طراحی شهری
ارزیابی عوامل مؤثر بر ادراک ساکنین از کیفیت های محیطی محله (نمونه موردی: کوی گلشهر و پرواز تبریز)

لیلا رحیمی؛ اسلام کرمی

دوره 8، شماره 30 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 29-40

https://doi.org/10.34785/J011.2019.446

چکیده
  مقاله حاضر ابزار سنجش ادراک ساکنان از کیفیت محلات شهری را ارائه می­کند. این ابزار شامل یازده مقیاس سنجش ادراک کیفیت، در چهار معیار شامل جنبه­های فضایی، اجتماعی، عملکردی و زمینه­ای طبقه­بندی شده است. هدف مقاله، سنجش ادراک کیفیت محلات مسکونی جدید، شناسایی عوامل و شاخص­های مؤثر بر این کیفیت و ارتقای کیفیت­های روان­سنجی ...  بیشتر

طراحی شهری
ارائه مدل مفهومی تحقق پذیری پروژه های طراحی شهری ایران بر مبنای نظریات فوکو و هابرماس

آرش ثقفی اصل

دوره 8، شماره 30 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 69-84

https://doi.org/10.34785/J011.2019.796

چکیده
  همزمان با رشد شتابان شهرنشینی و شکل­گیری طرح­های توسعه شهری، طراحی شهری از جمله تخصص­هایی است که سعی در ارتقای کیفیت محیط دارد. با این حال رشته‌ طراحی شهری در جهان، رشته‌ جوان و نوظهوری است و این قضیه در ایران به مراتب بیشتر و پررنگ‌تر بوده و می‌توان گفت رشته‌ نوپایی تلقی می‌شود. این قبیل پروژه­ها در ایران از دهه هشتاد شمسی ...  بیشتر

طراحی شهری
استخراج سازوکار ادراکی قرارگاههای رفتاری در فضاهای شهری با استفاده از پایش مکانی مطالعه موردی: میدان آرامگاه بوعلی سینای همدان

سجاد زلفی گل؛ مهرداد کریمی مشاور

دوره 8، شماره 30 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 97-108

https://doi.org/10.34785/J011.2019.179

چکیده
  نگاهی گذرا به عرصه­های عمومی شهری اهمیت میدان به عنوان محیطی مصنوع در شهر را به ذهن متبادر می­سازد. محیطی که بیش از آن که نقش گره را در معادلات شهری بازی کند، به عنوان مکانی برای حضور اقشار مختلف جامعه و عرصه عینی بروز تعاملات اجتماعی پایدار، بستری برای همزیستی مسالمت­آمیز شهروندان و محلی برای گذران اوقات فراغت مردم شناخته می­شود. ...  بیشتر

طراحی شهری
بازشناسی عوامل موثر بر شادی در فضاهای عمومی شهری (مطالعه موردی: محدوده پیاده‌راه مرکز تاریخی تهران)

سحر سماواتی؛ احسان رنجبر

دوره 8، شماره 29 ، بهمن 1397، ، صفحه 3-18

https://doi.org/10.34785/J011.2019.828

چکیده
  در دهه اخیر موضوع شادی مورد توجه متخصصان شهری قرار گرفته و شهرهایی همچون کپنهاگ و بوگوتا مبتنی بر تجارب خود در حال تولید ادبیات این حوزه هستند. کیفیت شهر و فضاهای شهری عاملی مؤثر بر شادی بوده و میزان شادی در فضاهای شهری نیز می‌تواند نمودی از کیفیت فضاها باشد. ازاین‌ رو می‌توان شادی را همچون سرزندگی، کیفیتی پایه در فضاهای شهری دانست. نگاه ...  بیشتر

طراحی شهری
سنجش شاخص‌های کالبدی مؤثر بر مؤلفه زیبایی‌شناسی در توسعه‌های شهری معاصر (مطالعه موردی: نواحی آماده‌سازی شده در شهر یزد)

