ارزیابی سطح پایداری محلات غیر رسمی با استفاده از مدل ردپای اکولوژیک (نمونه مطالعاتی: محله عباس آباد شهر سنندج)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه کردستان

2 معاون امور عمرانی استانداری کردستان

3 مدیرکل دفتر امور شهری و شوراهای استانداری

4 دانشگاه کردستان

چکیده

یکی از زمینه­های ناپایداری توسعه شهری (به ویژه در کشورهای در حال توسعه) گونه­ای از سکونت با مشکلات حاد موسوم به اسکان غیررسمی است که در حال گسترش فزاینده بوده و نیازمند اتخاذ تدابیر ویژه برای ساماندهی وضعیت کنونی و جلوگیری از گسترش آن در آینده است. با مطرح شدن توسعه پایدار شهری در دهه 1980 و لزوم توجه به همه ابعاد وجودی شهر(اعم از زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی) به عنوان پایه­های توسعه پایدار شهری، مشکل سکونتگاه­های غیررسمی وارد فاز مطالعاتی جدیدی شد که بیشتر مربوط به ارزیابی سطح پایداری در این گونه سکونتگاه­ها می­شود. تفکر توسعه پایدار باعث پیدایش روش­ها و شیوه­های کاربردی نوینی در راستای ارزیابی اثرات زیست محیطی از دهه 1990 تا به امروز شده است. در این میان تحلیل ردپای اکولوژیک یکی از شاخص­هایی است که توجه بیشتری را در سطوح آکادمیک، سیاسی و آموزشی به خود جلب کرده است. ردپای اکولوژیک شاخصی است که با ارزیابی و محاسبه انرژی و مواد مستعمل در یک شهر، منطقه و یا کشور، فشاری را که جمعیت و فرایندهای صنعتی بر اکوسیستم وارد می­سازند، برآورد می­کند. شهر سنندج به عنوان مرکز استان کردستان در دهه­های اخیر شاهد موج­های عظیم مهاجرت از روستاها به داخل شهر بوده و همین امر باعث ایجاد سکونتگاه­های خودرو و غیررسمی زیادی مانند عباس­آباد، نایسر و ...  در این شهر شده است. از این رو در این پژوهش سعی شده است تا با روشی تحلیلی_توصیفی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه­ای و برداشت­های میدانی و با بهره­گیری از شاخص ردپای اکولوژیک، میزان پایداری محله عباس­آباد شهر سنندج به عنوان یکی از محلات غیررسمی شهر سنندج مورد سنجش قرار گیرد. نتایج حاصل از پژوهش نشان می­دهد که میزان کل ردپای اکولوژیک محله عباس­آباد برابر با 74560.551هکتار بوده که این مقدار با توجه به جمعیت 19هزار و 578 نفره این محله مبین سرانه 3.808 هکتار برای هر نفر در سال 90 می­باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation the level of sustainability in informal neighborhoods by using ecological footprint model (The case of Abas-abad neighborhood, Sanandaj)

نویسندگان [English]

  • Kioumars Habibi 1
  • arman rahimi 4

Bagliani,M, Alessandro. Niccolucci,Valentina. Marchettini(2008), Nadia Ecological footprint analysis applied to a sub-national area: the case of the province of siena(Italy),

Barrett, J., Vallack, H., Jones, A., Haq, G., 2002. A Material Flow Analysis and Ecological Footprint of York. Stockholm Environmental Institute, York.

Collins, A., Flynn, A., Wiedmann, T., Barrett, J., 2006. The environmental impacts of consumption at a sub-national level. Journal of Industrial Ecology 10, 9–24.

Cheal ryu,H.2005. Modeling the per Capita Ecological Footprint for Dallas County, Texas: Examining Demographic, Environmental Value, Land-Use, and Spatial. M&S. Dissertation. University of Texas.

Erb, K.H, , 2004,Actual land demand of Austria 1926–2000: avariation on ecological footprint sessments. Land Use Policy 21, pp247–259.

GFN – Global Footprint Network, 2011. http://www. Footprint network. org/en/index.php.

Gottlieb,D, Kissinger,M, Vigoda-Gadot,E, Haim,A.2012. Analyzing the ecological footprint at the institutional scale – The case of an Israeli high-school, jour nal of Ecological Indicators 18 (2012) 91–97.

Gottlieb, D., Vigoda-Gadot, E., Haim, A., Kissinger, M., 2012. The ecological footprint as an educational tool for sustainability: a case study analysis in an Israeli public high school. International Journal of Educational Development 32, 193–200.

Hubacek, K., & Jiljum, S. (2003). Applying physical input–output analysis to estimate land appropriation (ecological footprints) of international trade activities. Ecological Economics, 44(1),137–151.

Kissinger, M., Fix, J., Rees, W.E., 2007. Wood and non-wood pulp production: comparative ecological footprinting on the Canadian prairies. Ecological Economics 62, 552–558.

Kissinger, M., Gottlieb, D., 2010. Place oriented ecological footprint analysis: the case of Israel’s grain supply Ecological Economics 69, 1639–1645.

Kitzes, J., Peller, A., Godfinger, S., Wackernagel, M., 2007. Current methods for calculating national ecological footprint accounts. Science for Environment and Sustainable Society 4, 1–9.

Moran, D., Wackernagel, M., Kitzes, J.A., Goldfinger, S.H., Boutaud, A., 2008. Measuring sustainable development – nation by nation. Ecological Economics 64, 470–474.

Jorgenson, K, & Andrew. (2003). Consumption and environmental degradation: a cross-national analysis of the ecological footprint. Social Problems, Vol. 50, No.

Rezvani, M & Salmani, M & Ghanbari, A and Baghiani, H(2010), Ecological footprint: The new approach for environmental effect assessment( concept, application and assessment), Journal of Geography and development, Vol 20, in Persian

Rees, W.E., 1992. Ecological footprint and appropriated carrying capacity: what urban economics leaves out. Environment and Urbanization 4, 121–130.

Rees, W.E., 2000. Eco-footprint analysis: merits and brickbats. Ecological Economics 32, 371–374

Rosa, E. A, York, R,& Dietz, T (2004). Tracking the anthropogenic drivers of ecological impacts. Ambio: A Journal of the Human Environment, 33(8),509- 512.

Sassanpour, F(2008), Ecological footprint method in metropolitan cities, Journal of  urban management and research, Vol 1, in Persian 

Sarai, M and Farshad, A(2009), Ecological footprint as an community sustainable assessment indicator, Journal of environmental, Vol 50, in Persian

Solis-Guzman.J,Marrero.A and Arellano.A.(2013). Methodology for determining the ecological footprint of the construction of residential buildings in Andalusia (Spain), Ecological Indicators 25 (2013) 239–249

Wackernagel, M., Rees, W.E., 1996. Our Ecological Footprint: Reducing Human Impact on the Earth, first ed. New Society Publishers, Gabriola Island, BC, Canada.

Wackernagel, M., Schulz, N.B., Dumling, D., Linares, A.C., Jenkins, M., Kapos, V., Monfreda, C., Loh, J., Myers, N., Norgaard, R., Randers, J., 2002. Tracing the ecological overshoot of the human economy. Proceedings of the National Academy of Science of the United States of America 99, 9266–9271

Wada, Y. , “Biophysical productivity data for ecological footprint analysis.” Rep. to the UBC Task Force on Healthy and Sustainable Communities, Vancouver, B.C, 1994.

 Wilson,Jeffrey , Ecological Footprints of Canadian Municipalities and Regions. The Canadian Federation of Canadian Municipalities, 2005.