معیارهای اصلی شکل گیری حس مکان در پهنه های توسعه جدید شهری (نمونه مطالعه:منطقه 22 و منطقه 4 شهرداری تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه شهرسازی،دانشکده هنر،معماری و شهرسازی،واحد نجف اباد،دانشگاه ازاد اسلامی،نجف اباد،ایران.

چکیده

پژوهش حاضر با مطالعه حس مکان و مفاهیم مرتبط با آن، به تبیین معیارهای اصلی در ارتقای حس مکان در توسعه جدید شهرها پرداخته است. در چارچوب هدف یاد شده و براساس مبانی نظری، 10 معیار اصلی شامل غنای بصری، تناسبات بصری، کیفیت کالبدی فضایی، خوانایی، قابلیت ادراک مکان، هویت و شخصیت، قابلیت دسترسی، انعطاف­پذیری، آسایش و دعوت کننده و جذاب بودن مکان، در زمینه شکل­گیری و تشخیص حس مکان از نقطه نظر ساکنان توسعه جدید شهری تدوین شد. بررسی و تبیین بیشتر این 10 معیار، به واسطه 42 زیرمعیار با استناد به انجام تحلیل عاملی مورد توجه قرار گرفته است. به منظور عملیاتی شدن چارچوب نظری تدوین شده، مطالعه موردی شامل شهرک­های دهکده المپیک، چشمه، پیکانشهر و امید از منطقه 22 شهرداری تهران، به عنوان بزرگترین توسعه شهری جدید متصل به تهران و همچنین محله حکیمیه از منطقه 4 شهرداری تهران به عنوان یکی دیگر از توسعه­های نسبتاً جدید تهران انتخاب شدند که با استفاده از روش آلفای کرونباخ حجم نمونه در مجموع 1070 نفر تعیین شده است. همچنین از روش­های آماری مدلسازی معادلات ساختاری، برآورد حداکثر درست نمایی، آزمون همبستگی پیرسون و مدل رگرسیون خطی چندگانه برای تعیین ماهیت رابطه میان انگاره حس مکان و معیارهای ده گانه فوق استفاده شده است. در نهایت امکان طرح مدل 10 عاملی در زمینه مطالعه و سنجش حس مکان در پهنه­های توسعه جدید شهری فراهم شده که کفایت برازندگی این مدل به واسطه شاخص­های مختلف نشان می­دهد، الگوی مورد نظر از نظر هماهنگی داده­ها با ساختار عاملی آن، از برازندگی قابل قبولی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The main factors affecting the formation of a sense of place in the new urban development zones (Case Study: Region No.22 & Region No.4 of Tehran Municipality)

نویسندگان [English]

  • nesar daneshpayeh
  • F H

کلیدواژه‌ها [English]

  • Place
  • Sense of place
  • Urban New Development
  • Tehran

 Alexander, C., (2012), The timeless way of building, Translate by Mehrdad Ghayoumi,Tehran:  Rozaneh Press. [in Persian]

Altman, I., & Low, S. (1992). Place attachment. New York: Plenum.

Arefi, M., (2017), Explore the concept of Place Making, needs, opportunities and assets, translate by: Elaheh Pajotan,Tehran: Office of Cultural Research. [in Persian]

Arefi,Mahyar,1999, "Non Place and Placelessness as Narratives of Loss", Journal of Urban Design 4(2),179-193

Arefi,Mahyar,2016, "Deconstructing P;acemaking: Needs, Oppurtunities and Assets", London :  Taylor & Francis Ltd.

Arseh Consulting Engineers, (2008), Detailed Plan of Region No.4 of Tehran Municipality, Department of Urban Planning and Architecture of Tehran Municipality. [in Persian]

Brown, G., Brown, B. B . , & Perkins, D. D. , 2004 b, New housing as neighborhood revitalization : place attachment and confidence among residents . journal of Environment and Behavior , 36(6), 749-775.

Canter, D. (1977a), The Psychology of Place. London: Architectural Press.

Carmona, M., (2010), Public Spaces Urban Spaces, translate by: Fariba Gharaee, Tehran University press.[in Persian]

Fallahat, M.S., (2006), The role of the physical plan in the sense of the place of the mosques, Journal of Honarhaye Ziba, No.22, pp.35-42. [in Persian]

Golkar, K., (2015), Creating a Sustainable Place, Second time, Tehran: Shadid Beheshti University press, Tehran. [in Persian]

Gustafson, P, 2006, Place Attachment and Mobility, pp. 17-31, CAB international (Jorgensen & Stedman, 2001, 2006)

Hernandez, B., Martin, A. M., Ruiz, C., & Hidalgo, M, C., 2010, The role of place identity and place attachment in breaking environment protection laws, Journal of Environment Psycology, 30(3), 281-288.

