نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد طراحی شهری، دانشگاه تربیت مدرس.

2 عضو هیات علمی دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

چکیده

بیان مسئله: حواس پنجگانه بعنوان دریچه ارتباط انسان با محیط اطراف شناخته می‌شود، از اینرو درک فضا‌های شهری از طریق کانال‌های حسی مختلف، مانند: بینایی، شنوایی، بویایی، چشایی و لامسه صورت می‌گیرد. دریافت‌های ناشی‌از محرک‌های حسی، با وجود نقش با اهمیت خود در کیفیت بخشی به فضای شهری و ایجاد فضای یاد و خاطره، به نظر می‌رسد که امروزه کمتر مورد توجه طراحان شهری و معماران منظر قرار گرفته‌است؛ در حالی که یکی از راه‌های ارتقاء کیفیت فضاهای شهری، افزایش غنای حسی محیط به منظور بکارگیری تمامی حواس با هدف ایجاد جذابیت، حس تعلق به محیط، افزایش شمولیت و امکان فعالیت برای همه اقشار اجتماعی، سنی، جنسی و افراد کم‌توان از نظر ادراک و حواس مانند: افراد نابینا، ناشنوا و معلول، می‌باشد.

هدف: پژوهش حاضر با توجه به اهمیت نظام ادراکات حسی در ادراک فضا و نقشی که این ادراک می‌تواند بر فرآیند شناخت و رفتار بگذارد، به بررسی کیفی ابعاد حسی فضا از طریق شناسایی و رتبه‌بندی دریافت‌های حسی گوناگون در فضاهای تجاری می‌پردازد. از همین روی محدوده بازار بزرگ تهران و مرکز خرید بام‌لند جهت مقایسه تطبیقی سطح کیفی مؤلفه‌های غنای حسی دو فضای شهری تجاری مدرن و سنتی انتخاب شده‌اند، تا به این مهم پرداخته‌شود که توجه به کیفیت غنای حسی در طراحی فضا‌های تجاری از گذشته تا به امروز دستخوش چه تغییراتی شده‌است؟

روش پژوهش: در راستای دستیابی به هدف پژوهش در بخش مبانی نظری و پیشینه تحقیق از روش کتابخانه‌ای و در بخش مطالعات میدانی، از دو روش «حس گردی » و «یادداشتبرداری حسی » استفاده شده‌است.

نتیجه‌گیری: نتایج حاصل از پژوهش بیانگر آن است که به طور کلی سطح کیفی مؤلفه‌های غنای حسی در بازار بزرگ تهران بیشتر از مرکز خرید بام‌لند بوده و در هر دو نمونه، حس بینایی بیشترین تحریک حسی و حس چشایی، کمترین میزان تحریک را داشته است. از طرفی امتیاز مربوط به تحریک حس بینایی در مرکز خرید بام‌لند بیشتر از بازار بزرگ تهران بوده که این امر خود گویای توجه بیشتر به بعد بصری محیط در طراحی‌های امروزین فضاهای تجاری می‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Comparative comparison of the quality level of sensory richness components in commercial spaces using sense walking and sensory notation techniques (Case study: Tehran Grand Bazaar and Bamland Shopping Center)

نویسندگان [English]

  • yasaman Ghaderi 1
  • Seyed Mahdi Khatami 2

1 Master of Urban Design, Tarbiat Modares University

2 Assistant Professor of Urban Design - Tarbiat Modares University

چکیده [English]

Abstract

Statement of the topic: The five senses are the window of human communication with the surrounding environment, through the understanding of urban spaces through different sensory channels, such as: sight, hearing, smell, taste and touch. Perceptions caused by sensory stimuli, despite the role it plays in the quality of the urban space and the creation of a space of memory, seem to have received less attention from urban designers and landscape architects. While one of the ways to improve the quality of the urban space is to increase the sensory richness of the environment in order to use all the senses with the aim of creating attractiveness, belonging to the environment, increasing the structure and the possibility of activities for all social, age, sexual groups and people with low abilities in terms of perception and senses. Such as: blind, deaf and disabled people.

Aim: Considering the importance of the sensory perception system in the perception of space and the role that this perception can have on cognition and behavior, the present research investigates sensory quality through the identification of various sensory ratings in the commercial space. Therefore, the area of ​​the Grand Bazaar and Bamland shopping center of Tehran was selected to compare the quality level of sensory richness components of two commercial and traditional commercial urban spaces, in order to pay attention to the quality of sensory richness in the design of commercial spaces from the past to the present. What changes have been made?

Research method: In order to achieve the goal of the research in the theoretical foundations and research background section, the library method was used and in the field studies section, two methods of "sensory tour" and "sensory note-taking" were used.

Conclusion: The results of the research indicate that, in general, the quality level of the components of sensory richness in Tehran Grand Bazaar was higher than in Bamland Mall, and in both samples, the sense of sight had the most sensory movement and the sense of taste had the least amount of movement. In terms of scores related to the movements of the sense of sight, Bamland shopping center has been more than Tehran Grand Bazaar, which is more indicative of the visual environment in today's designs of commercial spaces.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sensory richness
  • sense walking
  • sensory notation
  • five senses
  • Tehran Grand Bazaar
  • Bamland Shopping Center