تحلیلی بر ریخت‌شناسی مجتمع‌های تجاری (مطالعه موردی: مجتمع تجاری کوروش، منطقه 5 تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشکده شهرسازی، پردیس هنرهای زیبا، دانشگاه تهران.(مسئول مکاتبات)

2 کارشناس ارشد شهرسازی-برنامه ریزی شهری، دانشگاه تهران، پردیس هنرهای زیبا

چکیده

مجتمع‌های تجاری از جمله پدیده‌های نوین در توسعه شهری دهه های اخیر هستند که در سطح شهر تهران نیز مورد توجه جدی قرار گرفته اند. چنین پدیده‌ هایی در شهر، دارای اثرات قابل توجه بوده و برای شناسایی اثرات و برنامه‌ریزی برای آنان ضروری است ماهیت پدیده و انواع گونه های آن مورد تحلیل قرار گیرند. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این سوال است که معیارهای دسته‌بندی مجتمع‌های تجاری در ادبیات جهانی چیست و معیارهای مطرح شده در خصوص گونه‌بندی مجتمع های تجاری تا چه اندازه منطبق بر مجتمع‌های تجاری در شهر تهران بوده است. بدین منظور مجتمع تجاری کوروش واقع در منطقه 5 شهرداری تهران به عنوان نمونه موردی این پژوهش انتخاب گردیده‌است. این مجتمع تجاری دارای ویژگی هایی نظیر کالای تخصصی، فضای تفریحی و ... است که مجموعه ویژگی‌های مجتمع‌های تجاری را همزمان دارد. در قالب فرایند و روش تحقیق این پژوهش، ابتدا معیارهای ریخت‌شناسی براساس ادبیات موضوع تدوین و تبیین شدند. باتوجه به معیارهای مطرح شده در مبانی نظری و ادبیات موضوع، از طریق پرسشنامه و برداشت محلی اقدام به جمع‌آوری و تحلیل اطلاعات گردید. تحلیل داده ها نشان داد که ریخت‌شناسی مجتمع تجاری کوروش، شامل ویژگی‌های چندگونه از مجتمع های تجاری است. وجود کالای تخصصی، حوزه زمانی موثر 40 دقیقه ، اولویت استفاده از فضای تفریحی به جای خرید و ساختار ترکیب صنوف، متفاوت از نمونه‌های جهانی است. بر این اساس، آنچه امکان ساخت مجتمع‌های تجاری با شرایط متفاوت از نمونه‌های جهانی را ممکن می‌سازد، ضوابط ساخت و ساز پیش‌بینی شده در طرح تفصیلی تهران و فقدان قوانین و ضوابط مختص مجتمع‌های تجاری است. با ارائه چند شاخص محدود، نظیر تراکم ساختمانی و ارتفاع ساختمان، نمی توان نسبت به احداث مجتمع های تجاری اقدام کرد. متغیرهایی نظیر حوزه کشش، تاثیرات و معیارهای فضایی موثر بر پیرامون مجتمع تجاری می‌توانند در ریخت‌شناسی مجتمع‌های تجاری اثرگذار باشند. 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

An Analysis of Shopping Centers' Morphology: A Case Study in Tehran (Korush Shopping Center)

نویسندگان [English]

  • mohammad mehdi Azizi 1
  • Reza Asadi 2

کلیدواژه‌ها [English]

