نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معماری -دانشکده هنر و معماری- دانشگاه گیلان

2 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف آباد، نجف آباد، ایران

3 استادیار گروه معماری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد نجف آباد، نجف آباد، ایران

چکیده

استقلال حرکتی کودکان به عنوان یک کیفیت کلیدی محیط‌های دوستدار کودک، نمایه‌ای از میزان پذیرش کودکان در جامعه، اهمیت و تعریف نقش برای آنها در فرایند برنامه‌ریزی و طراحی است. این کیفیت امکان بازی‌های آزادانه و متنوع را برای کودکان فراهم می‌کند و در شکل‌گیری شخصیت اجتماعی و حس استقلال آن‌ها نقش به‌سزایی دارد. عوامل فردی، اجتماعی و محیطی موثرترین عوامل در شکل‌گیری و ارتقاء استقلال کودکان در تحرک و بازی در محیط‌های خارج از خانه هستند. طی سال‌های اخیر با افزایش مسائل اجتماعی محدودکننده حضور کودکان در محیط‌های عمومی و تبدیل آنها به تله‌های اجتماعی والدین، مفهوم استقلال حرکتی کودکان گسترده‌تر شده و علاوه بر حرکت کودکان بین خانه و مدرسه، حرکت آزادانه کودک بین خانه و محیط-های پیرامون آن نیز به این مفهوم افزوده شد. استقلال حرکتی کودکان در عرصه‌های میانی مجتمع‌های مسکونی به عنوان فضای واسط بین خانه با محله و شهر زمینه‌ساز و تقویت‌کننده استقلال حرکتی کودکان در محیط‌های عمومی و شهری خواهدبود. هدف اصلی پژوهش حاضر تعیین مهمترین عوامل و شرایط اثرگذار بر موضوع استقلال حرکتی خانه محور کودکان است. باتوجه‌به ماهیت موضوع و ضرورت نگاه به آن از دید کودکان، والدین، متخصصین و مدیران شهری روش نظریه زمینه‌ای مورداستفاده قرار گرفت. با 107 نفر از مشارکت‌کنندگان مذکور تا حد اشباع نظری مصاحبه شد. به دلیل اهمیت کیفیات کالبدی محیط، مشاهده میدانی مستقیم در عرصه‌های میانی 15 مجتمع مسکونی منتخب در شهر تهران نیز انجام شد و یادداشت‌های کیفی از آن به‌ دست آمد. داده‌های به دست آمده در نرم‌افزار Maxqda بصورت کیفی تحلیل شده و تعداد 74 مفهوم، 25 کد محوری و 9 مقوله اصلی استخراج شد. یکپارچه و بهینه‌سازی کدها و مقوله‌ها انجام شده و سپس ارتباط آنها با مقوله هسته‌ای پژوهش تعیین گردید. مدل مفهومی حاصل نشان می‌دهد عوامل زمینه‌ای و مداخله‌گر شامل چارچوب‌های قانونی، ضوابط و مقررات، شیوه اجرا و نظارت، پذیرش جامعه نسبت به موضوع و فرهنگ‌سازی پیرامون حضور مستقل کودکان در عرصه‌های میانی مجتمع‌های مسکونی دارای اهمیت قابل‌توجه هستند. کیفیت‌های کالبدی محیط نظیر ایمنی و امنیت کودکان، دسترسی به بازی، طبیعت در دسترس آنها، بهداشت و فضای سبز می‌توانند موجب تعدیل و بهبود اتمسفر اجتماعی مجتمع و انسجام بیشتر آن به نفع حضور مستقل و آزادانه کودکان و دستیابی به سلامت روانی و جسمانی آنها گردند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

A planning and Design Framework to Improve Children’s Independent Mobility in Shared Spaces of Residential Complexes; A Case Study of Tehran

نویسندگان [English]

  • Masoumeh Mirsafa 1
  • zeinab Talebi 2
  • Mansoureh Kianersi 3

1 Assistant Professor,, Faculty of Art and Architecture- Guilan University

2 Assistant Professor/ Department of Urban Planning, Islamic Azad University, Najafabad branch, Nahjafabad, Iran.

3 Assistant Professor, Department of Architecture, Islamic Azad University, Najafabad branch, Nahjafabad, Iran

چکیده [English]

Introduction: In recent decades the social conditions of cities have changed and imposed a dramatic impact on the freedom and independence of children in the public realm. Moreover, many parents are caught in ‘social traps’, and further limit their children’s independent movement in their neighbouring areas. As a child's first independent outdoor experience, this paper attempts to study the shared spaces of residential complexes and identify the qualities of shared spaces that can contribute to and improve Children’s Independent Mobility (CIM)

Theoretical Framework: CIM is at the heart of children’s ability to be present in the public, play in the neighbourhood without adult supervision or accompaniment, interact with others and develop their social circles. It provides various opportunities for social interaction and hangouts among children and contributes to their sense of identity. Therefore, CIM is considered as an important quality to children’s physical, social, and cognitive development. Interpersonal characteristics, sense of community and social environment as well as the quality of the built environment are among the main factors to influence CIM.

Methodology: The research employs ground theory methodology to construct theory from data systematically obtained from various groups of stakeholders, including children, parents and caregivers, planning and design professionals. 107 participants including 53 children, 38 parents and caregivers, and 16 professionals were interviewed to obtain data saturation. Due to the importance of the physical qualities of the environment, direct field observations were also carried out in 15 selected residential complexes in Tehran. The qualitative data analysis was processed through MAXQDA software through which 74 concepts, 25 axial codes and 9 categories were extracted. Integration and optimization of codes and categories were performed and their relationship with the core of the research was determined.

Results and Discussions: the results of data analysis show that the causal and intervening conditions of children’s independent mobility include inadequacy of legal framework, inefficiency in implementing plans as well as their monitoring and evaluation systems. Moreover, the qualities of the social environment where children live have an impact on CIM, so that the social acceptance and awareness of the community can play a role in promoting CIM. The results further reveal that improving the physical qualities of the environment including keeping children safe and secure from all possible risks and threats, planning playful spaces, facilitating access to nature and green spaces are among the strategies to improve the social atmosphere within the residential complex in favour of greater independent and free present of children in shared spaces of residential complexes. As a consequence children will enjoy higher degrees of mental and physical health.

Conclusion: Social traps and lack of responsive quality control and evaluation system for child-friendly residential complexes emphasizes the necessity to develop a qualitative framework to promote opportunities for children’s independent mobility and unsupervised play in shared spaces of residential complexes while fulfilling parents’ expectations from the qualities of the built environment to permit CIM within shared spaces of the residential complex.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "
  • children"
  • children'
  • s independent mobility"
  • shared spaces"
  • residential complex"
  • , "
  • Tehran"