مهدی منتظرالحجه؛ بهار نوکار؛ مجتبی شریف نژاد؛ زهرا فتوحی

دوره 8، شماره 29 ، بهمن 1397، ، صفحه 45-58

https://doi.org/10.34785/J011.2019.134

چکیده
  در طرح‌های آماده‌سازی زمین به‌عنوان مهم‌ترین الگوی توسعه شهری دهه‌های اخیر باوجود تأکید بر برنامه‌ریزی کاربری زمین، جمعیت و حمل‌ونقل، توجه کمتری به کیفیت‌های محیطی شده است. همین امر سبب گردیده تا این بافت‌های شهری شرایط بسیار سطح پایینی از جنبه‌های کیفی محیط و سیما و منظر شهری دارا باشند و در نتیجه نتوانند برای ساکنان خود، ...  بیشتر

طراحی شهری
تدوین چارچوب مفهومی از خوانش نام و پیام مکان ‏در ارتباط با ماهیت و ظرفیت مکان (مطالعه موردی: مکان های شهری اردبیل)

فیروز آرمون؛ سید یحیی خاتمی؛ احسان کرامتی

دوره 8، شماره 29 ، بهمن 1397، ، صفحه 71-84

https://doi.org/10.34785/J011.2019.551

چکیده
          خوانش نام مکان در متن شهر به ­مثابه یکی از ریشه­ های هویتی آن قادر است به شناخت طبع و طعم فضا و مکان از خلال بازاندیشی ارتباط آن با تمناها و نیازهای زمینه ­ای و زمانه­ ای بپردازد. به­ محض شنیدن این نام است که تصویری از کلیت و پیکره مکان در ذهن شکل می­ گیرد. ارتباط بین نام یک مکان با محیط طبیعی و مصنوع می ...  بیشتر

طراحی شهری
مقایسه تطبیقی نقش عوامل محیطی-کالبدی بر میزان سلامت اجتماعی در دو محله سنتی و جدید (مطالعه موردی: محله های دردشت و ملاصدرای اصفهان)

فروغ رحیمی فرد؛ بهادر زمانی

دوره 8، شماره 29 ، بهمن 1397، ، صفحه 99-110

https://doi.org/10.34785/J011.2019.586

چکیده
  ویژگی­های کالبدی و محیطی در کنار دیگر عوامل بر ابعاد مختلف سلامت شهروندان تأثیرگذارند تا آنجا که امروزه سلامت به عنوان یکی از ابعاد طراحی شهری برشمرده شده و انتظار می­رود این رشته با ماهیتی میان رشته­ای و تأکید و تمرکز بر جنبه­های کالبدی_عملکردی محیط در کنار علوم دیگر در راستای تأمین و ارتقای سلامت شهروندان در تمام ابعاد آن ...  بیشتر

طراحی شهری
آموزه‌های مشارکت کودکان در فرایند طراحی فضای شهری دوستدار کودک (مطالعه موردی : شهر سده لنجان)

سیدمحسن حبیبی؛ شهره عزتیان؛ عنایت اله محقق نسب

دوره 8، شماره 29 ، بهمن 1397، ، صفحه 111-120

https://doi.org/10.34785/J011.2019.140

چکیده
  در حال حاضر حقوق کودکان و مشارکت آنان در شهرسازی جایگاه ویژه‌‌ای در تجربیات شهرسازی جهان پیدا کرده‌‌ است. این رویکرد به کودکان اجازه می‌‌دهد که در برنامه‌‌ریزی و طراحی محیط زندگی خود اثر‌‌گذار و سهیم باشند. از آنجایی که برای ایجاد فضاهای شهری در فرایند مشارکتی توجه به نظر گروه‌‌های دخیل در کانون توجه قرار می‌‌گیرد، مناسب‌‌سازی ...  بیشتر

طراحی شهری
معیارهای موثر بر شکل گیری تصویر ذهنی زنان از فضای شهری مطلوب (مطالعه موردی: شهر تهران)

