برنامه ریزی شهری
تحلیل پویش فضایی شهرهای منطقه ای در گذار به کلانشهر (مورد مطالعه: شهر رشت)

رقیه حیدری؛ اسماعیل علی اکبری؛ احمد پوراحمد

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 شهریور 1401

https://doi.org/10.34785/J011.2023.001

چکیده
  شهر در طی حیات خود تحت تأثیر عوامل درونی ـ بیرونی، در بستر مکان و در گذر زمان، دستخوش تغییرات فراوانی قرار گرفته و به رشد و توسعه خود در جهات مختلف شکل و ابعاد بخشیده است. بنابراین، توجه به الگوی رشد و گسترش شهر، پایش تغییرات کاربری و پوشش زمین در شهرهای بزرگ، برای مدیریت رشد و پایداری اکوسیستم شهری امری حیاتی است. بر این اساس، پژوهش ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
اثرات فن‏اوری اطلاعات و ارتباطات و پاندمی کووید 19 بر مطالعات شهری : مرور سیستماتیک

نیکو مدقالچی؛ سید حسین بحرینی؛ مجتبی رفیعیان

دوره 11، شماره 44 ، آبان 1401، ، صفحه 95-114

https://doi.org/10.34785/J011.2022.657

چکیده
  ظهور عصر اطلاعات در قرن 20 به واسطۀ تحولات عظیم حوزۀ فن‌آوری اطلاعات و ارتباطات، رویکرد غالب حل حداکثری مسائل شهری و نجات‌بخشی این فن‌آوری‏ ها را پیشِ روی برنامه ‏ریزان، طراحان و سیاست‏ گذاران شهری قرار داده است. باوجود جدیدبودن این تحولات، سرعت رشد و توسعۀ گستردۀ آن، میان‏ کنش گسترده ‏ای را در بین بخش‏ های مختلف مطالعات ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شناسایی مؤلفه های مؤثر بر ارتقاء کیفیت فضاهای عمومی شهری برای کودکان، بر مبنای مدل مفهومی حق به شهر (نمونه مورد مطالعه: شهر تهران)

زهرا تمجیدی؛ زهرا سادات سعیده زرآبادی؛ فرح حبیب

دوره 11، شماره 44 ، آبان 1401، ، صفحه 115-130

https://doi.org/10.34785/J011.2022.004

چکیده
  حق به شهر،مسئله­ ای با ماهیت اجتماعی،­سیاسی و حقوقی است که با تکیه بر مفهوم حق شهروندی،­مجموعه حقوقی را برای استفاده همه ساکنین شهر از بستر زندگی شهری، به صورت شفاف و عادلانه مطالبه می ­کند. در شهرها، کودکان به لحاظ شرایط سنی، جسمی و روانی ویژه با مشکلات بسیار زیادی از قبیل رعایت نشدن حقوق اولیه، نبود امنیت و ایمنی، نبود امکانات ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
مدل توسعه گردشگری فرهنگی در استان کردستان

مهدی کروبی؛ محمدتقی تقوی فرد؛ سوران احمدی زاد

دوره 11، شماره 43 ، مرداد 1401، ، صفحه 41-54

https://doi.org/10.34785/J011.2020.868

چکیده
  گردشگری از بزرگترین، وسیع ترین و سریع ترین صنایع در حال رشد جهان است که منبع مهم افزایش درآمد، اشتغال و سرمایه در بسیاری از کشور هاست. توسعه گردشگری به عنوان پدیده فرهنگی، موجب می شود که فرصت کافی برای تبادل فرهنگی بین گردشگر و جامعه میزبان به وجود آید. بر این مبنا، آنان می توانند یکدیگر را بهتر درک کرده و به فرهنگ هم بیشتر احترام بگذارند. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شناسایی عوامل مؤثر بر فرآیند تنظیم مجدد زمین در بافتهای فرسوده شهری (مطالعه موردی: شهر شیراز)

