دوره 15 (1404-1405)
دوره 14 (1403-1404)
دوره 13 (1402-1403)
دوره 12 (1401-1402)
دوره 11 (1400-1401)
دوره 10 (1399-1400)
دوره 9 (1398-1399)
دوره 8 (1397-1398)
دوره 7 (1396-1397)
دوره 6 (1395-1396)
دوره 5 (1394-1395)
دوره 4 (1393-1394)
دوره 3 (1392-1393)
دوره 2 (1391-1392)
دوره 1 (1390-1391)
برنامه ریزی شهری
تبیین معیارها و شاخص‌های مدیریت یکپارچه حریم کلانشهرها: مطالعه موردی: حریم منطقه ۱۳ تهران

محمد مهدی عزیزی؛ سمانه سلطانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 19 تیر 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.145706.5274

چکیده
  مدیریت حریم کلان‌شهرها با تعارضات پیچیده‌ای در الزامات حفاظت فضایی، حقوق مالکیت خصوصی و فشارهای توسعه شهری مواجه است. رویکردهای رایج برنامه‌ریزی و ابزارهای مدیریتی که عمدتاً بر کنترل کالبدی و تنظیم کاربری زمین تمرکز دارند، اغلب قادر به تبیین و مدیریت پویایی‌های اجتماعی، نهادی و حقوقی حاکم بر فضاهای حریم نیستند. در برخی رویکردها، ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل پدیده بی خانمانی در سیاستگذاری مسکن ایران

رضا عظیمی؛ ناصر برک پور

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 شهریور 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.145792.5278

چکیده
  بی‌خانمانی به‌عنوان حادترین پیامد بحران مسکن، پدیده‌ای چندبعدی است که پیوندی عمیق با ساختارهای اقتصادی و سیاسی دارد. با وجود گسترش اشکال متنوع بی‌خانمانی در ایران، این پدیده به دلیل رویکردهای جرم‌انگارانه و فقدان نظام داده‌ای، همچنان فاقد تعریف رسمی در سپهر سیاسی مسکن است. هدف این پژوهش، ارزیابی جایگاه بی‌خانمانی در سیاست‌های ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ابعاد و ریشه های شهر فراگیر در مطالعات شهری: تبیینی بر پایه نظریه اخلاق هنجاری

فاطمه سادات ساجدی؛ سید مهدی خاتمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 شهریور 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.145534.5266

چکیده
  جهان معاصر شاهد رشد شتابانی در مسئله شهرنشینی می‌باشد، به نحوی که حدود نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی می‌کنند. با این وجود در صورتی که مسئله شهرنشینی و شهرسازی به درستی مدیریت نشود، چالش‌هایی اعم از نابرابری، طرد شدگی و افزایش شکاف‌های اجتماعی در شهرها ایجاد می‌گردد. در پاسخ به این چالش‌ها، این پژوهش به موضوع فقدان یک چارچوب ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
از باغ-شهر تا شهر تاب‌آور: بازخوانی الگوهای سنتی سکونت در مواجهه با بحران جنگ؛ نمونه مطالعاتی شهر خوانسار

محمدرضا حقی؛ مجتبی لرزنگنه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 شهریور 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.146252.5304

چکیده
  شهرهای معاصر به دلیل وابستگی روزافزون به شبکه‌های متمرکز و پیچیده تأمین خدمات زیرساختی، در مواجهه با تهدیدهای انسان‌ساخت نظیر جنگ، آسیب‌پذیری فزاینده‌ای یافته‌اند. این پژوهش با هدف بازخوانی الگوی باغ-شهر به‌عنوان الگویی سنتی و تاریخی سکونت برای افزایش تاب‌آوری شهری در برابر تهدیدهای جنگی، به مطالعه شهر خوانسار پرداخته‌است. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
مشارکت عمومی- خصوصی در تأمین خدمات شهری اراضی بزرگ‌مقیاس: (تحلیل مضمون مدل‌ها، ریسک‌ها و شروط موفقیت در اراضی ذخیره تهران)

سمانه جلیلی صدرآباد؛ سید سعید سادات موسوی؛ مصطفی بهزادفر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 26 مهر 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.145810.5285

