نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری، دانشکده مهندسى معمارى و شهرسازى، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران، ایران.

2 دانشیار، دانشکده مهندسى معمارى و شهرسازى، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران، ایران.

3 دانشیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت دبیر شهیدرجائى، تهران، ایران.

چکیده

یکی از معضلات جوامع امروزی، احساس ترس و عدم احساس امنیت در محیط‌های شهری و بالتبع در پارک ها می باشد. لذا پارک‌های شهری نیازمند طراحی آگاهانه‌ای هستند که رضایت مخاطب را به همراه داشته باشد و در برنامه ریزی و طراحی آن ها توجه به ویژگی های مخاطب نیز لازم است و این مهم می تواند با مشارکت و همفکری کاربران به دست آید و افزایش امنیت محیطی به عنوان یکی از مهم ترین اصول کیفیت بخشی به محیط اگر بر پایه ترجیح کاربران باشد، می تواند به بهبود فضاها کمک کند. درواقع شناخت درک و دریافت مردم از شیوه های طراحی منظر و توجه به ترجیح و خواسته‌های کاربران به طراحان منظر در طراحی این فضاها کمک می کند. از آن جا که تفاوت در ویژگی های هر مکان از جنبه زیست‌محیطی، اقتصادی، اجتماعی و کالبدی می تواند احساس امنیت یا ترس متفاوتی را به شهروندان القا کند، در این پژوهش از یک پارک بزرگ در تهران (پارک ملت) به عنوان نمونه مورد مطالعه استفاده شده است. هدف پژوهش حاضر ساخت، هنجاریابی و اعتبارسنجی مقیاس امنیت در پارک های شهری از دیدگاه کاربران می‌باشد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و از نوع تحلیل عاملی اکتشافی می‌باشد. برای ساخت گویه‌های مرتبط با امنیت از طریق مصاحبه با متخصصان و کاربران، کدگذاری باز و محوری و براساس مبانی‌نظری، پرسشنامه ای در حیطه ی امنیت تنظیم شده‌است. روایی محتوایی از طریق اجرای مقدماتی و مصاحبه باز با کاربران و تایید متخصصان انجام گرفته‌ و پایایی آن در مرحله مقدماتی با هماهنگی درونی سوالات و آلفای کرونباخ سنجیده شده است. پرسشنامه در مرحله نهایی در بین 250 کاربر در پارک ملت تهران توزیع شده است. نتایج پژوهش بیانگر آن است که پرسشنامه از اعتبار و هنجاریابی برخوردار است و با وارد کردن داده های به‌دست آمده در نرم افزارSPSS 22 و به کارگیری تکنیک تحلیل عاملی اکتشافی، 8 عامل تبیین کننده در ترجیح کاربران به‌دست آمده که عبارتند از: طراحی عناصر مصنوع، کنترل و نظارت پذیری، طراحی کاشت، خوانایی، دسترسی پذیری فیزیکی، زیبایی‌شناسی، الگوهای فعالیت و اندازه و وسعت فضا. در بین عامل های هشت گانه، عامل طراحی عناصر مصنوع بیشترین سهم و عامل اندازه و وسعت فضا کمترین سهم را در توضیح واریانس دارند. شاخص های مطرح شده این پژوهش می تواند در بهبود عملکرد طراحان، مجریان و مدیران شهری در پیاده سازی الگوهای مناسب برای طراحی پارک های شهری ایمن که منطبق بر ترجیحات کاربران باشد، مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Construction, validation and standardization of questionnaire for security in urban parks based on user’s' preference

نویسندگان [English]

  • soudabeh gholipour 1
  • Jamaloddin Mahdinezhad 2
  • Bahram Saleh Sedghpour 3

1 PhD Student, Department of Architecture and Urban Design, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran.

2 Associate Professor, Department of Architecture and Urban Design, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran.

3 Associate Professor, Department of Humanities, Shahid Rajaee Teacher Training University, Tehran, Iran.

چکیده [English]

Objectives:
Environmental security as one of the most important components of environmental quality plays an important role in the use of urban spaces. In fact, the feeling of fear and lack of security in urban environments and consequently in parks has become a problem in today's societies. Many factors affecting the security of urban parks can be attributed to their design and physical condition. Therefore, it is necessary to identify these factors and provide appropriate solutions to improve their condition. Urban parks need a conscious design that provide the users’ satisfaction and in their planning and designing, it is necessary to pay attention to the characteristics of the users, and this can be achieved through users’ participation. In fact, understanding people's perceptions of landscape design methods and paying attention to users' preferences and desires helps landscape designers in designing these spaces. The purpose of this study is to construction, validation and standardization of the security scale in urban parks from the users’ perspective. The research method is descriptive-analytical and exploratory factor analysis. To create security related items about 250 concepts were extracted which were placed in seven categories of structure, spatial configuration, aesthetics, meaning, place control, activity patterns and ecology, and a questionnaire in the field of security was prepared based on it and questionnaire in the field of security was prepared to construct security-related items through open interview, open and central coding, and theoretical principles.

Findings:
Content validity were done through preliminary implementation and open interviews with users and approval of experts. In the preliminary stage, its reliability is measured using the internal coordination of the questions and Cronbach's alpha. The final questionnaire was distributed among 250 park users. The results indicate that the questionnaire is valid and standard and by entering the data obtained in SPSS 22 software and using the exploratory factor analysis technique, eight explanatory factors were obtained in users' preference. These include: artificial element design, control and surveillance, planting design, readability, physical accessibility, aesthetics, activity patterns, and space size and extent.


Results:
From the users' point of view, the artificial element design is a very large and significant factor and has the first rank. The control and surveillance, planting design, readability, physical accessibility and aesthetics have the second rank. The activity patterns, and space size and extent have the third rank.
Also, the indices with the most important role in each factor are as follows: form and geometry indices in the artificial element design factor, access control and Lighting indices in the control and surveillance factor, natural element index in the planting design factor, navigation and marking place indices in the readability factor, access to equipment, furniture and utilities, and public lot and public transport indices in physical accessibility factor, order, and color-materials indices in aesthetics factor, behavioral sites index in the activity patterns factor and density index in the space size and extent factor.

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban parks
  • Environmental security
  • Users’ Preference
  • Mellat park