فهیمه نامور؛ خلیل حاجی پور؛ امیر حسین شبانی؛ محمود محمدی

دوره 11، شماره 43 ، مرداد 1401، ، صفحه 65-76

https://doi.org/10.34785/J011.2022.915

چکیده
  رشد وگسترش فزاینده شهرها در دهه‌های اخیر باعث تبدیل اراضی کشاورزی، بالا رفتن هزینه‌های خدمات‌رسانی شهری، عدم توجه و رسیدگی به بافت‌های فرسوده در قالب توسعه درونزا شده است. شهر شیراز نیز با دارا بودن هزار و 700 هکتار بافت فرسوده از مسائل یادشده برکنار نبوده است. در سال­های اخیر توجه به بافت فرسوده و توسعه درونزا مورد توجه قرار گرفته­ ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل تاب آوری شهری در برابر پاندمی کووید 19 (نمونه مورد مطالعه: کرمانشاه)

محمدرضا حقی؛ احسان حیدرزاده

دوره 11، شماره 42 ، اردیبهشت 1401، ، صفحه 3-16

https://doi.org/10.34785/J011.2022.716

چکیده
  امروزه تاب­آوری شهرها در برابر تهدیدات طبیعی و مصنوع یکی از مهمترین چالش­های نظام برنامه­ریزی و مدیریت شهری است. در این میان، بیماری­های همه­گیر یکی از تهدیدات نوظهوری هستند که به سبب گستردگی و رفتار غیرقابل پیش­بینی به شدت جوامع شهری را تحت تأثیر خود قرار داده­اند. از همین­رو پژوهش حاضر مسئله تاب­آوری شهرها در برابر ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی اثر شاخص هندسی خیابان (H/W) برعملکرد حرارتی مسکن (نمونه مورد مطالعه: آپارتمانهای مسکونی همدان)

حجت قیاسوند؛ محمدجواد ثقفی؛ حسین مدی

دوره 11، شماره 42 ، اردیبهشت 1401، ، صفحه 17-34

https://doi.org/10.34785/J011.2022.334

چکیده
  پیوند بین هندسه معابر شهری (H/W) و مصرف انرژی ساختمان، تعامل پیچیده­ای بین عوامل اقلیمی، الگوهای مکانی، نحوه قرارگیری فضاهای باز و همجواری ساختمان­هایی است که آنها را تشکیل می­دهند.  این تحقیق، با استفاده از مفهوم خرد اقلیم ایجاد شده متأثر از هندسه معابر­ شهری به بررسی عملکرد حرارتی ساختمان­های مسکونی شهرهمدان پرداخته است. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
گونهشناسی فضاهای دانش بنیان

مصطفی دهقانی؛ غلامرضا حقیقت نائینی؛ اسفندیار زبردست

دوره 11، شماره 42 ، اردیبهشت 1401، ، صفحه 103-117

https://doi.org/10.34785/J011.2021.357

چکیده
  امروزه با توجه به ضرورت استفاده از راه‌حل‌های نوآورانه مؤثر، باز و مشارکتی و بهره‌برداری از قابلیت‌های ICT برای ایجاد زندگی پایدار در شهرها، به تدریج انواع مختلفی از مفاهیم با عنوان فضاهای دانش بنیان با اهداف و کارکردهای گوناگون شکل گرفته است. درک ابعاد، ویژگی­ها و تمایز این مفاهیم، موجب کمک به سیاست گذاران شهری در انتخاب راهبردها ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل مقیاس طرح‌های بازآفرینی شهری و اثرات آن بر کیفیت زندگی ساکنان با تأکید بر تجربه ایران