آذین حاجی احمدی همدانی؛ حمید ماجدی؛ لعلا جهانشاهلو

دوره 7، شماره 28 ، آبان 1397، ، صفحه 3-16

https://doi.org/10.34785/J011.2018.012

چکیده
  رابطه فرد_محیط در سطوح فردی مرتبط با احساس، ادراک، ارزش­ها و تجربیات ذهنی و...  و در سطوح اجتماعی مانند گروه­های مختلف اجتماع و یا گروه­هایی که به لحاظ سن وجنس مشابهند، شکل گرفته است؛  بنابراین ویژگی­های هر گروه و قشر باید در هر سطح مورد بررسی قرار گیرد. از طرفی جنسیت مانند عواملی همچون محل سکونت، سن، شرایط اجتماعی_اقتصادی، ...  بیشتر

طراحی شهری
رویکردی عملیاتی در ارزیابی جریان های اصلی شکل پایدار شهر با تمرکز بر مدل شکل شهر بوم-کارا. مورد پژوهی ریخت-گونه های شهر اصفهان

یونس چنگلوایی؛ مصطفی بهزادفر؛ محمود محمدی؛ زهرا سادات سعیده زرآبادی

دوره 7، شماره 28 ، آبان 1397، ، صفحه 55-64

https://doi.org/10.34785/J011.2018.016

چکیده
  شکل شهر به عنوان واسط میان انسان و محیط، مظهر و تجسم جریان­های شکل دهنده و دگرگون کننده فرم مصنوع است. جریان­های انرژی در تولید، استفاده و نگهداشت فرم شهر منجر به شکل­گیری و دگردیسی شکل شهر می­شود. فرم مصنوع حاصل از فرآیندها و جریان­های یاد شده، فرستنده جریان­های اطلاعاتی بصری و ادراکی به انسان به عنوان دریافت کننده است. ...  بیشتر

طراحی شهری
مدل سلسله مراتبی ارزیابی سازگاری روانی در جهت نیل به آسایش حرارتی و حس مکان در فضاهای شهری

الهام ضابطیان؛ رضا خیرالدین

دوره 7، شماره 28 ، آبان 1397، ، صفحه 79-90

https://doi.org/10.34785/J011.2018.018

چکیده
  در راستای بسط مفهوم ادراک شهروندان و تفاوت آن با احساس در فضاهای شهری (که در ذیل پژوهش­های روان­شناسی محیط قرار می­گیرد) در این مطالعه یکی از شاخه­های ملموس­تر از مفهوم آسایش، یعنی آسایش حرارتی، مورد تمرکز قرار گرفته است. این مقاله سعی دارد به مدل تجربی مرتبط با مطالعات سنجش سازگاری روانی حرارتی دست یابد تا در پژوهش­های آتی ...  بیشتر

طراحی شهری
بررسی میزان تاثیرگذاری عوامل محیطی بر افزایش فعالیت دختران و پسران نوجوان در فضاهای شهری (محدوده مطالعاتی: خیابان آزادی کرج)

فائزه بهنامی فرد؛ میترا حبیبی

دوره 7، شماره 27 ، مرداد 1397، ، صفحه 17-27

https://doi.org/10.34785/J011.2018.005

چکیده
  در پژوهش حاضر، تلاش شده­است تا بر فعالیت گروه سنی نوجوان، به عنوان یکی از گروه­های از قلم افتاده در مطالعات شهری کشورمان، در فضاهای شهری مورد علاقه­شان تمرکز شود. زیرا این گروه سنی از یک­ سو به­صورت بالقوه بخش بسیار مهمی از استفاده­کنندگان از فضاهای شهری به حساب می­آیند و از سوی دیگر برای رشد به عنوان فردی با هویت جمعی، ...  بیشتر

طراحی شهری
بررسی اثرات پیکره بندی بر کیفیت فضایی پارکهای شهری (مطالعه موردی: پارک‌های شهر مشهد)

