بررسی تـأثیر رؤیت‌پذیری فضای کالبدی بر رفتار عابران پیاده در میادین شهری با کمک تحلیل‌های مبتنی بر آیزویست سه‌بعدی (نمونه موردی: سبزه‌میدان تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی دانشگاه هنر تهران

2 دانشگاه هنر تهران

چکیده

یکی از مباحث مهم در تحلیل‌ بصری فضاهای شهری، موضوع رؤیت‌پذیری آنها می‌باشد که در سال‌های اخیر، به‌ویژه با توسعه فناوری و گسترش نرم‌افزارهای رایانه‌ای، جایگاه ویژه‌ای در مطالعات شهری یافته است. این در حالی است که یافته‌های بسیاری از پژوهش‌ها و مطالعات اخیر بیانگر وجود ارتباطی تنگاتنگ میان رؤیت‌پذیری کالبدی و رفتارهای احتمالی در فضاهای شهری است. از سوی دیگر زمینه‌های فضایی مختلف نیز می‌توانند شرایط رؤیت‌پذیری متفاوتی را پدید آورده و متعاقب آن ادراک افراد را دستخوش تغییر قرار دهند. ازاین‌ رو در این پژوهش برای بررسی تخصصی‌ و دستیابی به یافته‌های علمی، از میان انواع مختلف بسترهای فضایی قابل ‌بررسی، صرفاً بر موضوع میادین شهری، تأکید و تمرکز گردیده است. هدف این تحقیق بررسی تأثیر رؤیت­پذیری فضای شهری بر برخی گونه­های رفتاری استفاده­کنندگان می­باشد. نمونه مورد پژوهی در مطالعه حاضر، سبزه‌میدان واقع در محدوده مرکزی شهر تهران می‌باشد که به دلیل دارا بودن بسیاری از ویژگی‌های یک میدان شهری در مفهوم حقیقی آن انتخاب گردیده است. در این مقاله، با به ‌کارگیری مفهوم آیزوویست سه‌بعدی، تحلیل‌های مربوط به رؤیت‌پذیری فضای مورد مطالعه صورت پذیرفته و ارتباط میان این متغیر و برخی از گونه‌های رفتاری مردم _ شامل "مکث و حرکت"، "رفتارهای فردی و اجتماعی" و "سرعت حرکت" در کنار  متغیر "جنسیت"_ مورد مطالعه و بررسی قرار گرفته است. بدین منظور، نقشه رؤیت‌پذیری میدان مورد بررسی در محیط نرم‌افزار GIS تولید گردیده و ارتباط میان متغیرهای هدف پژوهش با یکدیگر با استفاده از آزمون‌های آماری و بررسی ضرایب همبستگی در نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده نشان داد که بین رؤیت­پذیری کالبدی با گونه­های رفتاری مشخص شده در این پژوهش، ارتباط معناداری وجود دارد. زنان در فضاهایی که رؤیت­پذیری در حد متوسطی است، حضور پررنگ­تری دارند. در فضاهایی که رؤیت­پذیری از شدت بیشتری برخوردار است، مکث بیشتری صورت می‌گیرد. رفتارهای اجتماعی در نقاطی که بیشتر در معرض دید قرار دارند، انجام می‌شود و سرعت حرکت با شدت رؤیت­پذیری رابطه­ای معکوس را نشان می‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

The Effect of physical Space Visibility on the Pedestrians Behavior in Urban Squares Using 3D Isovist Analysis (Case Study: Sabze Meydan Square in Tehran)

نویسندگان [English]

  • Amir Shakibamanesh 1
  • Yasaman Hakimi 2
1 Assistant Professor of Urban studies faculty of Tehran Art University
2 Art University of Tehran

کلیدواژه‌ها [English]

  • visibility
  • 3d Isovist
  • Behavior
  • Line of sight
  • Sabze Meydan Square

-   Alalhesabi, Mehran & Hoseini , Bagher & Nasabi, Fatemeh (2012). “Housing visual quality in urban pattern; Application of isovist method in old fabric of Bushehr City”, International Journal of Architectural engineering & Urban Planning (IJAUP), Volume 22(1), pp.60-64 [in Persian]

-   Bada , Y. & farhi,  A. (2009). “Experiencing urban spaces: Isovists properties and spatial use of plazas”, Courrier du Savoir – N°09, Mars 2009, pp.101-112

-   Bada ,Yassine & Ince Guney, Yasemin(2009). "Visibility and Spatial Use in Urban Plazas A Case Study from Biskra, Algeria ” , Proceedings of the 7th International Space Syntax Symposium Edited by Daniel Koch, Lars Marcus and Jesper Steen, Stockholm: KTH

-   Franz, Gerald & Wiener, Jan M.(2005). "Exploring Isovist-based correlates of spatial behavior and experience”, Space Syntax International Symposium, 2, 503-518

-   Gehl,Jan. (2013). "How to Study Public Life", Washington, Island Press.

-   Hoak, Bradly & Bolton, Gore (2015). "ArcGIS 3D Analyst: 3D Analysis”, Federal GIS Conference, Washington, DC

-   Jung Kwon,Tea (2007), "Do Different Urban Configurations  Alter Pedestrians’ Perceptions? A Morphological Approach to Walkability in the Virtual Reality Urban Setting" , A dissertation submitted in partial fulfillment of the requirements for the degree of Doctor of Philosophy, University of Michigan, Michigan, USA

-   Karimi, Mehrdad (2014) , "Methods, Techniques and Tools in Urban Visual Analysis", The Scientific Journal of NAZAR research center (Nrc) for Art, Architecture & Urbanism, No 29, pp 3-10 [in Persian]

-   Koltsova, A., Tunçer, B., & Schmitt, G. (2013). "Visibility analysis for 3d urban environments".

-   Kubat, A. S., Özbil, A., Özer, Ö., & Ekinoğlu, H. (2012). "The effect of built space on way finding in urban environments: a study of the historical peninsula in Istanbul", In Eighth International Space Syntax Symposium (Vol. 8029).

-   Lu , Yi (2011), “Directed visibility analysis: three case studies on the Relationship between building layout, perception and Behavior”, Doctoral dissertation, Georgia Institute of Technology

-   Marina , O. & Leduc , T.&  Rabino , G.& Gievska , S & B. Karanakov(2012). Integration of urban knowledge through visibility studies and pedestrian behavior analysis in Old Bazaar in Skopje” , Owned by the authors, published by EDP Sciences

-   Morello, Eugenio & Ratti, Carlo (2009). “A Digital Image of the City: 3-D Isovists and a tribute to Kevin Lynch”, Planning and Design,36:5 p.837-853

-   Natapov, A., Czamanski, D., & Fisher-Gewirtzman, D. (2014). "Visual Search in Urban Environment Simulated by Random Walks". Design Cognition and Behavior: Usability in the Built Environment, 6

-   Parvin, A., Ye, A. M., & Jia, B. (2007). "Multilevel pedestrian movement: does visibility make any difference?" In Proceedings of the 6th International Space Syntax Symposium. ITU Faculty of Architecture, İstanbul.

-   Tbibian, Manouchehr & Sholeh, Mahsa (2009), “Vision-Based Pedestrian Movement Modeling in Architectural and Urban Spaces (A research on a visual-spatial perception analytical model)”,  Armanshahr Architecture & Urban Development journal, No 4, pp 1-16 [in Persian]

-   Yong Guo , Ren & Huang , Hai-Jun  & Wang, Shuai  (2012) “Route choice in pedestrian evacuation under conditions of good and zero visibility: Experimental and simulation results ”, Transportation Research, Volume 46B, Issue 6