تعیین مناطق شهر_ بنیاد در ایران ( مطالعه موردی: استان فارس)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 طراحی شهری، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

2 برنامه‌ریزی منطقه‌ای و دانشجوی دکتری شهرسازی دانشگاه هنر، تهران

3 شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه یزد، یزد

چکیده

امروزه شهرنشینی منطقه محور به ‌عنوان پدیده‌ای در حال رشد و فراگیر در مباحث برنامه‌ریزی منطقه‌ای و تجزیه‌وتحلیل سیستم‌های شهری مطرح است. این پژوهش با هدف ارائه فرایند تعیین مناطق شهر بنیاد، سعی در ارائه گفتمانی واقع‌گرایانه و تبیین روش شناسایی مناطق شهر بنیاد دارد. بر این اساس پژوهش حاضر در پی پاسخ به سئوالات زیر می‌باشد: 1. چگونه می‌توان مناطق شهر بنیاد را تعیین نمود؟ 2. معیارها و شاخص‌های بومی تعیین مناطق شهر بنیاد کدم‌اند؟ 3. مناطق شهر بنیاد استان فارس کدم‌اند؟ از نظر فلسفه تحقیق، پژوهش شناختی حاضر در زمره پژوهش‌های اثبات‌گرایانه است و در آن از روش تحلیل داده‌های ثانویه برای انجام تحلیل‌ها استفاده شده است. در نهایت با استفاده از شاخص‌های جمعیت شهرها، تراکم جمعیت مناطق، شدت شهری شدن مناطق، تراکم نقاط شهری مناطق، پیوند فیزیکی بین سکونتگاه‌ها، فاصله زمانی میان شهرها، وجود جریان‌های کالایی و مسافر میان شهرها و وابستگی خدماتی شهرها، به تعیین مناطق شهر بنیاد استان فارس پرداخته شده است. بر مبنای این پژوهش، استان فارس دارای یک مجموعه شهری به مرکزیت شهر شیراز و پنج تجمع شهری آباده_اقلید، فسا_جهرم، کازرون _نورآباد، گراش_لار و نیریز _استهبان می‌باشد. بررسی الگوی ساختار فضایی، ساختار ارتباطی و شاخص شدت شهری شدن این مناطق شهر بنیاد نشان می‌دهد که مجموعه شهری شیراز و تجمع شهری لار _گراش نسبت به سایر تجمع‌های شهری از  پتانسیل بیشتری برای شکل‌گیری منطقه‌ای کاملاً شهری برخوردارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Defining the City-Based Regions in Iran- Case study: Fars Province, Iran

نویسندگان [English]

  • s y 1
  • v m 2
  • h m 3
چکیده [English]

Nowadays, the region – oriented urbanization as a growing and epidemic phenomenon in regional planning and analysis of urban systems has attracted much attention. At present, the spatial order of regions is beyond the traditional categorizing of “core – periphery” and could not be interpreted by the processes of “Walter Kristaler central places theory” and patterns based on traditional “core – periphery” model. This is because these models are basically unable to justify space flows including information and economic flows. Thus, it is necessary to redefine the available realistic and operational processes. Realistic in the sense that explains the current processes and past procedures for the establishment of region and operational in the sense that it has the ability to identify, limit and stabilize neighborhoods and leads to an approach that determines the character of any area and can plan for it.  Currently, region-oriented urbanization is a process that leads to concentration of activities, population, functions and flows which occurs side by side with social polarization and spatial dispersal. This study aims to present an analytical model to determine the foundation of the city and attempt to provide a realistic dialogue and explain the native method of identifying foundation areas of cities. Explaining the need for this model for finding city foundations shows a need for planning and management in these areas in order to maximize the functionality. Thus, the paper answers the following questions:
1-      How can city – based regions be defined?
2-      Which vernacular criteria and indicators affect the definitions of city – based regions?; and
3-      What city – based regions exist in Fars province?
From the point of view of research philosophy, this applied research can be categorized as a positivist one and the method of secondary data analysis was used. The necessary data was collected through document-based studies. Finally, using criteria and indicators such as city population, regional population density, density of urban settlements in regions, time interval between cities, goods and passenger flows between cities, and service dependence of cities, the city – based regions of Fars province was defined.
In conclusion, the results reveal that in Fars Province only one “conurbation” exists and that centers in Shiraz city and five “Urban Agglomerations” exist in Abadeh-Eqlid, Fasa-Jahrom, Kazeroon-noorabad, Grash-Lar and Neiriz-Estahban. The pattern of spatial structure, the structure of road network and ratio (severity) of urbanization index in these city-based regions show that “Shiraz conurbation” and “Lar-Grash urban agglomeration” have Greater potential for the formation of a complete urban area compared to other city- based regions in the area. However, at the present time, what is important is taking into account the operational mechanism for  planning and integrated management of these areas and to avoid administrative dispersion because of the number of cities and this requires complementary research.