هادی سلطانی فرد؛ زهرا صابری کاریزی

دوره 7، شماره 27 ، مرداد 1397، ، صفحه 27-40

https://doi.org/10.34785/J011.2018.006

چکیده
  امروزه کیفیت فضاهای شهری در شکل­گیری تعاملات اجتماعی، تصویر ذهنی از شهر و ذهنیت­بخشی به آن اهمیت بسزایی دارند. عوامل متعددی در شکل­گیری مفهوم کیفیت نقش دارند که از مهمترین آنها می­توان به پیکره­بندی فضاهای شهری اشاره کرد. پیکره­بندی فضایی، روابط میان فضاهای شهری را سازمان داده و خود عاملی برای شکل­دهی به متغیرهای کیفی ...  بیشتر

طراحی شهری
مطالعه تطبیقی مراکز محله ای شهر یزد بر مبنای شاخص های مرکز محله ایده آل با رویکرد تحلیلی FMEA (مطالعه موردی: مرکز محله "یعقوبی" در بافت تاریخی و "پشت سیلو" در بافت جدید شهر یزد)

میترا بیضائی؛ امین شکیبا؛ محمدرضا نقصان محمدی

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1396، ، صفحه 3-16

https://doi.org/10.34785/J011.2018.020

چکیده
   تحولات ایجاد شده در دهه­های اخیر و نیز عدم توجه به ویژگی­های یک مرکز محله مطلوب و کارآمد در هر بستری و مطابق با نظرات و خواسته­های استفاده­کنندگان از این فضاها موجب بروز مشکلاتی از جنبه­های مختلف در مراکز محله­ای شده است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی مسائل و مشکلات پیرامون دو مرکز محله یعقوبی در بافت تاریخی و مرکز محله ...  بیشتر

طراحی شهری
معیارهای اصلی شکل گیری حس مکان در پهنه های توسعه جدید شهری (نمونه مطالعه:منطقه 22 و منطقه 4 شهرداری تهران)

نسار دانش پایه؛ فرح حبیب

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1396، ، صفحه 17-30

https://doi.org/10.34785/J011.2018.021

چکیده
  پژوهش حاضر با مطالعه حس مکان و مفاهیم مرتبط با آن، به تبیین معیارهای اصلی در ارتقای حس مکان در توسعه جدید شهرها پرداخته است. در چارچوب هدف یاد شده و براساس مبانی نظری، 10 معیار اصلی شامل غنای بصری، تناسبات بصری، کیفیت کالبدی فضایی، خوانایی، قابلیت ادراک مکان، هویت و شخصیت، قابلیت دسترسی، انعطاف­پذیری، آسایش و دعوت کننده و جذاب بودن ...  بیشتر

طراحی شهری
ارزیابی قلمروهای همگانی براساس مشاهده و تحلیل الگوهای فعالیتی-رفتاری (موردپژوهی: پیاده‌راه احمدی شیراز)

مهسا شعله؛ علیرضا صادقی؛ پیمان نجفی؛ زهرا خاکسار

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1396، ، صفحه 45-62

https://doi.org/10.34785/J011.2018.023

چکیده
  روش مشاهده رفتاری، رویکردی نوین در طراحی محیطی و تحلیل قلمروهای همگانی و روشی برای فهم روابط متقابل افراد و فضاست. هدف اصلی این پژوهش ارزیابی و تحلیل الگوهای فعالیتی و رفتاری پیاده‌راه احمدی شیراز با استفاده از روش مشاهده رفتاری است. در این راستا دریافت مؤلفه یا مؤلفه‌های اصلی طراحی محیطی در ارتقای کالبدی و رفتاری قلمروهای همگانی ...  بیشتر

طراحی شهری
بررسی تـأثیر رؤیت‌پذیری فضای کالبدی بر رفتار عابران پیاده در میادین شهری با کمک تحلیل‌های مبتنی بر آیزویست سه‌بعدی (نمونه موردی: سبزه‌میدان تهران)