  • Shopping center
  • Morphology
  • Tehran
  • Korush shopping center
  • Arasta (2006). Shopping Centers and Retail Business Magazine, Volume: 28, January-February.
  • Bennison, D.J., Davies, R.L., (1980). The Impact of Town Centre Shopping Schemes in Britain: Their Impact on Traditional Retail Environments, Progress in Planning, 14, 1-104.
  • Berry B.J.L., (1967). Geography of Market Centres and Retail Distribution, Englewood Cliffs, Prentice-Hall, New Jersey.
  • Brehney, J. Michael. Green, Jacqueline., Robertsm J. Anthony. (1981). A Practical Approach to the Assessment of Hypermarket Impact. Regional Studies, 15(6). Pp. 459-474.
  • Bromley, R. D., homas, C. J. (1993). Retail change: contemporary issues. Psychology Press.
  • Brown S. (1991). Retail Location: the post hierarchical challenge, International Review Retail, Distribution and Consumer Research. 1(3). Pp. 367–381.
  • Brown S. (1992). Retail Location: A Micro-Scale Perspective, Avebury, Aldershot.
  • Burt, S., J.A. Dawson and L., Sparks, (1983). Structural Plans and Retailing Polices, The Planner, Vol.69, No. 1.
  • Casazza, J.A., Spink, F.H., Michael, J., Roark, K.S., Sears, C.E. and Shapiro, R.M., (1983). Shopping center development handbook. 2nd ed. Washington, DC: Urban Land Institute. 338p.
  • Curtis, F. A., (1983). An Environmental Assessment Procedure for Shopping Centres. Urban Ecology. 7. Pp. 189-199.
  • Dawson, John A (1983). Shopping Centre Development. Longman. London.
  • Dawson J.A. Sparks L., (1986). Issues for the planning of retailing in Scotland, Journal of Scottish Planning Law Practice 18. Pp.38–40.
  • Davies R.L., (1976). Marketing Geography: With Special Refrence to Retailing, Methuen, London.
  • DeLisle, R. James., (2005). U.S. Shopping Center Classifications: Challenges and Opportunities, Research Review, International Council of Shopping Centers, 12(2): 96-101.
  • Des Rosiers, F., Lagana, A., Theriault, M., and Beaudoin, M. (1996). Shopping Centres and House Values: An Empirical Investigation. Journal of Property Valuation & Investment. 14(4). Pp. 41-62.
  • Eppli M.J. Benjamin J.D., (1994). The Evolution of Shopping Center Research: A Review and Analysis, The Journal of Real Estate, 9(1), 5-32.
  • Fernie J., Fernie S.I., (1997) The development of a US retail format in Europe: the case of factory outlet centres, Int. J. Retail Distr. Manag. 25:342–350.
  • Fooran, J. (2003). Revolutions Theorise, Translated by Farhang Ershad, Tehran, Nashre Ney Publishing (in Persian).
  • Fernie J., (1995). The Coming of the Fourth Wave: New Forms of Retail Out-of-town Development, Int. J. Retail Distr. Manag. 23: 4–11.
  • Ghaffari, Gh. (2009). Comparative Research Rational, Majalle Motaleate Ejtemaei-e Iran, Iran, Vol. 3, No. 4, Winter (in Persian).
  • Graham, M. F., Bible, D. S. (1992). Classifications for Commercial Real Estate. The Appraisal Journal, 60(2). Pp. 237-246.
  • Guy C.M., (1980). Retail Location and Retail Planning in Britain, Gower, Farnborough.
  • Guy, C. M., (1994a). The retail development process: location, property and planning, Routledge, London.
  • Guy C.M., (1994b). Whatever happened to regional shopping centres, Geography 79. Pp.293–312.
  • Guy C.M., (1998a). Controlling new Retail Spaces – The Impress of Planning Policies in Western Europe. Urban Studies. 35: 953–979.
  • Guy C.M., (1998b). High street retailing in off-centre retail parks: a review of the effectiveness of land use planning policies. Town Planning Rev. 69: 291–313
  • Gündogdu, C. E. (2011). Suitable Location Selection Optimization for Shopping Centres and Geographical Information System (GIS). China-USA Business Review. 10 (8). Pp.711-718.