چکیده
  تأمین خدمات شهری در اراضی بزرگ‌مقیاس، صرفاً مسئله‌ای مالی یا کالبدی نیست، بلکه به نحوه تنظیم روابط میان مالکیت زمین، نهادهای تصمیم‌گیر، سرمایه‌گذاران، ضوابط توسعه، دسترسی عمومی و عدالت فضایی وابسته است. در اراضی ذخیره تهران، چندپارگی نهادی، ابهام‌های حقوقی و مالکیتی، محدودیت منابع عمومی، تفاوت جذابیت اقتصادی پهنه‌ها و خطر ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شهرها فراتر از صحنة رخداد: مطالعة‌ تطبیقی منطق سازماندهی فضایی در اپیزودهای اعتراضی قرن ۲۱

حمید عطایی شاد؛ سحر ندایی طوسی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.146376.5316

چکیده
  در حالی که شهرها به کانون اصلی منازعه‌های سیاسی و جنبش‌های اعتراضی قرن بیست‌ و یک بدل شده‌اند، دانش ما درباره "منطق فضایی تولید قدرت اعتراضی" همچنان در بن‌بستِ نگاه ابزاری گرفتار است. این پژوهش با عبور از رویکردهای سنتی که فضا را صرفاً بستر یا موضوع اعتراض می‌دانند، در پی تبیین این مسئله است که این کنش‌ها چگونه از طریق صورت‌بندی‌های ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
بررسی و سنجش امنیت و ایمنی در محیط شهری (مطالعه موردی: شهر اردبیل)

اسمعیل دلیر؛ مراد نصیری مغانلو؛ سامان ابی زاده؛ معصومه عموزاده

دوره 15، شماره 59 ، مرداد 1405، ، صفحه 37-54

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.144636.5217

چکیده
  ایمنی و امنیت شهری به ‌عنوان یکی از شاخص‌های اساسی کیفیت زندگی شهروندان، نقش مهمی در پایداری اجتماعی و کالبدی شهرها دارد. امروزه افزایش جمعیت و پیچیدگی ساختار شهری، مدیریت و تحلیل آن را به چالش اساسی برای برنامه­ریزان و مدیران شهری تبدیل نموده است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و سنجش میزان ایمنی و امنیت در مناطق شهری اردبیل انجام گرفت. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شهرها به‌مثابه بازیگران دیپلماتیک: مرور نظام‌مند سازوکار خواهرخواندگی شهری

هاشم داداش پور؛ مانا وحیدبافنده؛ محمدمهدی پناهی؛ مائده داداش پور

دوره 15، شماره 59 ، مرداد 1405، ، صفحه 55-75

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.145423.5254

چکیده
  در دهه‌های اخیر، جایگاه شهرها در نظام حکمرانی جهانی دستخوش تحولی معنادار شده و شهرها از واحدهایی صرفاً مدیریتی به کنشگران فعال در عرصه تعاملات فراملی ارتقا یافته‌اند. این تحول که در ادبیات با عنوان «دیپلماسی شهری» شناخته می‌شود، امکان کنش مستقل یا نیمه‌مستقل شهرها را در قالب شبکه‌های بین‌شهری، همکاری‌های موضوعی و روابط ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شهر دوستدار خانواده؛ یک مرور سیستماتیک و تحلیل کیفی

مجتبی رفیعیان؛ نفیسه زاهد

دوره 15، شماره 59 ، مرداد 1405، ، صفحه 94-111

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.144462.5213

چکیده
  با ظهور مفهوم «شهر دوستدار خانواده» در سال ۱۹۹۵، کشورهای متعددی برنامه‌ها، طرح‌ها و مطالعات گسترده‌ای را برای تحقق این رویکرد اجرا کرده‌اند. با این حال، با وجود گسترش این برنامه‌ها و پژوهش‌ها، هنوز اجماع نظری روشنی درباره تعریف، ابعاد و شاخص‌های شهر دوستدار خانواده شکل نگرفته است. بر این اساس، پژوهش حاضر با مرور نظام‌مند ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
نقش رویدادها در ترسیم چشم‌انداز مشترک شهری (مطالعه موردی: رویداد مردمی؛ رشت 1422)

علی اکبر سالاری پور؛ سارا نیک‌مرد نمین؛ محمد نوری‌پور سدهی؛ زهرا احمدی

دوره 15، شماره 58 ، اردیبهشت 1405، ، صفحه 19-36

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.143548.5154

چکیده
  در دو دهه اخیر، رویکرد راهبردی مبتنی بر ترسیم چشم‌انداز مشترک برای شهرها در نظام برنامه‌ریزی شهری ایران مطرح شده است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی«رویداد مردمی؛ رشت 1422» و اهمیت رویدادپذیری شهرها در شکل‌گیری این چشم‌اندازها پرداخته است. از این‌رو با اتخاذ روش تحلیل سیاست در یک مدل گسترده‌تر که شامل تحلیل ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل تأثیرات گردشگری بر محیط زیست در بافت تاریخی: مطالعه فرا روش

