نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشگر دوره دکتری شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

3 گروه علوم اجتماعی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، ایران

چکیده

جداشدگی شهری به عنوان یکی از ویژگی های ذاتی شهرها، به فاصله اجتماعی و جدایی فیزیکی میان ساکنان در یک بستر شهری ‏اشاره دارد؛ هنگامی که این پدیده مانع از دسترسی برخی گروه‌ها به خدمات، فعالیت‌ها و فضاها ‌شود، به یک مسئله و مشکل شهری ‏تبدیل می‌گردد. ماهیت بین رشته ای و ابعاد گسترده و در هم تنیده این پدیده باعث شده در سه دهه اخیر، پژوهشگرانی از گروه های ‏تخصصی مختلف به بررسی آن بپردازند. اگرچه تعداد پژوهش ها در این زمینه کم نیست، اما پراکندگی محورها و موضوعات مورد ‏بررسی و در نتیجه فقدان چارچوب های مفهومی منسجم به دلیل تنوع تخصص های مرتبط به چشم می خورد. از این رو پژوهش ‏حاضر سعی دارد با بررسی وضعیت مقاله های فارسی و ارائه صورت بندی منظمی از آنها گامی در جهت روشن تر شدن خلأهای ‏پژوهشی در حوزه مفهومی جداشدگی بردارد. در این پژوهش از روش شناسی کیفی به عنوان رویکرد پژوهش و از تکنیک های متن ‏پایه ای چون مرور نظام مند و فراتحلیل کیفی استفاده شده است. بدین منظور 50 مقاله منتخب فارسی در بازه سال های 1400-‏‏1375در موضوع جداشدگی، در دو بخش ویژگی های ساختاری و محتوایی در قالب 15مقوله بررسی شده اند. یافته های این پژوهش، ‏مقالات منتخب را بر اساس نوع پرسش اصلی آنها (چیستی، چرایی، چگونگی) در قالب 5 محور موضوعی اصلی دسته بندی کرده است. ‏همچنین سیر تحول مفهوم جداشدگی در پژوهش های این حوزه به چهار دوره کلی اولیه، میانی، متأخر (دوره کنونی) و آینده ‏تقسیم و با یکدیگر مقایسه شده اند و بر اساس آن تعریفی برای جداشدگی اجتماعی- فضایی ارائه شده است. نتایج این مقایسه بیانگر ‏آن است که جداشدگی شهری به عنوان موضوعی میان رشته ای، چندوجهی و زمینه گرا، دارای ابعاد اجتماعی- اقتصادی، کالبدی- ‏فضایی و سیاسی- مدیریتی بوده که در شرایط کنونی پژوهشی کشور، نیازمند پژوهش های کیفی با محوریت موضوعاتی چون مدل ‏سازی مفهومی، و مدل سازی سنجش جداشدگی (در تبیین چیستی)، شناسایی و بررسی عوامل زمینه ای مؤثر بر جداشدگی از جمله ‏ساختار و پیکره بندی شهرها (در تبیین چرایی)، و همچنین شناسایی و بررسی سیاست ها و گرایش های اثرگذار بر جداشدگی (در ‏تبیین چگونگی) با در نظر گرفتن تمامی ابعاد آن می باشد. در اینصورت می توان با دستیابی به درک درستی از این مفهوم، در مباحث ‏شهرسازی، برنامه ریزی و طراحی شهری دقیق تر به بررسی الگوهای فضایی آن در طول زمان پرداخت. ‏

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Socio- spatial Segregation in Iran: Systematic Review and Qualitative Meta-Analysis

نویسندگان [English]

  • Narges Ghodsi 1
  • mahin nastaran 2
  • Vahid Ghasemi 3

1 PhD Student, Urban‏ ‏& regional Planning Department, Faculty of Architecture & Urban ‎Design, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.‎

2 Department of Urban Planning, School of Architecture and Urban Planning, Art University of Isfahan, Isfahan, Iran.

3 Department of Social Sciences, Faculty of Literature & Humanities, University of Isfahan, ‎Isfahan, Iran.‎

چکیده [English]

Urban segregation, as an inherent feature of cities, refers to the social distancing and residential separation in an ‎urban context. Segregation becomes a problem when it prevents certain groups of people from accessing ‎services, activities and spaces. The interdisciplinary nature and intertwined dimensions of this phenomenon ‎have led researchers across various disciplines to study it over the past few decades. In spite of a large number ‎of studies undertaken, there is a lack of coherent conceptual framework in this area. Therefore, the present ‎study aims to clarify research gaps in the conceptual field of segregation by reviewing Persian articles and ‎presenting a regular format of them. This research has applied a qualitative research methodology using basic ‎text techniques including systematic review and qualitative meta-analysis. For this purpose, fifty selected ‎Persian articles that were published in the period 1375-1400 have been reviewed based on their structures and ‎contents. The findings categorize the selected articles based on the main question (what, why, how) in the form ‎of 5 main thematic axes. Also, the evolution of the concept of segregation has been divided into four general ‎periods: early, middle, late (current period) and future. Based on it, a definition of socio-spatial segregation has ‎been provided. The results of this comparison indicate that urban segregation as an interdisciplinary, ‎multidimensional and contextual subject has socio-economic, physical-spatial and political-managerial ‎dimensions. In the current research conditions of Iran, it needs research Qualitatively focusing on topics such as ‎conceptual modeling, and modeling the measurement of segregation (in explaining what), identifying and ‎examining the underlying factors affecting segregation, including the structure and configuration of cities (in ‎explaining why), as well as identify and examine policies and trends affecting segregation (in explaining how) by ‎considering all its dimensions. This way, we will be able to reach a better understanding of the nature of this ‎concept and investigate spatial patterns of segregation over the time in an urban context.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Socio- spatial Segregation
  • Systematic Review
  • Qualitative Meta-Analysis
  • Persian Research &lrm
  • Articles
  • Urban Segregation &lrm