Jorgensen, B.S, and Stedman, R.C, 2006, "a comparative Analysis of Predictor of Sense of Place Dimension: Attachment to dependence on and Identification with lakeshore properties", journal of Environmental Management, Vol 79, pp. 316-327.

Jorgenson, B. S. , & Stedman, R. C., 2001, Sense of place as an attitude. Jouranal of Environment Psycology, 21, 233-248.

Kaplan, S (1995), The restorative benefits of nature: Toward an integrated framework, Journal of Environmental Psychology, 15, 169-182.

Lalli, M, 1992, "Urban related Identity: Theory, Measurement and empirical findings", journal of Environmental Psychology, vole 12, pp. 285-303.

Lewicka, m. 2011b. on the varieties of peoples relationship with places : humans typology revisited. Environ,ent &Behavior , 43 , 676-709.

Lindsay J. McCann, Robert Gifford,2014, Interrelations between sense of place, organizational commitment, and green neighborhoods, Cities, 41 , 20

Manzo , Lynne , 2003 , "Beyond House and Haven : Toward a previsioning  of Emotional Relationship with Place" , Journal of Environmental Psychology , 23 , 47-61

Manzo, L,  & Wright, P., (2017), Place Attachment Advances in Theory, Methods And Applicatipns, translate by: Hasan Sajadzadeh & Behnam Ghasemzsadeh, Hamedan: Bu-Ali University. [in Persian]

Manzo, L. C., & Perkins, D. D. 2006, Finding common ground : the importance of place attachment to community participation and pllaning. Journal of planning literature , 20, 335-350.

Montgomery, J. (1998) , " Making a city: Urbanity, vitality and urban design", Urban Design, no. 1, 93-115.

Proshansky, H. M. (1978). The city and self-identity. Environment and Behavior, 10,147–169.

Relph, E., (2011), Place & Placelessness, translate by Mohammadreza Mohammadi, Tehran: Armanshahr press. [in Persian]

Sadeghi, A., (2015), Explanation the sense of belonging to the aesthetics of the environment in the public spaces of the Iranian city of Islam, Ph.d. Thesis, Superviser: dr.Mohammadreza Pourjafar, Tehran:Tarbiyat Modares University, Tehran. [in Persian]

Scanell, L, Gifford, R, 2010, "Defining Place Attachment: A tripartite Organizing Framework", Journal of Environment Psychology, Vol 30, pp1-10.

 Shahcheraghi, A., Bandarabad, A., (2017), Included in the Environment,Tehran: Jahad Daneshgahi press. [in Persian]

Shamai, S., & Ilatov, Z., 2005. Measuring sense of place : Methodological aspects, Tijdschrift voor Economishe en sociale Geografie, 96, 467-476.

Shamai,S. (1991), Sense of place: an empirical measurement, Israel, geoforum, Vol.22, pp.: 347-358

Sharestan Consulting Engineers, (2008), Detailed Plan of Region No.22 of Tehran Municipality, Department of Urban Planning and Architecture of Tehran Municipality. [in Persian]

Shultez, N.(2011), Splite of Place, translate by: Mohammadreza Shirazi, Second time, Tehran: Rokhdadno press.[in Persian]

Steele , Fritz , 1981 , "The Sense of Place" , Boston CBI , Publishing Company

Tehran Municipality, (2012), Information and Communication Technology Organization of Tehran Municipality. [in Persian]

Tehran Municipality, (2013), Information and Communication Technology Organization of Tehran Municipality. [in Persian]

Tuan, Y. F. (1974), Topophilia. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall.

Tuan, Y. F.(1980), Rootedness versus sense of place, Landscape, No. 24, 3-8.

Ujang, N. (2102). Place Attachment and Continuity of Urban Place Identity .Social and Behavioral Sciences ,94 ( 2102 ), pp 056 – 064.

Williams, D.R., Anderson, B.S., Mcdonald, C.D., and Pacterson, M.E., (1995), "Measuring place attachment: More preliminary results", P.78 in Abstracts of the 1995 Symp. On Leisure Research, Arlington, VA: National Recreation and Park Association.