حمیده بقراطی؛ تکتم حنایی

دوره 15، شماره 58 ، اردیبهشت 1405، ، صفحه 51-66

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.143886.5174

چکیده
  افزایش فشارهای زیست‌محیطی و تهدیدات وارده به میراث فرهنگی در مناطق تاریخی، ابعاد اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی این مناطق را تحت تأثیر قرار داده و ارزیابی جامع این پیامدها را با چالش روبه رو کرده است. پیچیدگی ناشی از تعدد متغیرهای محلی و منطقه‌ای، شکل‌گیری چارچوب‌های تحلیلی یکپارچه و عملیاتی را دشوار کرده است. این پژوهش با هدف طراحی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شناسایی و تحلیل ترجیحات و نیازهای بانوان در برنامه‌ریزی پارک‌های شهری: طراحی شاخص تجربه‌محور عدالت جنسیتی (مطالعه موردی: پارک شهدای سنندج)

مهنا سروری؛ نینا خلیقی؛ مهدی سعیدی

دوره 15، شماره 58 ، اردیبهشت 1405، ، صفحه 67-84

https://doi.org/10.22034/urbs.2026.144581.5216

چکیده
  مشارکت زنان در فرآیند برنامه‌ریزی و مدیریت پارک‌های شهری در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از رویکردهای کلیدی برای ارتقای عدالت فضایی، افزایش کیفیت فضاهای عمومی و بهبود سطح زندگی شهری مطرح شده است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل موانع حضور زنان در پارک‌های شهری و ارائه راهکارهایی مشارکتی و مبتنی بر نیازهای واقعی آنان انجام گرفت. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
بازنمایی مضامین سازمان‌دهنده وفاق جمعی؛ به سوی ارائه الگوی مفهومی تحقق هم‌آوایی در عمل برنامه‌ریزی شهری

عرفانه قنبری؛ مهرناز مولوی؛ صابر محمدپور؛ سهند لطفی

دوره 15، شماره 57 ، بهمن 1404، ، صفحه 19-38

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.143721.5166

چکیده
  دگرگونی‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی جوامع شهری و ظهور منافع و ارزش‌های متعارض، برنامه‌ریزی شهری معاصر را به‌سوی ضرورت وفاق جمعی و همگرایی دخیلان برای درک منافع مشترک سوق داده‌است؛ با این‌حال، وفاق به‌عنوان مفهومی مستقل و چندبعدی در ادبیات برنامه‌ریزی شهری، نیازمند تبیین عمیق نظری و ساختاری است. پژوهش حاضر، در پی شناسایی «مضامین ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تاثیر فرم شهری بر میزان آلودگی هوا (نمونه مورد مطالعه : مناطق 22 گانه شهر تهران )

زینب عادلی؛ آذین پیراسته

دوره 15، شماره 57 ، بهمن 1404، ، صفحه 39-54

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.144395.5208

چکیده
  با گسترش روزافزون شهرنشینی و تغییرات ساختاری در کالبد شهری، کیفیت محیط‌زیست شهری به‌ویژه وضعیت آلودگی هوا به یکی از چالش‌های جدی کلانشهرها تبدیل شده است. در این میان، علاوه بر شرایط جوی، حجم تردد وسایل نقلیه، ویژگی‌های طبیعی زمین و ... شیوه سازمان‌یابی فضاهای شهری و ویژگی‌های مورفولوژیک آن نیز بر الگوهای انتشار آلاینده‌ها اثرگذار ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل فضایی- زمانی تخلفات ساختمانی بر اساس نوع تخلف با رویکرد GIS (نمونه مورد مطالعه: شهر اردبیل)

رویا مقابلی؛ علیرضا محمدی؛ محمدحسن یزدانی

دوره 15، شماره 57 ، بهمن 1404، ، صفحه 55-70

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.144015.5184

چکیده
  گسترش تخلفات ساختمانی در بافت‌های شهری، تنها به‌معنای نادیده‌گرفتن ضوابط فنی و قانونی نیست، بلکه بازتابی از اختلال در نظام‌های سیاست‌گذاری زمین، ناکارآمدی فرآیندهای صدور مجوز، ضعف نهادهای نظارتی و خلأهای حقوقی در ساخت‌وساز شهری است. این پدیده در بسیاری از شهرهای ایران به معضلی ساختاری بدل شده که پیامدهایی نظیر رشد سکونتگاه‌های ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تبیین و ارائه الگوهای نوین کارآفرین محور در شهرهای جدید با تاکید بر توسعه پایدار شهری (نمونه مورد مطالعه: شهر جدید پرند)

