تبیین سلسله‌مراتب روابط عملکردی شبکه شهری: نمونه موردی استان فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیر گروه شهرسازی دانشگاه یزد مدیر پروژه آمایش استان فارس، مهندسین مشاور مأب

2 مدرس دانشگاه آزاد قزوین

3 کارشناس ارشد شهرسازی

4 مدیر اجرایی

چکیده

برای شناسایی نظام‌های شهری، در نظر داشتن روابط بیرونی شهرها و اهمیت و نقش هریک از ارتباطات ضروری می‌نماید. از این‌ رو، درک صحیح ماهیت فضا و نیروهای شکل‌دهنده آن و درنهایت شناسایی شیوه سازمان‌یابی فضا در سطح منطقه، نیازمند شناسایی انواع روابط میان شهرهاست. در این پژوهش تلاش می‌شود سلسله‌مراتب روابط کارکردی بین شهرها در استان فارس مورد بررسی قرار گیرد. پژوهش حاضر در پی پاسخگویی به سئوالات ذیل خواهد بود: 1- الگوی سلسله مراتبی ارتباطات کارکردی استان فارس چگونه است؟ 2- برای تحقق الگوی توسعه متعادل منطقه‌ای، کدام کانون‌ها و کدام نوع ارتباطات از اهمیت بیشتری برخوردار است؟ این پژوهش در زمره پژوهش‌های اثباتی قرار می‌گیرد؛ از نقطه ‌نظر روش‌شناسی ، کاربردی و توسعه‌ای بوده و با روش کمی به بررسی سلسله‌مراتب ارتباطات شهری استان فارس می‌پردازد. اطلاعات مورد نیاز از طریق مطالعات اسنادی و کتابخانه­ای جمع‌آوری‌ شده است. پژوهش حاضر سلسله‌مراتب ارتباطات شهری استان فارس را به تفکیک ارتباطات خدماتی (شامل خدمات گردشگری تفریحی، حمل‌ونقل، بهداشتی درمانی و آموزشی)، سیاسی و اقتصادی بررسی نموده و درنهایت براساس برآیند ارتباطات شهری خدماتی، سیاسی و اقتصادی، سلسله‌مراتب ارتباطات شهری استان را تبیین می‌نماید. بررسی الگوی ارتباطات شهری استان فارس بیانگر وجود ساختاری تک مرکزی_خوشه‌ای در استان است و شهر شیراز در مرکزیت مسلط استان قرار دارد. نهایتاً نتیجه می‌شود، توزیع خدمات در استان نقش مهمی در سلسله‌مراتب نظام شهری دارد و وابستگی‌های جمعیتی بیشتر متأثر از ساختار خدماتی و ارتباطی استان شکل ‌گرفته است. در پژوهش حاضر چارچوبی پیشنهاد شده است که از آن طریق می‌توان تجسمی فراتر از سلسله‌مراتب شهری به روش‌های صرفاً مبتنی بر توزیع جمعیت یا خدمات داشت.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Identifying the hierarchy of Functional relationships of urban network: The case of Fars province

نویسندگان [English]

  • Hamid Mohammadi 1
  • Vahid Moshfeghi 2

کلیدواژه‌ها [English]

  • urban systems
  • urban network analysis
  • functional relationships
  • balanced regional development

-         Anas Alex, (1997), Urban Spatial Structure, UCTC NO 357.

-         Antikainen Janne, (2005), The Concept of Functional Urban Area, Finding of the ESPON 1.1.1, Information Zur Raumentwicklung.

-         Capello, R. (2000). The City Network Paradigm: Measuring Urban Network Externalities. Urban Studies, 37(11), 1925-1945.

-         Dadashpoor Hashem, Afaghpoor Atusa, 2016, The New Epistemic and Theoretical Rationality Governing the Spatial Organization of Urban Systems, Scholarly Journal of Interdisciplinary Studies in the Humanities, Vol. 8, No. 2, 1-28 [in Persian].

-         Dadashpoor Hashem, Rafieian Mojtaba, Atusa Afaghpoor, 2010, AN ANALYSIS OF SPATIAL ORGANIZATION IN SOUTHERN COASTAL CITIES OF IRAN, Geography and Regional Development, No. 14, 97-131 [in Persian].

-         Davoudi S. (2003). Polycentric in European Spatial Planning: from an Analytical Tool to a Normative Agenda. European Planning Studies, 11, 979–999.

-         Dieleman, F. M., Faludi, A. (1998). Polynucleotide Metropolitan Regions in Northwest Europe. European Planning Studies, 6, 365–377.

