نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، آذربایجان شرقی، ایران

2 گروه شهرسازی، دانشکده هنر و معماری، دانشگاه گیلان، رشت، گیلان، ایران

چکیده

حیات شبانه و جاذبه‌های اقتصادی شب‌هنگام راهی واقعی برای گسترش روزِ کاری و نیروی محرکی برای رشد و توسعه ملی است. مطالعه حاضر با اتخاذ چارچوب تحلیلی جغرافیای زمان و تحلیل کمی روال‌های مصرف حیات شبانه در مرکز شهر رشت می‌کوشد به این سؤال اصلی پاسخ دهد که چگونه شهر رشت می‌تواند بستر مناسبی را برای جریان فضایی– زمانی فعالیت‌ها در زمان غروب و شب فراهم سازد؟ برای جمع‌آوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها با استفاده از روش‌های آمار توصیفی و استنباطی (آزمون خی‌دو و تحلیل خوشه‌ای دومرحله‌ای) به‌وسیله نرم‌افزار SPSS انجام شد. تفاوت‌های چشمگیری در نوع مصرف حیات شبانه در مرکز شهر رشت با استفاده از تحلیل خوشه‌ای آشکار شد. با وجود این، عدم تجانس در مسیرهای فضا- زمان حیات شبانه در مرکز شهر را می‌توان در دو الگوی مشخص خلاصه کرد: «پارک‌گردی» و «خرید». این الگوها از بسیاری جهات با یکدیگر متفاوت بودند اما از نظر موقعیت در یک بخش از مرکز شهر (سبزه میدان) دیده شدند. اهمیت پیش‌بین‌های اصلی به ‌ترتیب نزولی عبارت بودند از: قومیت گروه (00/1)، جنس گروه (00/1)، اندازه گروه (00/1)، نوع فعالیت/ تفریح شبانه (82/0)، متوسط زمان صرف شده (60/0)، شرایط زندگی (48/0)، قومیت (42/0)، مکان (33/0)، جنس (27/0)، و سطح تحصیلات (18/0). در مقابل، نقش حرفه و نوع کار، محل اقامت و سن بسیار کم بود. نتایج نشان داد که اکثریت مصرف‌کنندگان حیات شبانه‌ مرکز شهر رشت احساس امنیت می‌کردند، و این امنیت ادراک شده را بیش‌تر (%2/78) ناشی از «فعالیت‌ها/ مردم در خیابان و...» می‌دانستند. در محدوده‌ مورد مطالعه، زنان نقش و حضور گسترده‌ای در تولید اجتماعی فضا داشتند و این نقش و حضور را می‌توان به ادراک آنها از احساس امنیت در حیات شبانه‌ مرکز شهر رشت نسبت داد. با توجه به نتایج یاد شده در بالا و همچنین متوسط زمان رسیدن به اولین فعالیت/ تفریح شبانه (19:28) و متوسط زمان صرف شده در مرکز شهر (21/3 ساعت)، رشت می‌تواند تنها بستر مناسبی برای جریان فضایی– زمانی فعالیت‌ها در زمان غروب و ساعات اولیه شب باشد (بین ساعات 18 تا 23). به‌عنوان نتیجه، سه پیشنهاد اثربخش به‌صورت توأمان برای تغییر رویه فعلی مطرح می‌شود که عبارتند از ایجاد تنوع فعالیتی بیش‌تر در مرکز شهر، مدیریت منطقه از طریق افزایش کیفیت فضاهای شهری و حمایت از طولانی‌شدن ساعات فعالیت شبانه، و حمل‌ونقل عمومی همیشگی در اواخر شب.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Study of the Pivotal Role of Spatiotemporal Flow of Evening and Night-time Activities in the Perception of safety A Case Study of the City Centre of Rasht

نویسندگان [English]

  • Akbar Asghari Zamani 1
  • Shahrivar Roostaei 1
  • Nader Zali 2
  • Seyedeh-Samira Shafiee-Masuleh 1

1 Department of Geography and Urban Planning, Faculty of Planning and Environmental Sciences, University of Tabriz, Tabriz, East Azerbaijan, Iran

2 Department of Urban Planning, Faculty of Art and Architecture, University of Guilan, Rasht, Guilan, Iran

چکیده [English]

Nightlife and night-time economic attractions are a proper way to expand a working day and the impetus for national growth and development. The present study, by adopting an analytical framework of time geography and quantitative analysis of nightlife consumption practices in the city centre of Rasht, tried to answer the basic question of how can the city of Rasht provide a suitable platform for the spatiotemporal flow of activities in the evening and at night. A questionnaire was used to collect the data. The data were analyzed by descriptive and inferential statistical methods (chi-squared test and two-step cluster analysis) using the SPSS 26 software. Cluster analysis showed significant differences in the type of nightlife consumption in the city centre of Rasht. Nevertheless, the heterogeneity in the space-time paths of nightlife in the city centre could be summarized in two distinct patterns: ‘go to the park’ and ‘shopping.’ These patterns are diverse in many ways but in terms of location, they could be identified in a part of the city centre (Sabzeh Meydan Park). The distance between the clusters was 4.92 and the silhouette measure of cohesion and separation was 0.3. The importance of the key predictors in descending order was: group's ethnicity (1.00), group's gender (1.00), group's size (1.00), type of activity/night entertainment (0.82), average duration (0.60), living situation (0.48), ethnicity (0.42), location (0.33), gender (0.27), and level of education (0.18). In this study, occupation and type of work, residential location, and age had a very little role. These findings indicated that the participants in the nightlife of the city centre of Rasht did not represent a broader community of consumers (variety of users), which could be attributed to the conditions caused by the coronavirus outbreak in the time-frame of the present study. The findings showed that the majority of consumers of nightlife in the city centre of Rasht felt safe, and this perceived safety was more (78.2%) due to ‘activities/people on the streets, etc.’ In the study area, women had an extensive role in the social production of space, and this role could be attributed to their perception of a sense of safety in the nightlife of the city centre of Rasht. According to the above-mentioned findings as well as the average time to reach the first activity/night-time entertainment (19:28) and the average time spent in the city centre (3.21 h), Rasht can be only the suitable platform for the spatiotemporal flow of activities in the evening and the initial hours of the night (between hours 18 and 23). To conclude, three effective suggestions are made simultaneously for revising the current procedure, which are: to diversify activities in the city centre, manage the area by increasing the quality of urban spaces and supporting longer hours of night-time activities, and frequent late night public transport. Without any of these factors, achieving the goal seems impossible. These measures can lead to the presence of more people in the public arena at night, liveliness, people's perception of a sense of safety, and finally, the spatiotemporal flow of activities in the evening and at night in the city centre of Rasht, resulting in more revenue and financial turnover for the city and municipality.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "
  • Nightlife"
  • Night-time business"
  • Space-time paths"
  • Activities"
  • City centre"
  • , "
  • Rasht"