کلیدواژه‌ها [English]

  • City-based Regions
  • Urban Agglomeration
  • Conurbation
  • Metropolitan Region
  • Fars province
  • · اسدی، ایرج، زبردست، اسفندیار (1389)، گونه شناسی مناطق شهر _ بنیاد در مطالعات شهری و منطقه‌ای: با نظری بر واکاوی مفهوم مجموعه شهری در ایران، هنرهای زیبا، شماره 43.
  • · دبیرخانه شورای عالی شهرسازی و معماری (1388)، مقررات شهرسازی و معماری و طرح‌های توسعه و عمران مصوب شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، چاپ اول، نشر توسعه ایران.
  • · رستم­پور، هوشنگ (1381)، تبیین سازمان‌یابی فضایی سیستم‌های شهری، رساله دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
  • · زبردست، اسفندیار، حاجی­پور، خلیل (1388)، تبیین فرایند شکل‌گیری، تکوین و دگرگونی مناطق کلانشهر، پژوهش‌های جغرافیای انسانی،  شماره 69.
  • · شکوئی، حسین (۱۳۸۵)، "دیدگاه‌های نو در جغرافیای شهری"، جلد اول، چاپ دهم، تهران: سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها.
  • · صرافی، مظفر (1379)، مبانی برنامه‌ریزی توسعه منطقه‌ای، تهران: سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشور.
  • · کاظمیان، غلامرضا (1383)، تبیین رابطه ساختار حاکمیت و قدرت شهری با سازمان‌یابی فضا، رساله دکترای جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس.
  • · کیوی ریموند، کامپنهودلوک وان (1391)، ترجمه نیک گوهرعبدالحسین، روش تحقیق در علوم اجتماعی، مطالعات اکتشافی، طرح نظری تحقیق، مدل تحلیلی، طرح نظری تحقیق و تحلیل محتوی.
  • · مشفقی، وحید (1391)، ظرفیت­سنجی الگوی فضایی_عملکردی شبکه شهری استان مازندران با استفاده از تحلیل جریان­ها، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تربیت مدرس
  • · مهدی­زاده، جواد (۱۳۸۳)، "تحول در مفهوم، نقش و ساختار کلانشهرها." مدیریت و برنامه‌ریزی شهری.
  • · مهندسین مشاور مآب (1393)، طرح آمایش استان فارس، گزارش 29، تهران.
 