مجید روستا؛ محمد سلیمانی مهرجانی؛ مظفر صرافی؛ مجتبی رفیعیان

دوره 11، شماره 41 ، بهمن 1400، ، صفحه 99-112

https://doi.org/10.34785/J011.2022.404

چکیده
  یکی از مهم­ترین چالش­های کلانشهرهای امروز، وجود محله­های شهریِ نابسامان و فقیر شهری در فضاهای حاشیه­ای است. مجموعه سیاست­ها و برنامه­های بازآفرینی برای رویارویی با چنین چالشی، در طی سده بیستم تلاش کرده است تا کیفیت زندگیِ بهتری برای ساکنینِ واقع در چنین فضاهای فقیر شهری ایجاد کند. اما چنین اقداماتی، کمتر با موفقیت قابل­توجهی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
برندسازی شهری در راستای توسعه گردشگری خلاق به کمک مدل مدیریت برندشهری (CBM)- مورد مطالعه‌: شهرجونقان

زهره اسدی؛ حمید محمدی

دوره 10، شماره 40 ، آبان 1400، ، صفحه 27-42

https://doi.org/10.34785/J011.2021.114

چکیده
  در چند دهه گذشته، موضوع برند سازی در برنامه­ریزی گردشگری توجه بسیاری را به خود جلب نموده است. در بازار­های به‌شدت رقابتی جهانی، نیاز مقصدها برای ایجاد یک هویت منحصربه‌فرد و بی­نظیر (یعنی متمایز ساختن خودشان از رقبا) بیش‌ازپیش اهمیت حیاتی پیداکرده است. برند سازی در راستای گردشگری به معنی چگونگی ادراک ذهنی استفاده‌کنندگان از ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
بررسی نقش محوری جریان فضایی– زمانی فعالیت‌های زمان غروب و شب در ادراک امنیت، مطالعه موردی: مرکز شهر رشت

اکبر اصغری زمانی؛ شهریور روستایی؛ نادر زالی؛ سیده سمیرا شفیعی ماسوله

دوره 10، شماره 40 ، آبان 1400، ، صفحه 73-88

https://doi.org/10.34785/J011.2022.512

چکیده
  حیات شبانه راهی واقعی برای گسترش روزِ کاری و نیروی محرکی برای رشد و توسعه ملی است. مطالعه حاضر با اتخاذ چارچوب تحلیلی جغرافیای زمان و تحلیل کمی روال‌های مصرف حیات شبانه در مرکز شهر رشت می‌کوشد به این سئوال اصلی پاسخ دهد که چگونه شهر رشت می‌تواند بستر مناسبی را برای جریان فضایی_زمانی فعالیت‌های زمان غروب و شب فراهم سازد؟ برای جمع‌آوری ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شناسایی عوامل مؤثر بر تحقق الگوی برنامه‌ریزی شهری تنوع‌گرا در شهر رشت با استفاده از روش نظریۀ زمینه‌ای نظام‌مند

فضیلت طهری؛ مهین نسترن؛ پرویز اجلالی

دوره 10، شماره 40 ، آبان 1400، ، صفحه 89-104

https://doi.org/10.34785/J011.2021.304

چکیده
  شهر رشت، به عنوان نمونه یک شهر ایرانی، از افراد متنوع و گوناگون با سنین، جنسیت­ها، توانایی‌های جسمی و پیشینه‌های قومی مختلف تشکیل‌شده‌است. بسیاری از سازوکارهای برنامه‌ریزی شهری جهان با پذیرش تنوع و گوناگونی ساکنان شهری به سوی به‌کارگیری رویکردهای تنوع‌گرا و گنجاندن تنوع‌ها و تفاوت‌ها در فرایندهای برنامه‌ریزی شهری تغییرمسیر‌داده‌اند، ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
سناریونگاری اثرات کالبدی و عملکردی توسعه شهر گردشگری شاندیز، استان خراسان رضوی

