ارزیابی شاخص‌های طراحی ورودی ایستگاه مترو در بافت تاریخی شهر تهران مبتنی بر ملاحظات پدافند غیرعامل

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیأت علمی گروه معماری/ دانشکده معماری و هنر/ دانشگاه کاشان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد معماری دانشگاه کاشان

چکیده

تراکم جمعیتی و ازدحام کاربری‌های اداری و خدماتی در بافت تاریخی و فرسوده شهر تهران، دسترسی به سیستم حمل‌ونقل آسان و ایمن همچون مترو را به یک ضرورت اجتناب‌ناپذیر تبدیل نموده است. در میان شاخص‌های مختلف طراحی مترو، عنصر ورودی که وظیفه برقراری ارتباط فضای داخلی و بیرونی ایستگاه را بر عهده دارد، شاخص مهمی است که از مکانیابی تا طراحی آن، از ظرافت و درعین‌ حال پیچیدگی خاصی برخوردار بوده و نیازمند پیش‌بینی‌های دقیقی است. ایستگاه‌های مترو به‌ عنوان یکی از مراکز جمعی شهری با اهمیت که در پهنه بافت تاریخی تهران گسترده شده، این امکان را فراهم می‌کنند که بتوان در مواقع بروز حوادث از آنها برای اسکان موقت و امدادرسانی اضطراری استفاده نمود. به‌ کارگیری الزامات پدافند غیرعامل در طراحی اجزای ایستگاه مترو یکی از مهم‌ترین راه‌های تأمین امنیت مترو در شرایط بحران است. هدف از انجام این پژوهش ارزیابی ورودی ایستگاه‌های مترو در هسته تاریخی شهر تهران مبتنی بر استانداردها و تعیین شاخص‌های طراحی ورودی ایستگاه مترو مبتنی بر ملاحظات پدافند غیرعامل است. پژوهش حاضر به‌ صورت کیفی و از نوع کاربردی است. ابتدا با بررسی آیین‌نامه‌ها، شاخص‌های طراحی ورودی ایستگاه مترو با توجه به ملاحظات پدافند غیرعامل استخراج گردیده است. شاخص‌های استخراج‌ شده با استفاده از فرآیند سلسله مراتبی AHP در منطقه دوازده تهران مورد ارزیابی قرار گرفته‌ و درجه اهمیت (وزن) هریک از معیارها و گزینه‌ها با توجه به آیین‌نامه‌های یاد شده با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice و اولویت‌بندی شاخص‌ها مبتنی بر روش تحلیل حساسیت محاسبه شده است. نتایج نشان می‌دهد که دو معیار «فاصله ساختمان ورودی» تا شریان‌های اصلی و «نحوه دسترسی به ورودی‌ها» با وزن نسبی 205/0 و 027/0 به ترتیب، بیشترین و کمترین تأثیر را در طراحی ورودی ایستگاه مترو دارا هستند و بر این اساس، ورودی ایستگاه مترو دروازه دولت با دارا بودن پنج شاخص از نه شاخص استاندارد، بیشترین وزن را به خود اختصاص داده و به‌عنوان برترین ورودی ایستگاه تعیین گردیده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Evaluation of entrance design indicators of metro station in the historical context of Tehran city, according to considerations of Passive Defense

نویسندگان [English]

  • Ahmad Danaeinia 1
  • Morteza Majidi 2
1 member of Scientific board,Architecture group,Architecture and Art faculty, University of Kashan
2 MA Student, University of kashan