امیر شکیبامنش؛ یاسمن حکیمی

دوره 7، شماره 25 ، اسفند 1396، ، صفحه 101-115

https://doi.org/10.34785/J011.2018.027

چکیده
  یکی از مباحث مهم در تحلیل‌ بصری فضاهای شهری، موضوع رؤیت‌پذیری آنها می‌باشد که در سال‌های اخیر، به‌ویژه با توسعه فناوری و گسترش نرم‌افزارهای رایانه‌ای، جایگاه ویژه‌ای در مطالعات شهری یافته است. این در حالی است که یافته‌های بسیاری از پژوهش‌ها و مطالعات اخیر بیانگر وجود ارتباطی تنگاتنگ میان رؤیت‌پذیری کالبدی و رفتارهای احتمالی ...  بیشتر

طراحی شهری
سنجش مفهوم قلمرو مطلوب در فضاهای همگانی شهری (مطالعه موردی: پل طبیعت تهران)

یاسر شهبازی؛ آزیتا بلالی اسکویی؛ الهام شهابی

دوره 6، شماره 24 ، آبان 1396، ، صفحه 67-80

https://doi.org/10.22034/urbs.2017.55756

چکیده
  انسان‌ها به همان اندازه که ماحصل محیط اجتماعی هستند، ساخته‌ی محیط فیزیکی نیز به‌شمار می‌روند. از دیدگاه روانشناسی– اجتماعی، چهار مفهوم خلوت، فضای شخصی، قلمرو و ازدحام، پایه و اساس رفتارهای فردی و اجتماعی انسان در رابطه با محیط است. در همین راستا، مفاهیم فوق که برگرفته از علم پروکسمیک (Proxemics) می‌باشند، پایه‌ایی برای تحقیق در ...  بیشتر

طراحی شهری
تدوین چارچوب نظری منظر شهری به کمک نظریه تولید فضا و نیروهای مؤثر بر منظر

اسماعیل شیعه؛ مصطفی بهزادفر؛ احمدعلی نامداریان

دوره 6، شماره 24 ، آبان 1396، ، صفحه 81-94

https://doi.org/10.22034/urbs.2017.55758

چکیده
  مفهوم منظر شهر همواره با پیچیدگی‌های فراوانی روبرو بوده است. از طرفی، مفهوم سیما نیز به ادبیات نظری رشته­های طراحی شهری، معماری منظر و معماری وارد گردیده است و بر ایهام این دو افزوده است. نبود وفاق دانشگاهی بر سر این دو مفهوم، سوء برداشت‌های بسیاری را موجب شده است. از طرفی، امروزه، واژه­های منظر و چشم انداز از معنای اولیه­ی خود ...  بیشتر

طراحی شهری
بازشناسی عناصر موثر بر خوانایی درادراک بزرگسالان مطالعه موردی : بلوارامامیه-مشهد

فاطمه بی نیاز؛ تکتم حنایی

دوره 6، شماره 23 ، مرداد 1396، ، صفحه 17-28

چکیده
  خوانایی کیفیتی از محیط است که به فضای شهری وضوح بخشیده و سبب می­گردد که سیمای شهر بهتر به ذهن سپرده شود. دیدگاه کوین لینچ در ارتباط با کیفیت نمایانی از کامل­ترین نظریات است و سایر نظریات ادامه دهنده این نظریه می­باشند. لینچ معتقد بود که خوانایی شهری متأثر از عناصر پنج گانه می­باشد. در واقع هنگام قرارگیری در محیط خوانا، تصویرذهنی ...  بیشتر

طراحی شهری
میل به خلوت جویی و ادراک ازدحام در محیط های شهری: تحلیلی مقایسه ای میان زنان در خرده فرهنگ های ایران