  • · Bailey, N; Turok,I. (2001). Central Scotland as a polycentric urban region: useful planning concept or chimera?, Urban Studies, 38, pp.697-715.
  • · Basolo, V. (2003). US Rgional and Rationality, Urban Studies, Vol 40, No. 3
  • · Batten, D. F. (1995). Network cities: creative urban agglomerations for the 21 st century, Urban Studies, 32, pp. 313-327.
  • · Batty, M. (2001b). Polynucleated urban landscape, Urban Studies, 38(4), pp. 635-655.
  • · Bloom, D. E; Canning, D; fink, G. (2008). Urbanization and the wealth of nations. Science, 319 (5864), 772-775.
  • · Burger, M.J.B; De Goel, L; Van Der Laan& F.J.M. Huisman (2011). Heterogeneous development of metropolitan spatial structure: evidence from commuting patterns in English and Welsh city-regions, 1981–2001. Cities 28, pp. 160–170.
  • · Davoudi, S. (2003). Polycentric in European Spatial Planning: from an Analytical Tool to a Normative Agenda. European Planning Studies, 11, 979–999.
  • · Geddes.P (1915),Cities in evolution,London: Williams and Norgate,1949 Reprint
  • · Geri, F; Amici, V; Rocchini, D. (2010). Human activity impact on the heterogeneity of a Mediterranean landuse. Applied Geograph, 30, 370-379.
  • · Green, N. (2007). "Functional Polycentricity: A Formal Definition in Terms." Urban Studies, Vol. 44, No. 11.
  • · Hall, P. (2001). Global city regions in the twenty first century, in: Scott, A.J. (Ed.) Global City Region: trends, theory, Policy, pp. 59-77. Oxford, UK: Oxford University Press.
  • · Hall, P; Pain, K. and Green, N. (2006) Anatomy of the polycentric metropolis: eight mega-city regions in overview, in: P. HALL and K. PAIN (Eds) The Polycentric Metropolis: Learning from Mega-city Regions in Europe, pp. 19–52. London: Earthscan.
  • · Henton, D. (2001). Lessonsfrom Silicon Valley: Governance in a global city-region. In AJ Scott (Ed.), Global city-regions: Trends,theory, policy, pp. 391–400.
  • · Kloosterman, R. C; Musterd, S. (2001). The Polycentric Urban Region: Towards a Research Agenda. Urban Studies, 38, 623–633.
  • · Krugman, P. (1991). Increasing returns and economic geography. Jornal of Political Economy 99, 483-499.
  • · Meijers, E; Burger, M.J. (2009). Spatial structure and productivity in US metropolitan areas. Enviroment and Planning A, 42: 1383-1402.
  • · Miller, Y. David. (2002). The Regional Governing of Metropolitan America, Boulder: West View press.
  • · Novak, J; Sykora, L. (2007). City in motion: time-space activity and mobility patterns of suburban inhabitants and the structuration of the spatial organization of the Prague metropolitan area. Geografiska Annaler 89B, 147–167.
  • · Palivos, T. Wang, P. (1996), Spatial agglomeration andendogenous growth. Regional Science and Urban Economics, 26, pp. 645–669.
  • · Parr,B John.(2007), Spatial Definition of the City: Four Perspectives, Urban Studies,Vol.44.No2
  • · Pasion, M. (2001). Urban Geography: A global perspective,Rutledge.
  • · Reggiani, A; Rietveld, P. (2010), Networks, Commuting and Spatial Structures: Journal of Transport and Land Use 2 (3/4).
  • · Schwanen, T; Deileman, F. M; Dijst, M.J. (2004). The impact of mwtropolitan structure on commute behaviour in the Netherland: a multilevel approach. Growth and Change, 35: 304-334.
  • · Sharma, K. (2012). " Population and Society" 254 pages
  • · Singh, R.B. (2014). Urban Development Challenges, Risks and Resilience in Asian Mega Cities - Political Science - 488 pages
  • · Tabuchi,T.(1998).Urban agglomeration and dispersion: A synthesis of Alonso and Krugman,Journal of Urban Economics, Vol 44,Issue 3,  ages 333–351
  • · Tate, C. M; Cuffney, T. F; Mcmahon, G; Giddings, E. m. p; Coles, J. F; Zappia, H. (2005). Use of an urban intensity index to assess urban effects on streams in tree contrasting environmental settings. American Fisheries Society Sym po sium, 47, 291-315.
  • · Taylor, P; Hoyler, M; &Verbruggen, R. (2010). External Urban Relational Process: ntroducing Central Flow Theory to Complement Central Place Theory. (Routledge, Ed.) Urban Studies, 47. , issue 13, pages 2803-2818.
  • · Zhonghao Zhang, Shiliang Su,Rui Xiao, Diwei Jiang, Jiaping Wu. (2013). Identifying determinants of urban growth from a multi-scale perspective: A case study of the urban agglomeration around Hangzhou Bay, China, Applied Geography, Volume 45, Pages 193–202.