Dehkhoda, Ali Akbar, Seyed Jafar Shahidi, & Mohammed Moein. (1985). Dehkhoda dictionary. Vol. 0: University of Tehran, Dehkhoda Diction ary. [in Persian]
Deputy of Urban Planning and Architecture of Tehran Municipality. (2006). Detailed design of district 12 of Tehran city: Deputy of Urban Planning and Architecture of Tehran Municipality. [in Persian]
Esmaeeli, Farzad, Mohammad Chegini, & Alireza MoradiSaleh. (2017). "Prioritization of Passive Defense Measures to Reduce the Vulnerability of Cities."Palma Journal 16 (3):75-89
FEMA-426. (2011). Buildings and Infrastructure Protection Series Reference Manual to Mitigate Potential Terrorist Attacks Against Buildings.
FEMA-453. (2006). Risk Management Series Design Guidance for Shelters and Safe Rooms.
FEMA-455. (2009). Risk Management Series Handbook for Rapid Visual Screening of Buildings to Evaluate Terrorism Risks.
FEMA-459. (2008). Risk Management Series Incremental Protection for Existing Commercial Buildings from Terrorist Attack Providing Protection to People and Buildings.
Hashemi-Fesharaki, Seyed Javad, Amir Mahmoudzadeh, & Hadi Shahir.(2011). "Understanding subway vulnerability to man-made threats." The first Conference on Urban Development and Architecture with Passive Defense Approach. [in Persian]
Hossein Ali Beigi, Gholamreza. (2009). Design principles of safe buildings. Vol. 0: Fadak Isatis. [in Persian]
Hosseini, Seyed Behshid , & Mohsen Kameli. (2016). "Passive Defense Criteria in Designing of Public Urban Buildings."  Armanshahr Architecture & Urban Development 8 (15):27-39. [in Persian]
Jalali Farahani, Gholamreza, Fathollah Shamsayi Zafarghandi, Mostafa Ghazanfari, & Ali Ghanbari Nasab. (2014). "Man-made threats determination and ranking for the main parts of the subway stations."  Journal of Emergency Management 2 (2):65-75. [in Persian]
Kameli, Mohsen, Sana Zarei, Mitra Kalantari, & Elham Soleiman Nejad. (2014). "Criteria of Passive Defense in Subway Stations."
Mahmoudi, Dr. Mohammad Mehdi. (2004). "The necessity of urban space design around subway entrances in Tehran."  Honar-Ha-Ye-Ziba 19 (19.-. [in Persian]
Municipality of Tehran. (2006). Comprehensive atlas of Tehran: Municipality of Tehran. [in Persian]
Niknam, Manoochehr, & Mohammad Kayedpour. (2015). "Designing a creative city with using Passive Defense."Science Arena Publications Specialty Journal of Architecture and Construction 1:27-32.
Pakzad, Jahanshah. (2011). Urban Space Design Guide. Vol. 0: Shahidi, Ministry of Housing and Urban Planning, Deputy of Urban Planning and Architecture. [in Persian]
Pour Ahmad, Ahmad, Hossein  Hatami Nejad, Mehdi  Modiri, & Ashraf  Azizadeh Irani. (2017). "An analysis of the conflict between "Passive Defense Requirements" and "Principles of Sustainable Urban Development" in the improvement of urban historical fabrics Case study: Urban historical fabric of Tehran’s District 12."  Scientific - Research Quarterly of Geographical Data (SEPEHR) 26 (102):35-52. [in Persian]
Sadeghi, Farzad, & Ameneh Haghzad.( 2015). "Application of passive defense principles and approaches in urban planning with emphasizing land use (Case Study Ramsar)."Research journal of fisheries and hydrobiology.
Topic 21 National Building Regulations. (2015). "A review of 21 National Building Rules (passive defense) and related worksheets."  Daneshnama Twenty-fourth year (242-244). [in Persian]
http://www.mapa-metro.com(accessed: 2018.05.09).
http://www.metro.isfahan.ir(accessed: 2018.07.06). [in Persian]
http://www.metro.mashhad.ir(accessed: 2018.07.09). [in Persian]
http://www.mtr.com.hk(accessed: 2018.04.26).
http://www.tabrizmetro.ir (accessed: 2018.07.02). [in Persian]
http://www.tfl.gov.uk(accessed: 2018.04.24).
http://www.ttc.ca(accessed: 2018.04.23).