فاطمه محمدنیای قرائی؛ مجتبی رفیعیان؛ محمد نقی زاده

دوره 6، شماره 23 ، مرداد 1396، ، صفحه 29-38

چکیده
  خلوت، فرآیندی برای تعیین مرز میان افراد است و فرد به واسطه آن بر تعامل خود با دیگران نظارت می­کند. نیاز به خلوت در انسان­ها عمومیت دارد ولی شیوه پاسخ به آن متأثر از متغیرهایی چون فرهنگ، سن، جنس، محیط فیزیکی و... است. تفاوت این نیاز از فرهنگی به فرهنگ دیگر سبب می­شود برخی از فرهنگ­ها میل بیشتری به خلوت نسبت به سایرین داشته باشند. ...  بیشتر

طراحی شهری
سنجش میزان موفقیت طرح مرکز محله آخوند شهر قزوین در ارتقای سطح امنیت محله، با استناد به رویکرد CPTED

فرزانه سلیمی؛ لاله قائمی؛ نجمه عادلی؛ رویا اقبال مقدم

دوره 6، شماره 21 ، بهمن 1395، ، صفحه 29-38

چکیده
  امنیت، از اساسی‌ترین نیازهای جامعه بشری برای زندگی اجتماعی در عرصه‌های همگانی می‌باشد. نیاز به امنیت، در دومین پله از سلسله مراتب هرم مازلو قرار گرفته ‌است و پس از نیازهای فیزیولوژیکی، مهم‌ترین نیاز انسان برای دست‌یابی به مراتب بالای انسانی یا همان خودشکوفایی می‌باشد. حضور موثر و مداوم انسان در فضا نیازمند وجود امنیت است؛ بدون ...  بیشتر

طراحی شهری
تاثیر عوامل کالبدی فضاهای بازی بر خلاقیت کودکان 6 تا 12 سال در پارکهای شهری

گلرخ کوپایی؛ محمد نقی زاده؛ فرح حبیب

دوره 6، شماره 21 ، بهمن 1395، ، صفحه 39-50

چکیده
  در توسعه روز افزون شهرها با وجود امکانات گسترده ای که در اختیار کودکان قرار می گیرد، توجه ویژه ای به نحوه تاثیر فضاها بر خلاقیت کودکان نشده است. با توجه به این مسئله که کودکان از سن 6 سالگی بیشتر به صورت مستقل در فضاهای بازی به ویژه در پارک های شهری حضور دارند و بیشترین تاثیرپذیری از محیط در همین دوران می باشد؛ لازم است که به فضاهای بازی ...  بیشتر

طراحی شهری
شناسایی ویژگی‌های محیطی تأثیرگذار بر احساس امنیت بانوان در فضاهای شهری (مطالعه موردی: محلات مخصوص و سلامت، منطقه 11 شهر تهران)

شیده شکوری اصل

دوره 6، شماره 21 ، بهمن 1395، ، صفحه 77-91

چکیده
  امنیت یکی از نیازهای پایه و حقوق بنیادی انسانی است. از آن‌جا که فضاهای شهری درحقیقت ظرف و بستر تعاملات اجتماعی را تشکیل می‌دهند، می‌بایست بتوانند امنیت استفاده‌کنندگان خود را تأمین کنند. در غیر این صورت، افراد جز در صورت لزوم و اجبار حاضر به گذران وقت خود در آن‌ها نخواهند بود و این امر می‌تواند به کاهش پویایی و سرزندگی فضا‌های ...  بیشتر

طراحی شهری
بررسی تاثیر کاربری زمین بر رفتار عابران در خیابان های شهری (نمونه موردی خیابان دانشجو- مشهد)

آذین مستوفی؛ هادی سروری

دوره 5، شماره 19 ، مرداد 1395، ، صفحه 57-68

چکیده
  امروزه خیابان‌های شهری به سبب وجود کاربری‌های مختلف، از جمله تأثیرگذارترین عناصر شهری در زندگی روزمره شهروندان هستند. اما متاسفانه بی توجهی طراحان و برنامه ریزان شهری به تأثیرات کاربری‌ها بر رفتار عابران، اثرات نامطلوبی بر کیفیت‌های فضای شهری از جمله تعاملات اجتماعی و تنوع بخشی فعالیت‌ها را به همراه داشته است. در این بین بررسی ...  بیشتر