احسان درویشی؛ علی شمس الدینی؛ محمد همتی

دوره 15، شماره 57 ، بهمن 1404، ، صفحه 89-106

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.144018.5183

چکیده
  کارآفرینی در شهرهای جدید می‌تواند به‌عنوان محرکی اساسی برای ایجاد اشتغال، ارتقای کیفیت زندگی و تحقق توسعه پایدار شهری عمل کند. هدف پژوهش حاضر، تبیین و ارائه الگوهای نوین کارآفرین‌محور در شهرهای جدید با تأکید بر توسعه پایدار شهری و با مطالعه موردی شهر پرند است. پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، کیفی با رویکرد توصیفی_تحلیلی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
رهیافتِ برنامه ریزی فضاییِ دگرگون ساز برای پایداری ایران

مظفر صرافی

دوره 14، شماره 56 ، آبان 1404، ، صفحه 3-18

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.143620.5160

چکیده
  روندهای ناپایدارسازی در توسعة کشور فراگیر شده تا جایی که تعادل‌های اجتماعی و اکولوژیک را برهم زده است. بسیاری از این روندها (مانند کاهش سرانة آب، آلودگی محیطی، افزایش بیکاری، شکاف‌های قومیتی، فقرزایی و حاشیه‌نشینی) فضامند بوده و سوءتوسعة فضایی را به‌ویژه در مناطق شهری موجب شده‌اند. اگرچه نمی‌توان عوامل سبب‌ساز این وضعیت را تنها ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تدوین الگوی مفهومی – اجرایی پداگوژیِ شهرسازیِ انتقادی (مطالعه‌ موردی: شهر خلاق رشت)

علی اکبر سالاری پور؛ مانی طالبی صومعه سرائی

دوره 14، شماره 55 ، مرداد 1404، ، صفحه 19-34

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.142096.5080

چکیده
  پداگوژی (آموزش و پرورش در زمینه‌های گوناگون‌) شهرسازی، نیازی زیرساختی برای مشارکت آگاهانه‌ عمومی در مسیر تحقق برنامه‌های توسعه‌ شهری بوده که باعث کمتر شدن خطاهای هر دو گروهِ مدیریت شهری و شهروندان، در فرایند برنامه‌ریزی تا اجرا می‌شود. نبود نگرش بلندمدت به تأثیرگذاری‌های عمیق آموزش‌های شهرسازی، پایین بودن باور و اعتماد به ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
نقش قدرت در بازتولید غیررسمیت قشرفرادست در نظام برنامه‌ریزی شهری: تحلیل گفتمان حق مکتسبه در بازنگری طرح منطقه ثامن مشهد

سارا وثوقی؛ فرشاد نوریان

دوره 14، شماره 55 ، مرداد 1404، ، صفحه 35-50

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.141880.5073

چکیده
  در دهه اخیر، غیر رسمیت به یکی از مهم‌ترین مسائل توسعه‌های شهری به‌ویژه در جهان جنوب تبدیل و با ارائه مفهوم "غیررسمیت قشرفرادست" به فراتر از حوزه فقر شهری گسترده شده است. در این بستر، بسیاری از محققان در تبیین ارتباط قدرت و غیر رسمیت شهری نقش دولت را در تعلیق قانون برجسته کرده‌اند. اخیراً این نگاه به دلیل فهم تقلیل‌گرایانه از قدرت ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل دگرگونی جایگاه کاربریهای مکان‌محور شهری در عصر فضای مجازی: نمونه‌کاوی کتابخانه‌های‌ سه دانشگاه اصلی زاهدان

امیرحمزه شهبازی

دوره 14، شماره 55 ، مرداد 1404، ، صفحه 51-62

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.143060.5131

چکیده
  برنامه‌ریزان‌شهری با این پرسش مواجهند که پیدایش شبکه‌های جهانی اینترنت، پایگاه‌های داده‌ علمی با میلیاردها آیتم و شبکه‌های اجتماعی با میلیاردها عضو، تا چه حدی کتابخانه‌ها‌ی‌دانشگاهی همچون کاربری‌های مکان‌محور سنتی با تغییر در نقش و جایگاه مواجه ساخته و از قید چهار ویژگی، مکان‌معین، شعاع عملکردی معین، آستانه جمعیتی معین ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
جایگاه آموزش شهروندی در طرح‌های توسعه‌‌ شهری (مورد کاوی: طرح های توسعه محله هرندی تهران)

