، میزان ازدحام و جذابیت کالاهای عرضه‌شده در راسته‌بازار تأثیر مستقیم در خوشایندی منظر صوتی دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Determining the acoustical behavior and desirability of the soundscapes of the Rasteh-Bazaars of Tabriz Bazaar based on objective and subjective assessments

نویسندگان [English]

  • Abbas Ghaffari 1
  • Morteza Mirgholami 2
  • Bita Shafaei 3

1 Assistant Professor, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran

2 Head of the Faculty/ Tabriz Islamic Art University

3 Ph.D. Candidate in Islamic Urbanism, Faculty of Architecture and Urbanism, Tabriz Islamic Art University, Tabriz, Iran.

چکیده [English]

Soundscape is a field of urban studies that deals with the quality of heard and perceived sound in urban spaces. Numerous characteristics affect the quality of soundscapes of urban spaces that the acoustical behavior of the space is one of the influential factors which depends on the environmental characteristics of the space. Sound Pressure Level (SPL) and Reverberation Time (RT) are two components that can illuminate the acoustical behavior of spaces. Determining the perceptual quality of urban soundscape is also done through subjective assessments. In this research, the effect of environmental features on the acoustical behavior of Rasteh-Bazaars in Tabriz Grand Bazaar and its effect on the quality of soundscape of Rasteh-Bazaars are discussed. Based on the objective evaluations, the acoustical behavior of the Rasteh-Bazaars and the factors affecting it have been determined, and with the subjective evaluations, the desirability of the soundscape of the Rasteh-Bazaars has been clarified. Objective evaluations are based on measuring the SPL and RT and subjective evaluations are performed based on a descriptive soundscape questionnaire. The findings show that spaces such as Rasteh-Bazaars, which are identical in form and material, exhibit consistent acoustical behavior. If this homogeneity is accompanied by physical changes such as changes in the axis of space and spatial integration as cavities, the acoustical behavior and heard sound change. The findings also show that with decreasing sound intensity, sonic comfort does not necessarily increase. Even in tranquil urban spaces where the SPL is low, with the occurrence of the phenomenon of Difference in SPL, the tranquility and quality of the soundscape decreases. In fact, simply following the standard values is not enough for sonic comfort. Findings also show that although the values of SPL and RT, which indicate the acoustical behavior of the space, are somehow involved in the perception of people from the soundscape, but alone cannot be the basis for assessing the quality of the soundscape. The environmental characteristics and qualities of the spaces such as geometric proportions, the amount of congestion and grace of supplied goods in the Rasteh-Bazaar have a direct effect on the pleasantness of the soundscape.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Urban Soundscape
  • Acoustical behavior
  • SPL
  • RT
  • Rasteh-Bazaar