نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• رؤیا حاتمی ورزنه
• محمود شکوهی دولت آبادی
• فاطمه بهرامی گهروئی

دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه هنر اصفهان، اصفهان، ایران

چکیده

استرس شهری به‌عنوان یکی از شایع‌ترین اختلالات مرتبط با سلامت روان، بازتابی از ارتباط میان بستر شهری و تأثیر آن بر وضعیت روانی انسان است. در این راستا، ارتقا کیفیت فضاهای شهری با تأکید بر طراحی شهری درمانگر منجر به ارتقا سلامت روانی شهروندان می‌شود. ارزیابی میزان استرس ادراک‌شده در فضاهای شهری متأثر از محیط‌های صوتی و بصری و عوامل استرس‌زا شهری از جمله ویژگی‌های طبیعت، ترافیک، محصوریت، ازدحام و صداهای طبیعی یا انسان‌ساخت است. اگرچه تأثیر محیط‌های صوتی و بصری بر بسیاری از جنبه‌های سلامت روان شناخته شده و در پژوهش‌های پیشین مورد تأکید قرار گرفته است، اما تأثیرات مستقل و تعاملی آن‌ها بر استرس شهروندان ناشناخته و نیازمند مطالعه است. از این رو ، انجام مطالعاتی مطابق با شرایط شهر اصفهان و به‌منظور گسترش دانش روان‌شناسی شهری ضرورت دارد. پرسش اصلی پژوهش به این شرح است: تأثیر محیط‌های صوتی و بصری بر میزان استرس ادراک‌شده شهروندان در فضاهای شهری اصفهان چگونه است؟ مطالعه حاضر در قالب پژوهش آزمایشگاهی و باهدف ارزیابی تأثیرات درمانگر محیط‌های صوتی و بصری بر استرس شهروندان در فضاهای شهری اصفهان طراحی شده است. این پژوهش از طریق طراحی فاکتوریال دوطرفه1 (چهار محیط صوتی × پنج محیط بصری) انجام شده است و شرکت‌کنندگان به‌طور تصادفی به یکی از ۲۰ محیط درمانی در یک آزمایشگاه واقعیت مجازی2 اختصاص داده شده‌اند. مجموعاً 100 نفر از دانشجویان دانشگاه هنر اصفهان پیش از قرارگرفتن در شرایط درمانی، آزمون استرس اجتماعی تریر3 را برای القای سطح متوسطی از استرس انجام داده‌اند. سپس سطح استرس خود را پیش و پس از مواجه با یک درمان محیطی تصادفی، از طریق پرسشنامه استرس حالت-صفت اسپیلبرگر4 گزارش داده‌اند. نتایج نشان می‌دهد تأثیر محیط‌های صوتی بر کاهش استرس شهری 1.4 برابر بیشتر از تأثیر محیط‌های بصری است. همچنین محیط‌هایی با ویژگی‌های طبیعی، صرف‌نظر از اینکه صوتی با بصری باشند؛ نسبت به محیط‌هایی با ویژگی‌های مصنوعی، تأثیر بیشتری بر کاهش استرس‌ دارند. ترکیب صحنه‌ها و صداهای طبیعت نسبت به سایر محیط‌ها بیشترین تأثیر را بر استرس ادارک‌شده در فضای شهری می‌گذارند.

کلیدواژه‌ها

• سلامت روانی
• استرس شهری
• محیط‌ صوتی
• محیط بصری

موضوعات

• روان شناسی محیطی

عنوان مقاله [English]

Assessment of the Impact of sound and visual Environments on the Stress Levels of Urban Residents: A Case Study of Isfahan, Iran

نویسندگان [English]

• Roya Hatami varzaneh
• Mahmoud Shokuhi Dolatabadi
• Fatemeh Bahrami Gahruei

Department of Architecture and Urban Planning, Isfahan University of Art, Isfahan, Iran

چکیده [English]

Urban stress, as one of the most prevalent mental health-related disorders, reflects the connection between the urban environment and its impact on human psychological well-being. In this regard, enhancing the quality of urban spaces, with an emphasis on therapeutic urban design, contributes to the improvement of residents’ mental health. The assessment of perceived stress levels in urban spaces is influenced by sound and visual environments as well as urban stressors, including natural features, traffic, enclosure, crowding, and natural or human-made sounds. Although the impact of sound and visual environments on various aspects of mental health is well-recognized and highlighted in previous studies, their independent and interactive impacts on urban residents’ stress remain largely unknown and require further investigation. Therefore, conducting studies tailored to the specific conditions of Isfahan is essential to expand the knowledge of urban psychology. The main research question is as follows: How do sound and visual environments affect the perceived stress levels of residents in urban spaces of Isfahan? The present study was designed as a laboratory-based experiment aimed at evaluating the therapeutic impacts of sound and visual environments on residents’ stress in the urban spaces of Isfahan. This study was conducted using a two-way factorial design (four sound environments × five visual environments), and participants were randomly assigned to one of the 20 therapeutic environments in a virtual reality laboratory. These 20 videos were produced to realistically simulate urban experiences and examine their impacts. Each video combined images of selected urban spaces in Isfahan (Shahid Rajaei Park, Sepah Street, Imam Ali Underpass, and Shahid Keshvari Neighborhood) with sounds including nature sounds, crowd murmurs, and traffic noise. Nature sounds represented relaxing experiences in green spaces, crowd sounds reflected human presence in urban environments, and traffic noise represented exposure to auditory stress-inducing sources. This collection covers a diverse range of common urban spaces in Isfahan and represents familiar and dominant auditory experiences for residents. A total of 100 students from the University of Art Isfahan completed the Trier Social Stress Test (TSST) to induce a moderate level of stress before exposure to the therapeutic environments. Participants reported their stress levels both before and after exposure to a randomly assigned environmental treatment using the State-Trait Anxiety Inventory (STAI). The results indicate that the impact of sound environments on reducing urban stress is 1.4 times greater than that of visual environments. Moreover, environments with natural characteristics, regardless of whether they are auditory or visual, have a greater impact on stress reduction compared to environments with artificial features. The combination of natural landscapes and nature sounds had the strongest impact on perceived stress in urban spaces compared to other environments. These findings indicate that sound and visual environments influence perceived stress both independently and interactively. This interaction plays a crucial role in enhancing the quality of urban spaces and shaping users’ psychological experiences, which is observable in specific combinations of sound and visual environments.

کلیدواژه‌ها [English]

• Mental Health
• Urban Stress
• Sound Environment
• Visual Environment