میترا عظیمی؛ محسن افشاری

دوره 14، شماره 55 ، مرداد 1404، ، صفحه 77-90

https://doi.org/10.22034/urbs.2025.141805.5067

چکیده
  در عصر انقلاب شهری و همزمان با رشد روزافزون شهرنشینی، چالش­های جدیدی پیش روی شهرنشینان قرار می­گیرد که مواجهه صحیح با آنها نیازمند اتخاذ تدابیر نوین است. آموزش شهروندی یکی از پایدارترین و به صرفه­ترین اقدامات به منظور مواجهه مؤثر با این چالش­ها در آینده است. کارشناسان بر این باورند، حرکت در جهت توسعه پایدار و استمرار روندهای ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
بازخوانی هستی شناسی محله های معاصرشهری با اتکا بر سویه اجتماعی محله سنتی

فاطمه شمس؛ محمدرضا پورجعفر؛ سید مهدی خاتمی؛ علی سلطانی

دوره 14، شماره 53 ، بهمن 1403، ، صفحه 19-34

https://doi.org/10.22034/urbs.2024.141272.5046

چکیده
  مفهوم محله سنّتی به عنوان واحدی اجتماعی در محدوده ­ای جغرافیایی و در نقش نظام خوداتکا، شاید به قدمت عمر بشر باشد. برای هزاران سال، محله به مثابه میراث شهری و کالبدی قابل درک با حفظ گروه ­بندی­ های اجتماعی سازمان ­یافته و مکان ­محور و تمامیت شهری چند سطحی، اجتماع را از فروپاشی نجات داده ­است. به نظر می ­رسد در جوامع امروز، ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
سنجش تحقق عدالت اجتماعی در اخلاق زیستی شهروندان- مطالعه موردی مناطق شهری اردبیل

اسمعیل دلیر

دوره 14، شماره 53 ، بهمن 1403، ، صفحه 81-94

https://doi.org/10.22034/urbs.2024.140928.5022

چکیده
  اخلاق زیستی مبنای ایجاد یک زیستگاه اخلاقی و فضای واقعی عدالت است. این مقاله با هدف بررسی ابعاد عدالت اجتماعی در اخلاق زیستی و میزان تحقق آن در هر یک از مناطق شهری اردبیل انجام شد. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر ماهیت توصیفی و تحلیلی بود. تعداد 40 سئوال پژوهشی در قالب20 گویه با طیف لیکرت محقق ساخته تهیه و تدوین شد. از بین 529 هزار و 374 ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی کاربست اصول روش نظریه زمینه‌ای در پژوهش‌های فارسی‌زبانِ برنامه‌ریزی و طراحی شهری

بهادر زمانی؛ احسان بابائی سالانقوچ

دوره 13، شماره 52 ، آبان 1403، ، صفحه 17-32

https://doi.org/10.22034/urbs.2023.62693

چکیده
  در سال‌های اخیر استفاده از روش نظریه زمینه‌ای در نظام‌های علمی مرتبط با محیط ساخته شده و به طور خاص طراحی و برنامه‌ریزی شهری افزایش یافته است. از طرفی، عدم توجه کافی پژوهشگران به مبانی و ملاحظات روش‌شناختی نظریه زمینه‌ای و خوانش‌های آن، گاهی به گونه‌ای از روش‌شناسی با خوانش‌های التقاطی منجر شده که فاقد و ناقض ماهیت روش نظریه ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
سیر تحول ماهیت و مدیریت تعارضات در برنامه‌ریزی شهری: مرور سیستماتیک

بهاره بهرا؛ مجتبی رفیعیان

دوره 13، شماره 51 ، مرداد 1403، ، صفحه 49-72

https://doi.org/10.22034/urbs.2024.139655.4961

چکیده
  توجه به موضوع مدیریت تعارضات در پیشینه مطالعات حوزه شهرسازی، تقریباً سابقه ای به‌قدمت این رشته دارد و در دهه‌های اخیر مکاتب مختلف شهرسازی به این موضوع توجه نشان داده‌اند. نگاه جدی به این موضوع مشخصاً از دهه 70 شروع می‌شود و به‌تدریج  با گسترش اندیشه برنامه‌ریزی مشارکتی در دهه 80 رشد چشمگیری پیدا می‌کند. این درحالی است که تفکرات ...  بیشتر