مژگان ثابت تیموری؛ ساجده باغبان خیابانی؛ علی علیزاده زوارم

دوره 10، شماره 39 ، مرداد 1400، ، صفحه 55-68

https://doi.org/10.34785/J011.2021.461

چکیده
  شهر شاندیز در استان خراسان رضوی به دلیل برخورداری از جاذبه‌های مختلف گردشگری یکی از مهمترین مقاصد گردشگری این استان به شمار می‌آید. در کنار پیامدهای مثبت توسعه گردشگری در این شهر مانند بهبود ارائه خدمات و امکانات مختلف، مواردی نظیر تخریب اراضی کشاورزی نیز از آثار و پیامدهای منفی آن محسوب می‌شوند. مدیریت مناسب در چنین وضعیتی نیازمند ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی پیامدهای محیط زیستی مجتمع های تجاری بزرگ در کلانشهرها با استفاده از ماتریس RIAM و برنامه EMP، مورد مطالعه مرکز تجاری ارگ

سروش خلیلی؛ جمیله توکلی نیا؛ نغمه مبرقعی دینان؛ حمید سلطانی نژاد

دوره 10، شماره 39 ، مرداد 1400، ، صفحه 99-112

https://doi.org/10.34785/J011.2021.973

چکیده
  در چند دهه اخیر تغییرات فضایی ناشی از گسترش کاربری­های تجاری در شهرها، نقش برنامه­ریزی فضایی را دو چندان کرده است. اگر مراکز بزرگ خرید در مکان­های مناسب شهر مکانیابی و احداث نشوند، مشکلات متعدد محیط­زیستی را ایجاد خواهند کرد. ارگ تجاری تجریش یکی از مجتمع­های تجاری شهر تهران است که در محیطی جغرافیایی به نام باغ گیاهی احداث ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
شناسایی و اولویت‌بندی شاخص‌های کیفیت محیطی در پهنه‌های ساحلی

مجتبی رفیعیان؛ گل کو گیاهچی

دوره 10، شماره 38 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 3-16

https://doi.org/10.34785/J011.2021.284

چکیده
  مناطق ساحلی به دلیل ارائه­ فضاها و فرصت­های متنوع از گذشته تاکنون با تقاضای بالای جمعیت رو­به­رو بوده که این موضوع با بروز معضلات و آشفتگی­های متعددی در ابعاد مختلف ساحل همراه بوده است. این معضلات در حوزه­های متعددی از جمله حوزه­های محیط­زیستی، کاربری اراضی، سیاسی و امنیتی، مقرراتی و حقوقی در نواحی ساحلی کشور و از جمله ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تبیین نقش منزلت اجتماعی محله در گرایش به بازآفرینی آن با کاربست مدل معادلات ساختاری(نمونه مورد مطالعه: بافت میانی شهر اراک)

فاطمه اسمعیل پور؛ محمد حسین سرائی؛ نجما اسمعیل پور

دوره 10، شماره 38 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 17-30

https://doi.org/10.34785/J011.2021.840

چکیده
  تفکیک محل زندگی اقشار مختلف در شهرها در رابطه با پایگاه اجتماعی_اقتصادی آنها در تمام طول تاریخ و در تمام مناطق جغرافیایی جهان وجود داشته است. مکتب اکولوژی شهری تمایز در شهرها را ناشی از سه جنبه" پایگاه اجتماعی_ اقتصادی"، "پایگاه خانوادگی" و" پایگاه قومی_نژادی" خانوارها می‌داند. هدف مقاله حاضر بررسی نقش پایگاه اجتماعی_اقتصادی طبقات منزلتی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تاثیر شاخص های کیفیت ادراک محیط سکونتی بر کنش متقابل اجتماعی پیوسته در محله باغ شاطر تهران

