ارزیابی تاثیر مقیاس مکان بر شدت دلبستگی به سه مقیاس خانه، محله و شهر بر پایه دو متغیر سن و جنسیت (نمونه موردی: شهرهای تهران و ساری)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری معماری، عضو هیئت علمی دانشکده فنی و مهندسی دانشگاه یاسوج

2 کارشناس ارشد معماری، دانشگاه پیام نور، عسلویه،

3 کارشناس ارشد معماری، دانشگاه آزاد یاسوج، یاسوج،

چکیده

دلبستگی به مکان، رابطه عاطفی مثبت میان فرد و مکان است که در شرایط مختلف نسبت به مکان­های مختلف شکل می­گیرد. افراد ممکن است نسبت به خانه­، محله و یا شهری که در آن ساکن هستند، سطوح مختلفی از دلبستگی را داشته باشند. عواملی چون ویژگی­های ساختاری محیط، جو اجتماعی حاکم بر آن و احساسات و خاطرات یک فرد در آن محیط، از جمله عواملی هستند که بر شدت و یا ضعف این احساس تأثیرگذار می­باشند. در همین ارتباط، پژوهش حاضر میزان دلبستگی افراد نسبت به سه مقیاس خانه، محله و شهر به عنوان سه مقیاس مکانی تعریف کننده محل زندگی فرد، دلایل افزایش و یا کاهش دلبستگی به هر کدام از مقیاس­های یاد شده و تأثیر دو متغیر سن و جنسیت افراد در این خصوص را مورد بررسی قرار می­دهد. به منظور تدقیق در یافته­ها، ساکنان دو شهر تهران و ساری با مقیاس­های کالبدی و اجتماعی متفاوت به عنوان نمونه موردی انتخاب گردید که حجم نمونه در شهر تهران شامل 427 نفر و در شهر ساری شامل 306 نفر ارزیابی شد. در چارچوب نظری تدوین شده، عوامل تأثیرگذار بر دلبستگی به سه دسته عوامل کالبدی­، اجتماعی و احساسی تقسیم شدند. بر همین اساس سه پرسشنامه مجزا به منظور سنجش میزان دلبستگی افراد نسبت به سه مقیاس یاد شده تنظیم و در هر پرسشنامه، عوامل کالبدی، اجتماعی و احساسی که در شکل­گیری دلبستگی به مقیاس­های مورد نظر تأثیرگذارند، مورد سئوال قرار گرفت. داده­های حاصل از پیمایش با استفاده از آزمون­های تحلیل واریانس بین آزمودنی، آزمون اندازه­­های تکراری و تحلیل واریانس مختلط با کمک نرم­افزار spss مورد تحلیل قرار گرفت. نتایج به دست آمده حاکی از آن بود که شدت دلبستگی افراد نسبت به هر کدام از سه مقیاس مورد نظر برای ساکنان هر دو شهر تهران و ساری، متفاوت از یکدیگر است. در این ارتباط دلبستگی افراد به خانه­شان در بالاترین سطح و دلبستگی آنها به محله در پایین­ترین سطح قرار دارد. همچنین عامل جنسیت در میزان دلبستگی به مقیاس­های یاد شده تأثیرگذار نیست؛ این در حالی است که سن افراد عاملی تأثیرگذار در دلبستگی آنها به مکان­های مورد نظر به شمار می­رود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluating the effect of place scale on the extent of place attachment in three spatial layers of home, neighborhood and city based on age and sex variables (Case study: Tehran and Sary cities)

- Amir Kafi, Mehdi; Fathi, Shokoufeh; (2011), "Studying the influential items onhaving dependency to the neighborhood", Case study in Kerman, Journal of Motaleat Ejtemaie Iran, 1: 10-36, in Persian.

- Altman, I. & Low. S (ed.) (1992), "Place Attachment", Plenum Press: New York.

- Brown, B., Perkin, D., & Brown, G. (2003). Place attachment in a revitalizing neighbourhood: Individual and block levels of analysis. Journal of Environmental Psychology, 23, 259–271.

- Cuba, L., & Hummon, D. M. (1993). A place to call house: Identification with dwelling, community and region. Sociological Quarterly, 34, 111–131.

- Daneshpour, Seyed Abolhadi; Sepehri Moghadam, Mansour; Charkhchiyan, Maryam; (2009), "Explanation on the dependency on lpcation model and studying the elements and aspects of it", Journal of Honarhaye Ziba, 38: 37-48, in Persian.

- Falahat, Mohamad Sadegh; (2006), "The meaning of the sense of location and its shaping factors", Journal of Honarhaye Ziba, 26: 57-66, in Persian.

- Gifford, R., Scanell, L., Kormos, C., Smolova, L., Biel, A., Boncu, S., et al. (2009). Temporal pessimism and spatial optimism in environmental assessment: an 18-nation study. Journal of Environmental Psychology, 29, 1–12.

- Heidari, Aliakbar; Motalebi, Ghasem; Nekoie Mehr, Fateme; (2014); "Studying the relation between the sense of location and the dependency to location in a dormitory", Journal of Honarhaye Ziba, 1: 15-22

- Heidari, Aliakbar; Motalebi, Ghasem; NeginTaji, Forough; (2014), "Analysing the physical layer of the sense of belonging in traditional houses and modern residential complexes", Journal of Honarhaye Ziba, 3:75-86, in Persian.

- Hidalgo, M. C., & Hernandez, B. (2001). Place attachment: conceptual and empirical questions. Journal of Environmental Psychology, 21, 273–281

- Lewicka, M. (2010). “Effects of place scale on place attachment”. Journal of Environmental Psychology, 30 (2010) 35–51

- Relph, E. (1976), Place and Placelessness, Pion limited: London.

- Riley, R. (1992), 'Attachment to the Ordinary Landscape' In I. Altman and S. M. Low (Eds.), Place Attachment, New York, Plenum Press.

- Sajadzadeh, Hosein; (2014), "The role of dependency to the location in giving identity to the squares of the city, case study Aramgah square in Hamedan", Journal of Bagh Nazar, 25:88-79, in Persian.

- Sarmast, Bahram; Motevaseli, Mohammad Mehdi; (2010), "Studying and analyzing the city scale in the amount of having a sens of belonging to the location, case study in Tehran", Journal of Modiriyat Shahri, 26: 146-133, in Persian.

- Shamai, S., & Ilatov, Z. (2005). Measuring sense of place: methodological aspects. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 96, 467–476.

- Shumaker, S.A., and Taylor, R.B. (1983), 'toward a clar ification of people-place relationships: Amodel of attachment to place', In N. R. Feimer and E. S. Geller (Eds.), Environmental Psychology: Directions and perspectives, New York, Praeger, pp.119-251.

- Stedman, R. C. (2003). Toward a social psychology of place. Predicting behavior from place-based cognitions, attitude, and identity. Environment and Behavior, 34, 561–581.

- Tuan, Y. F. (1980), Rootedness versus sense of place, Landscape, 24: 3-8.