  • Heffner, K., Twardzik, M. (2015). Leaching Functions from the Outer Metropolitan Zones (Trade, Services)–Increasing Peripherality of Small Towns and Rural Areas. Journal of Economics & Management, 19, 194-209.
  • Hillier Parker, (1994). Retail Warehouse Park Development Master List 1994, Hillier Parker, London.
  • Howard, Elizabeth Barbara. Davies, L. Ross. (1993). The Impact of Regional, Out-of-town retail Centres: The Case of the Metro Centre. Progress in Planning. Pergamon Press Ltd. Great Britian. 
  • Howard Elizabeth Barbara. (1992). Assessing the Impact of Shopping-center Development: The Meadowall case, Journal of Property Research, 10.Pp. 97-119. (Doi: 10.1080/09599919308724084)
  •  (ICSC) International Council of Shopping Centers (2004), ICSC Shopping Center Definitions, New York: International Council of Shopping Centers.
  • (ICSC) International Council of Shopping Centers Research (2005). Towards a Pan-European Shopping Centre Standard, A Framework for International Comparison, International Council of Shopping Centers, New York.
  • (ITE)Institute of Transportation Engineers. (1991). Traffic Access and Impact Studies for Site Development, A Recommended Practice, Prepared by the Transportation Planners Council Task Force on Traffic Access/Impact Studies, Brian S. Bochner, Chairperson, Washington, D.C.
  • Jones, K., Simmons, J., (1990). Location, Location, Location: Analyzing the Retail Environmental, Canada: Nelson. A Divison of International Thomson Limited. Canada.
  • Jones, C.S.(1969). Regional Shopping Centres: their Location, Planning and Design. London: Business Books Limited, 220p.
  • Jones, P. (1991). Regional Shopping Centres the Planning Issues, Services Indusrtry Journal, 11. (DOI: 10.1080/02642069100000026)
  • Kardag, Aybike Ayfer. (2013). The Effects of Shopping Malls on using Urban Parks: The Case of Ankara, Turkey, Journal of Food, Argiculture & Environmental. 11(1). Pp. 765-770.
  • Maccarty, T. Marshal, D.(1999). Theory and Methods in Political Science. Translated by Amirmohammmad Haji yousefi. Tehran, Pazhooheshkadeh Motaleate Rahbordi (in Persian).
  • McLoughlin, J. B., Foot, D. H. S. and Nix, C. H. (1966). Regional Shopping Centres in North West England-- Part Two: a retail shopping model. Department of Town and Country Planning, University of Manchester.
  • MCKEEVER, J.R., GRIFFIN, N.M. & SPINK, F.H.(1977). Shopping Center Development Handbook. Washington, DC: Urban Land Institute. 290p.
  • McLoughlin, J. B., Foot, D. H. S. and Nix, C. H. (1966). Regional Shopping Centres in North West England-- Part Two: a retail shopping model. Department of Town and Country Planning, University of Manchester.
  • Norris, Steven. (1990). The Return of Impact Assessment: Assessing the Impact of Regional Shopping Centre Proposals in The United Kingdom. Journal Science Association. 69. Pp. 101-119.
  • O’Brien L.G., Harris F., (1991). Retailing: Shopping, Society, Space, David Fulton, London.
  • Reynolds J., (1993). The proliferation of the planned shopping centre. In: Bromley R.D.F. & Thomas C.J. (eds), Retail Change: Contemporary Issues, UCL Press; London, pp. 70–87.
  • Saei, A. (2007). Research Method in Social Sciences, Tehran, Samt Publishing (in Persian).
  • Vernor, James D. (1993). Shopping Center: Appraisal and Analysis. Published by Appraisal Institute, Chicago, Illinois.
  • Wee, L., Tong K.W., (2005). The 4Rs of Asian Shopping Centre Management. Marshall Cavendish Academic. Singapore.
  • Welch, C.T. (1969). A guide to shopping centre planning. Pretoria: CSIR (South Africa). 26p.
  • Wrigley, N., Lowe, M. (1996). Retailing, consumption and capital: towards the new retail geography. Longman.