محمدحسن سعیدی مطلق؛ ناصر براتی

دوره 10، شماره 38 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 63-76

https://doi.org/10.34785/J011.2021.617

چکیده
  کیفیت ادراک محیط سکونتی به‌عنوان ابزار برنامه‌ریزان شهری به منظور ارتقا و ساماندهی محیط، قابلیت فراهم‌کردن بسترهای لازم برای شکل‌گیری و ارتقای کنش متقابل اجتماعی را دارند. وظایف واحدهای همسایگی و محلات را می‌توان ابزاری برای افزایش تعاملات اجتماعی، مکانی برای رویارویی شهروندان با یکدیگر و مدیریت و هماهنگ‌سازی فعالیت‌های شهروندی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
رنسانس خیابانی، تبیینی بر بازخوانی حیات اجتماعیِ بخش مرکزی شهر زنجان

عیسی پیری؛ لیلا هاشمی

دوره 10، شماره 38 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 121-133

https://doi.org/10.34785/J011.2021.932

چکیده
         پژوهشِ حاضر مبتنی بر نگرش دیالکتیکی، تفسیری هرمنوتیکی از رنسانس خیابانی به‌عنوان ابزاری در دستیابی به استراتژی­های نوزایی و برنامه‌ریزی‌های انسان‌محور به منظور بهبود کیفیت زیست اجتماعی و ارتقای روزمرگی شهروندان در قلمروهای باز شهری است. این مطالعه درصدد است تا تأثیرپذیری فضاهای باز شهری را از مقوله‌های ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی اثرات پروژه‌های محرک توسعه در محله‌های شهری (نمونه مورد مطالعه: محله گودال مصلی، شهر یزد)

محمد مهدی عزیزی؛ بهاره بهرا

دوره 10، شماره 37 ، بهمن 1399، ، صفحه 57-70

https://doi.org/10.34785/J011.2021.172

چکیده
  توسعه شهری با رویکرد توسعه محله‌های درونی، سعی در بازگرداندن حیات شهری به بافت‌های رو به زوال در شهرها دارد. به منظور تسهیل این روند، برنامه‌ریزی و اجرای پروژه‌های محرک توسعه به عنوان یکی از سیاست‌های به کار گرفته شده در جهت بازآفرینی محله‌های شهری و فراهم کردن بسترهای لازم برای حضور ساکنان و توجه به ابعاد مختلف توسعه، مورد توجه ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل ارتباطات ذی‌نفعان در پروژه تقاطع با روگذرهای غیرهم‌سطح در شهر ارومیه با استفاده از ماتریس علاقه-قدرت و تحلیل شبکه اجتماعی

هانی اربابی؛ سیامک علیشاهی؛ محمد حسین صبحیه؛ سحر طاهری پور

دوره 10، شماره 37 ، بهمن 1399، ، صفحه 71-84

https://doi.org/10.34785/J011.2020.361

چکیده
  پروژه­های توسعه شهری به‌دلیل ارتباط مستقیم با مردم شهر و همچنین سایر ذی‌نفعان، معارضان مختلفی پیدا می‌کنند که توجه به مدیریت ذی­نفعان در موفقیت آنها امری کلیدی است. در این راستا، شناسایی دقیق و کامل ذی‌نفعان و شناسایی اولویت و اهمیت آنها برای مدیریت موفق‌تر آنها از اهمیت خاصی برخوردار است. در تحقیق پیش‌ِ رو، با بهره جستن از ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
تحلیل ارتباط بین کیفیت کالبدی محیط‌های شهری و استرس درک شده شهروندان، (مطالعه موردی: کلانشهر اصفهان)

سیدرضا آزاده؛ جمال محمدی؛ حمیدطاهر نشاط دوست

دوره 10، شماره 37 ، بهمن 1399، ، صفحه 99-112

https://doi.org/10.34785/J011.2021.954

چکیده
  رشد شهرنشینی با افزایش اختلالات‌روانی همراه است. یکی از مهم­ترین اختلالات‌روانی، استرس درک‌شده توسط شهروندان است. استرس سابقه­ای طولانی در علوم پزشکی دارد. امروزه محیط‌ زندگی شهروندان به‌عنوان منبع اصلی ایجاد استرس شناخته می‌شود. با این رویکرد، پژوهش حاضر در راستای پاسخ به این سوال انجام شد که در محله‌های شهری، چه ابعادی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
گونه شناسی گردشگران خارجی بازار قدیمی تهران با تحلیل خوشه ای دو مرحله ای: نگرشی برای برنامه ریزی شهری