-         Doran Derek, Fox Andrew(2015), Operationalizing Central Place and Central Flow Theory With Mobile Phone Data, PeerJ PrePrints 3:e1656,

-         Félix Pillet, M. Carmen Cañizares, A.( 2014) Raúl Ruiz, Héctor Martínez, Julio Plaza, and Jesús F. Santos, Applying the European Spatial Development Perspective in Low-density Regions: A Methodology Based on Mobility and Labour Market Structure, Urban Studies 51(3):577-595 •

-         Grunfelder Julien, Nielsen Thomas A.S. & Groth Niels B. (2015 ). Changes to urban form and commuting patterns: trends in two Danish city regions, Volume 115, - Issue 2

-         Hirst Michael.A, (1976), “Spatial interaction and regional structures in eastern Africa, East African Geographical Review, NO.13, 9-22.

-         Kloosterman R. C. and Musterd S. (2001) The Polycentric Urban Region: Towards a Research Agenda. Urban Studies, 38, 623–633.

-         Limtanakool, N., Dijst, M., Schwanen, T. (2007). A Theoretical Framework and Methodology for Characterising National Urban Systems on the Basis of Flows of People: Emprical Evidence for France and Germany. Urban Studies, 11(1), 2123-2145.

-         Limtanakool, N., Schwanen, T., & Dijst, M. (2009). Developments in the Dutch Urban System on the Basis of Flows. Regional Studies, 43(2), 19-196.

-         MalekHoseini Abas, Saffari Raad Ali, Ghasemi Ahmad, Rajabi‌Amir‌Abad Robabeh ,(2015), Analysis the Urban Hierarchy of Gilan Province between 1986- 2011- Based on: Rank-Size, logarithmic Models, the Lorenz Curve and the Gini Coefficient, Management System Journal, No. 30, 111-135 [in Persian].

-         Miro Oscar Mascarilla, Yegorov Yuri, (2005), Modeling Functional Area and Communiting Flows, Cuadernos de E conomia Vol 28, 27-44.

-         Moshfaghi Vahid, Rafiyan Mojtaba, (2016), EVALOUATING FUNCTIONAL POLYCENTRICITY, CASE STUDY; MAZANDARAN CITY NETWORK, The Journal of Spatial Planning, Vol. 20, No. 1, 207-234 [in Persian].

-         Moshfeghi.V, Rafian.M, EVALOUATING FUNCTIONAL POLYCENTRICITY OF MAZANDARAN NETWORK CITY. The Journal of Spatial Planning. 2015(In Persian).

-         Rafieian Mojtaba (1996). "Space Organization in Iran with Emphasis on Urban Systems", Doctoral dissertation, Urban Geography, Tarbiat Modares University [in Persian].

-         Rakhshani Naseb, Hamid Reza, Beik Mohammadi, Hassan (2008). Unbalance and inequality in the urban hierarchy of Sistan and Baluchestan Province, Social Welfare Quarterly, seventh year, No. 29, 275-296 [in Persian].

-         Shokouee, Hossein (2006) "New Views in Urban Geography." Volume I, Tenth Edition, Tehran: Organization for the Study and Compilation of Human Sciences Books of Universities [in Persian].

-         Small John, Ross Simon, Witherick Michael, (2001), A Modern Dictionary of Geography LONDON, RRNOLD, FOURTH EDITION.

-         Soleimani Mohamad, Asghar Nazariyan, Mohamad Hasan Yazdani,( 2011), Iran, s Network Cities with Emphasis on Spatial Interpretation of Mony Orders, Journal Urban - Regional Studies and Research, Issue 7

-         Taghvai Masoud, Saberi Hamid,(2012), An Analysis of Iranian Urban Systems during the Years 1335 to 1385, Urban and Regional Studies and Research, No. 5, 55-76[in Persian].

-         Vasanen A(2012), Functional Polycentricity: Examining Metropolitan Spatial Structure through the Connectivity of Urban Sub-centres, Urban Studies 49 (16), 3627-3644,

-         Williams, B, Walsh, C, and Boyle, I (2010). "The Development of the Functional Urban Region of Dublin: Implications for Regional Development Markets and Planning." Journal of Irish Urban Studies.

-         Zebardast Esfandyar; Shahabi Mojtaba, (2013), VALOUATING POLYCENTRICITY OF MAZANDARAN Urban Area: Case study: Central Mazandaran (Amol-Babol-Ghaemshahr-Sari), Journal of Regional planning, Volume 2, Issue 8.

-         Zebardast Esfandyar; Shahabi Mojtaba, (2014), Analysis of synergistic development potential in polycentric urban areas. Case study: Central Mazandaran (Amol-Babol-Ghaemshahr-Sari), Journal of Regional planning, Volume 4, Issue 16.