محمد غفاری؛ محمد نعمت پور

دوره 9، شماره 36 ، آبان 1399، ، صفحه 13-26

https://doi.org/10.34785/J011.2021.880

چکیده
  امروزه بخش­بندی بازار گردشکری یکی از پیش شرط­های موفقیت مقاصد گردشگری است. در این راستا، بخش­بندی گردشگران براساس متغیرهای روان­ شناختی از مهمترین و پرکاربردترین شیوه­های بخش­بندی بازار گردشگری است. از این رو هدف پژوهش حاضر بخش­بندی بازار گردشگری شهر تهران با استفاده از شناسایی انگیزه­های سفر و ویژگی­های سبک زندگی ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
مدلسازی تخصیص کاربری‌های شهری با رویکرد عدالت فضایی بر اساس روش‌‌های بهینه‌سازی چند هدفه

پروانه ژاله رجبی؛ رضا احمدیان؛ زهرا سادات سعیده زرآبادی

دوره 9، شماره 36 ، آبان 1399، ، صفحه 41-54

https://doi.org/10.34785/J011.2021.998

چکیده
  یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های برنامه‌ریزان و مدیران شهری، نحوه توزیع و تخصیص منابع و خدمات شهری به‌ صورت عادلانه در سطح مناطق مختلف شهر برحسب نیازهای جامعه شهری است. تخصیص بهینه خدمات، ارتباط مستقیمی با برنامه‌ریزی کاربری اراضی دارد. موفقیت درعرصه برنامه‌ریزی کاربری اراضی شهری نیز وابسته به وجود قوانین مناسب در زمینه نحوه استفاده ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی مناسب‌سازی فضاهای شهری برای معلولان و افراد کم‌توان جسمی- حرکتی (مطالعه موردی شهر اردبیل)

ارسطو یاری حصار؛ سمیرا سعیدی زارنجی؛ ژیلا فرزانه سادات زارنجی؛ هادی اسکندری عین الدین

دوره 9، شماره 36 ، آبان 1399، ، صفحه 117-132

https://doi.org/10.34785/J011.2021.746

چکیده
  معلولیت به ‌منزله پدیده‌ای زیستی و اجتماعی، واقعیتی است که تمام جوامع، صرف ‌نظر از میزان توسعه ‌یافتگی، اعم از کشورهای صنعتی و غیرصنعتی با آن مواجه هستند. فضاهای عمومی شهری نقش مهمی در برنامه‌های توسعه مناطق شهری دارند و در فرآیند برنامه‌ریزی شهری، هنر برنامه‌ریزی این است که بتواند تعامل و تعادلی بین گروه‌های ذی‌نفع ایجاد کند. ...  بیشتر

برنامه ریزی شهری
ارزیابی کیفیت طرح های توسعه و عمران شهرهای میانی و بزرگ در ایران

محمدمهدی قاجارخسروی؛ غلامرضا حقیقت نائینی

دوره 9، شماره 36 ، آبان 1399، ، صفحه 133-145

https://doi.org/10.34785/J011.2021.589

چکیده
  جایگاه و اهمیت طرح‌ها در برنامه‌ریزی و ارزیابی آنها در جهات مختلف، همچنان موضوعی داغ، مورد توجه و قلمروی چالش‌ برانگیز در محافل علمی و حرفه‌ای است. یکی از رویکردهای رو به گسترش ارزیابی طرح‌ها، بررسی "کیفیت طرح‌ها" برای بررسی مطلوبیت طرح‌ها، کاربرد روش‌ها و تئوری‌های برنامه‌ریزی و نقاط قوت و ضعف آنها نسبت به وضعیت آرمانی است. ...  بیشتر